Amerikaanse AI-bedrijven willen ongehinderd nieuwe modellen kunnen uitbrengen, maar stuiten op groeiende zorgen bij hun regering. Sam Altman van OpenAI hoopt de weerstand weg te nemen door de overheid aandelen te geven. ‘Min of meer een steekpenning.’
is economieredacteur van de Volkskrant en schrijft over technologie. Speciale aandacht heeft hij voor de opmars van kunstmatige intelligentie.
Het klinkt best sympathiek. Als alle AI-bedrijven nou 5 procent van hun aandelen aan de Amerikaanse overheid weggeven, dan kan het brede publiek meeprofiteren van de opbrengsten. Sam Altman, CEO van OpenAI, heeft dat idee bepleit in gesprekken met leden van de Amerikaanse regering, meldde de Financial Times op basis van ingewijden. Anthropic, Google, Meta en andere techbedrijven zouden hetzelfde moeten doen. Of die hier oren naar hebben, is niet duidelijk.
De Britse zakenkrant ziet ook een andere beweegreden: Altman zou bovenal de banden met de regering-Trump verder willen aanhalen, om strengere regulering af te wenden of af te zwakken. Want Trump mag tot nu toe wars zijn van het reguleren van kunstmatige intelligentie, er zijn signalen van een kentering.
Vorige maand legde het Witte Huis voor het eerst de uitrol van nieuwe AI-modellen aan banden. De desbetreffende modellen kunnen veiligheidslekken in software opsporen, maar in verkeerde handen worden het geduchte cyberwapens, is de vrees.
Anthropic mocht twee van zijn geavanceerdste AI-modellen, Fable en Mythos, niet aan klanten buiten de VS leveren – een verbod dat deze week weer werd opgeheven. OpenAI werd gedwongen zijn nieuwe model GPT-5.6 eerst op kleine schaal uit te rollen, bij een twintigtal door de regering goedgekeurde klanten. Beide bedrijven reageerden ontevreden.
Volgens Paul Verhagen, analist op het gebied van technologie en geopolitiek bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies, is het voor AI-labs als OpenAI ‘van existentieel belang’ dat ze klanten wereldwijd kunnen bedienen. ‘Ze draaien grote verliezen, hun businessmodel is niet volwassen. Het wordt heel moeilijk om dat te veranderen als er delen van de markt worden afgepakt. Ze hebben al die miljarden geïnvesteerd met het idee dat ze mondiaal dominant kunnen worden.’
In Europa werd de roep om onafhankelijker te worden van Amerikaanse big tech alleen maar luider door de Amerikaanse exportbeperkingen. Ook dat is slecht nieuws voor de Amerikaanse AI-labs, zegt Verhagen.
Bedrijven buiten de Verenigde Staten kunnen geneigd zijn om alternatieven voor Amerikaanse AI te zoeken. In China bijvoorbeeld, waar zeer serieuze concurrenten van Amerikaanse bedrijven huizen. Zo blijkt GLM-5.2, een vorige maand uitgebracht model van de Chinese start-up Z.ai, de prestaties van de beste Amerikaanse modellen te benaderen, zo niet te evenaren.
Voor de Amerikaanse AI-industrie is het alle hens aan dek om op de regering-Trump in te praten. Verhagen noemt Altmans voorstel om 5 procent van de aandelen aan de overheid te geven ‘min of meer een steekpenning’.
Of het een succesvolle strategie is, betwijfelt hij overigens. ‘OpenAI kan hierdoor minder geld ophalen bij zijn aanstaande beursgang en heeft geen enkele garantie dat het hier iets voor terugkrijgt.’
Een duidelijke strategie op gebied van nationale veiligheid en de AI-opmars van China kan Verhagen onder Trump niet ontwaren. ‘Er is geen touw aan vast te knopen.’
‘AI-bedrijven zitten met hetzelfde probleem als elk ander bedrijf en land ter wereld, behalve misschien China: hoe ga je om met Trump?’, zegt Alexandre Gomes, die de wisselwerking tussen technologie en nationale veiligheid onderzoekt bij Clingendael. ‘Ze proberen gebruik te maken van zijn transactionele aard.’
Volgens hem heeft Altman extra reden om de banden met Trump aan te halen, gezien de groeiende scepsis over AI. Keer op keer tonen enquêtestudies aan dat veel Amerikanen bezorgd zijn over AI. Zo verwacht volgens een recente studie van de Quinnipiac University ruim de helft van de Amerikanen, zowel Republikeinen als Democraten, dat de technologie meer kwaad dan goed zal doen.
Groeiende weerstand tegen datacenters heeft in sommige Amerikaanse gemeenten al tot een verbod geleid, en veertien staten overwegen tijdelijke of permanente verboden. AI-bedrijven kunnen niet uitsluiten dat Trump maatregelen neemt als dat electoraal handig is, zegt Gomes. ‘Eind dit jaar zijn er verkiezingen.’
De Democratische senator Bernie Sanders presenteerde in juni al een plan om aandelen van AI-bedrijven in handen van een overheidsfonds te brengen. Sanders voorzag dat ‘mensen als Sam Altman’ bereid zouden zijn een klein percentage aandelen af te staan, en beschreef dit als ‘het afkopen van het publiek’. Zelf wil hij 50 procent in overheidshanden brengen. Dat zou volgens hem jaarlijks honderden miljarden moeten opleveren, te gebruiken voor zaken als gezondheidszorg, woningen en onderwijs.
Gomes verwacht niet dat het plan veel weerklank krijgt in de Amerikaanse politiek. ‘Maar het zou wel goed zijn als we meer nadachten over de verdeling van de opbrengsten en risico’s van AI, ook in Nederland.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant