Zaterdag vieren de Verenigde Staten 250 jaar onafhankelijkheid. Wat bedoeld was als een nationaal feest, is ontaard in een politieke manifestatie. President Trump heeft het jubileum gekaapt, aldus de Democraten.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij doet verslag vanuit Washington.
Hijgend bereikt Jadon MacCormack de top van de marmeren trap. Zweet glanst onder zijn ogen. Met een grijns draait hij zich naar de National Mall, de iconische monumentengalerij van Washington die zich uitstrekt tot in de heiige verte. ‘Americááá’, roept MacCormack, terwijl hij zijn vlag heft. ‘Happy birthday!’
De Verenigde Staten vieren morgen, 4 juli, hun 250-jarig bestaan. Honderden kilometers heeft de 23-jarige MacCormack afgelegd vanuit zijn thuisstaat Connecticut om erbij te zijn. Uit trots, ja. Maar hij heeft ook een punt te maken.
De officiële viering, onder de leus ‘America 250’, was bedoeld om het land met festiviteiten te verenigen. Dwars door de hoofdstad is een zestiendaagse volksmarkt opgetrokken vol muziek, exposities en symposia. Die was tien jaar in de maak. Het Congres trok er miljoenen voor uit. Dit moest een viering worden van de Amerikaanse geschiedenis die, aldus het plan, de politiek zou overstijgen.
Donald Trump had andere ideeën. De president, die hier zaterdag een campagnebijeenkomst houdt, zette de verjaardag van het land naar zijn hand. Het gevolg: artiesten haken af, publiek blijft weg. In plaats van eenheid komt juist de Amerikaanse verdeeldheid in beeld. Van de vijftig staten, die elk een eigen paviljoen zouden inrichten, besloten er tien het evenement te boycotten, waaronder Pennsylvania, Oregon en Connecticut.
‘Dáárom ben ik hier’, zegt MacCormack, die droomt van een toekomst in de Republikeinse politiek. ‘Zodat Connecticut er toch bij is!’ Hij zwaait de driekleur boven zijn zwetende hoofd. ‘Als je hier wegblijft omdat je Trump haat, dan houd je niet van Amerika.’
Sinds de Verenigde Staten zich in 1776 onafhankelijk verklaarden, overleefde het land een burgeroorlog, vier vermoorde presidenten, de hel van slavernij, een eeuw aan etnische segregatie en talloze overzeese conflicten. Amerikanen werden het rijkste volk ter wereld, bepalend voor de westerse wereldorde. Maar het 250-jarig jubileum treft hen op een zeldzaam gepolariseerd moment.
De VS zijn sinds de Amerikaanse Burgeroorlog, die 161 jaar geleden eindigde, niet zo verdeeld geweest, concludeerden onderzoekers van Syracuse University. Slechts een derde van de Amerikanen beschouwt zichzelf nog als ‘gematigd’, de rest noemt zich in sterke mate conservatief of progressief.
Trump, op zijn beurt, is de meest polariserende president uit de moderne geschiedenis. Geen voorganger wordt zo standvastig gesteund door Republikeinen en wordt zo sterk afgewezen door Democraten, peilde onderzoeksbureau Gallup.
Intussen trekt Trump steeds meer macht naar zich toe. Afgelopen week gaf het Hooggerechtshof hem nog de bevoegdheid om onafhankelijke toezichthouders te ontslaan en het Amerikaanse asielbeleid eigenmachtig te ontmantelen. Het Amerikaanse presidentschap is autoritairder dan ooit.
Tegen dat decor moet Washington deze week eensgezind feestvieren. ‘Het onvergetelijkste verjaardagsfeest dat enig land ooit heeft gezien’, jubelde Trump. Maar niet iedereen denkt er zo over.
Het grasveld is bijna leeg. Slechts plukjes mensen schuifelen donderdag over de ‘Great American State Fair’, een ruim 3 kilometer lange openluchtmarkt op de National Mall, die loopt van ruwweg het Amerikaanse Capitool tot de befaamde obelisk van het Washington Monument. Geen rijen bij de eetkraampjes. Verlaten dranghekken. Beveiligers gapen in de brandende zon.
‘Ja, het is een beetje rustig’, zegt Janet Egan (71). Haar vriend Mike Noland (75) kijkt er niet van op: ‘Komt door alle Trump-haters die wegblijven. Als hij kanker kon genezen zouden ze hem nog aanvallen. Mijn dochter is er ook zo een.’
Zelf zijn ze grote fans van Trump. Het stel gaat van top tot teen in Amerikaanse kleuren gehuld. Ze zijn overgevlogen uit het zuidelijke Oklahoma om een glimp op te vangen van hun president. Die zal op Onafhankelijkheidsdag een politieke rally houden, tot verbijstering van zijn critici.
Nolan toont foto’s van hun beoogde kostuums voor zaterdag. ‘We gaan verkleed als Britse kolonisten’, grijnst hij. Maar begin tegen hen niet over polarisatie. ‘Als Amerikaan behoor je meer van je land te houden dan je president te haten’, zegt Egan. Waren zij hier dan ook geweest als Joe Biden nog president was? Ze zwijgt even. ‘Ja’, zegt Egan dan. ‘Maar ik had me wel minder veilig gevoeld.’
Toen Trump begin 2025 aantrad als president, was de planning van ‘America 250’ al een klein decennium gaande. Het Congres had daarvoor een onafhankelijke stichting in het leven geroepen. Maar Trump, ontevreden over de uitvoering, richtte vorig jaar een alternatieve organisatie op: Freedom 250, met zijn eigen campagneleiders aan het hoofd.
Freedom 250 verdrong de parlementaire stichting. Tegenover geldschieters en artiesten deed Freedom 250 zich doelbewust voor als de officiële, partijneutrale organisator, concludeert een parlementair onderzoek uitgevoerd door Democraten. Het geld stroomde binnen. Rekeningnummers waren volgens klokkenluiders doelbewust verwisseld.
Verscheidene muzikanten zegden hun optredens af nadat duidelijk werd wie hen werkelijk had ingehuurd. ‘De artiesten zijn nooit ingelicht over enige politieke invloed’, verklaarde rapper Young MC. ‘Wij kiezen ervoor ons niet met een politieke partij te affiliëren’, aldus funkgroep The Commodores.
‘Onder Trump is dit jubileum gekaapt en verlaagd tot een broeinest van corruptie en zelfverrijking’, aldus het Democratische rapport. ‘Een vehikel voor het ophalen en uitgeven van geld ten dienste van het ego van de president en zijn politieke ideologie.’
Freedom 250 verkoopt sponsorpakketten, van tussen de 500 duizend en 10 miljoen dollar, met een ‘historisch fotomoment’ met Trump als beloning – een prijskaartje voor toegang tot de president. Trump heeft de verjaardag van zijn land herschapen naar zijn eigen evenbeeld.
‘De nummer één attractie waar dan ook op aarde’, aldus de president over zichzelf. ‘De man die meer publiek trekt dan Elvis op zijn hoogtepunt.’
‘Toch wat weinig bezoekers’, verzucht Ben Chavez (56) uit Florida donderdag op de National Mall. Vanaf een podium verderop houden drie politieke analisten een panelgesprek zonder publiek. Sommige snackbars hebben hun deuren al gesloten. Enkele staatspaviljoens ogen ronduit verlaten. ‘Wat denk je? Misschien vanwege de hitte?’
Chavez snapt het niet. Hij is een groot fan van de 47ste president. De gouden ‘47’ op zijn pet fonkelt in de middagzon. Met zijn armen in zijn zij bekijkt Chavez een spierwit houten bouwwerk op het smetteloze gras verderop: een schaalmodel van de ‘Arc de Trump’, de triomfboog die de president straks in de hoofdstad wil neerzetten.
‘Ik had hem groter verwacht’, mompelt hij. Maar Chavez wéét toch dat dit een replica is? Hij haalt zijn schouders op. ‘Dan nog.’
De Great American State Fair heeft iets weg van een Trump-bedevaart. Bezoekers dragen Trump-petten en roepen Trump-leuzen naar elkaar. Ze wijzen elkaar op herkenbare elementen uit deze tweede termijn, zoals deze boog, alsof het rekwisieten op een filmset zijn.
Voor het Lincoln Memorial maakt Jadon MacCormack zelfs ongevraagd selfies met leden van de National Guard, militairen die Trump in een uiterst omstreden besluit naar Washington heeft geroepen. ‘Jullie zijn helden!’ roept MacCormack. ‘Blijf ons land veilig houden.’
‘Ik herinner me de 200ste verjaardag nog, in 1976, en hoe het hele land samenkwam’, stelde de 79-jarige Democratische senator Jeanne Shaheen. ‘Dit lijkt te veranderen in een partij-evenement.’ Zoals veel andere Democraten boycot ook zij de festiviteiten.
De duistere kanten van de Amerikaanse geschiedenis ontbreken op de viering. Verwijzingen naar schandvlekken als slavernij, segregatie of de gevolgen van klimaatverandering werden op Trumps verzoek gecensureerd. Een gerechtelijk bevel om die vóór 4 juli te herstellen werd donderdag in hoger beroep vernietigd.
Waar de oorspronkelijke commissie beoogde de VS te etaleren als thuis van meerdere religies, heeft nu het christendom een centrale plek gekregen. In een van de paviljoens prijkt een schilderij van een Amerikaanse vlag gewikkeld om een houten kruis, pal naast een reclamestand voor Mastercard.
‘Wie is hier om Jezus te aanbidden?’ galmt het vanaf het hoofdpodium, waar enkele tientallen mensen zich in de schaduw hebben samengepakt.
Janet Egan uit Oklahoma kijkt tevreden toe. ‘Trump was een geschenk van God’, zegt ze. ‘Dat zouden alle Amerikanen toch moeten zien.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant