Staatssecretaris Claudia van Bruggen (Justitie en Veiligheid) heeft donderdag excuses aangeboden voor de rol van de overheid bij gedwongen binnenlandse adopties.
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincie Zuid-Holland.
Volgens de staatssecretaris was er ‘volstrekt onvoldoende oog’ voor de kwetsbare en schrijnende situaties waarin afstandsmoeders, -vaders en afgestanen zich bevonden.
‘Het was goed geweest als de overheid meer had gedaan, meer naar jullie om had gekeken’, sprak de D66-staatssecretaris donderdag in cultuurpaleis Amare in Den Haag. Maar in plaats daarvan heeft de overheid ‘steken laten vallen’, aldus Van Bruggen. ‘Daar bied ik jullie namens het hele kabinet nadrukkelijk excuses voor aan.’ Bij de bijeenkomst was ook minister van Volksgezondheid Sophie Hermans aanwezig.
De excuses zullen ook gepaard gaan met herstelmaatregelen, zei de staatssecretaris. Nog voor de zomer stuurt ze hierover een brief naar de Tweede Kamer.
Tussen 1956 en 1984 stonden naar schatting zo’n 13 tot 14 duizend – vaak minderjarige – meisjes hun kind af ter adoptie. Dat gebeurde vaak onder dwang. Veel vrouwen hadden hun kind willen houden, maar voelden zware druk vanuit hun omgeving. ‘Jullie waren jonge meiden en vrouwen waarvoor niet goed werd gezorgd en jullie werden bij voorbaat gediskwalificeerd als moeder’, aldus Van Bruggen.
De excuses komen een jaar na een onderzoeksrapport onder leiding van Micha de Winter. Daarin werd geconcludeerd dat de gevolgen van de onvrijwillige adoptie tot op de dag van vandaag doorwerken. De moeders is de regie over hun leven ontnomen, de kinderen voelen zich afgedankt.
‘Jullie kregen geen kans om je familie te leren kennen en bij hen op te groeien’, richtte Van Bruggen zich tot de kinderen. ‘Dat heeft grote gevolgen gehad, voor sommigen zelfs zodanig dat elke dag opnieuw voelt als overleven.’
De commissie sprak in het rapport van een gedeelde verantwoordelijkheid, waarbij naast de overheid ook huisartsen, psychiaters, kerken en families een rol speelden. Daarom deed De Winter geen aanbeveling om de Staat excuses te laten aanbieden.
Dat stuitte op felle kritiek van belangenorganisaties, die juist wezen op de rol van de overheid, onder meer via de Raad voor de Kinderbescherming en de destijds geldende wet- en regelgeving rond adoptie.
Daar toont de regering zich nu gevoelig voor. De wijze waarop de excuses worden aangeboden, leidde echter opnieuw tot kritiek. Zo vond Verleden in Zicht, een organisatie die de belangen van de afstandskinderen behartigt, dat de overheid de bijeenkomst onvoldoende onder de aandacht had gebracht. Er waren donderdag enkele honderden belangstellenden aanwezig.
Ook is er onvrede over het niveau waarop de excuses zijn aangeboden. Anderhalve week geleden bood premier Jetten namens het kabinet excuses aan de Molukse gemeenschap aan. De afstandsouders en -kinderen moeten het donderdag doen met de staatssecretaris. ‘Wij worden weer afgeserveerd met een onderknuppel’, zei een afstandskind in aanloop naar de gebeurtenis.
Die teleurstelling past in een bredere frustratie: de afgelopen jaren volgden aangekondigde wetenschappelijke onderzoeken en rechtszaken tegen de Staat elkaar op, maar werden trajecten ook geregeld weer stilgelegd. Voor veel betrokkenen voelde het alsof erkenning wel heel lang op zich liet wachten.
Toch overheersten donderdagmiddag optimistische reacties. ‘De eerste stap is gezet’, zegt een emotionele Gert-Jan Markman, die als kind werd afgestaan. ‘De excuses kwamen gemeend en oprecht over. Fijn dat er erkenning is dat de overheid dit heeft laten gebeuren zonder dat er voldoende toezicht werd gehouden door de eigen organisaties.’
‘Het raakt me heel diep’, zegt zijn biologische moeder Ria Berden-Weerts. ‘Er is zo lang over gezwegen. Binnen ons gezin van acht kinderen mochten de jongste vier ook niet weten dat ik een kind ter wereld had gebracht. Dat is heel beschadigend. Ik vind het passend dat de staatssecretaris heeft ingezien dat de overheid het verkeerd heeft gedaan.’
Jeroen ter Brugge, als kind afgestaan, spreekt van een ‘prima toespraak’. ‘Lang heb ik gedacht: ik ben de enige die hier moeite mee heeft, want iedereen vond adoptie normaal. Nu is er erkenning: ik heb wel degelijk reden gehad om verontwaardigd te zijn.’
Hij is benieuwd naar de herstelmaatregelen. ‘Mijn verzoek tot naamswijziging is onlangs afgewezen. Puur op juridische gronden: omdat bij mijn geboorteaangifte de naam van mijn vader niet is vermeld. Nogal wiedes dat dat niet is gebeurd, want hij was niet in mijn leven. Ik hoop dat deze excuses een opmaat zijn naar de mogelijkheid om namen eenvoudiger te wijzigen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant