Landen als Argentinië, Mexico en Colombia hebben dit WK een voordeel. Op de tribune zitten veel landgenoten die de tegenstander, zo geloven ze, kapot kunnen zingen.
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Het wordt oppassen voor de tegenstanders van Colombia, Mexico en Argentinië. Niet alleen voor de steraanvallers Luis Díaz, Julián Quiñones en Lionel Messi, maar zeker ook voor het vocale geweld van de vele aanhangers van die landenploegen. Ze zingen de hele wedstrijd in een slepend ritme dezelfde liedjes die loom en sloom starten, maar die maar blijven aanhouden en steeds meer bijval krijgen. Het is de brandstof voor hun favorieten op het veld en, zo is de gedachte, het langzame gif voor de opponent.
Er is zoveel geloof in deze manier van ondersteuning, dat zelfs ver buiten het stadion wordt meegezongen. In het Klyde Warren Park in Dallas keken dinsdagavond niet alleen honderden mensen in bladgroene Mexico-shirts via een megascherm naar de wedstrijd Mexico - Ecuador in het Azteca-stadion in Mexico-Stad. Ze zongen ook hun lievelingslied mee. Dat gaat als volgt: Ay, ay, ay, ay, Canta y no llores, Porque cantando se alegran, Cielito lindo, los corazones.
Het lied heeft geen zier met voetbal of strijd te maken en is ook allesbehalve opzwepend. Cielito lindo is een klassieke ranchera, een genre dat oorspronkelijk van het Mexicaanse platteland komt en draait om liefde, natuur en patriottisme. In het ritme van een Mexicaanse wals gaat Cielito lindo over vreugde vinden door te zingen, zelfs als het even tegenzit.
Maar het zit Mexico die wedstrijd niet tegen. Ecuador lijkt inderdaad bedwelmd door het gezang en wordt in de eerste helft ondersteboven gespeeld. De 2-0-voorsprong voor Mexico die daaruit voortkwam werd niet meer weggegeven.
Het is een les voor onder meer Kaapverdië, dat zaterdag Argentinië treft in Miami: sluit je af van wat je hoort, doe desnoods oordoppen in. De met veel passie gezongen ‘verwurgingsliedjes’, gedoopt in het ritme van de cumbia en murga, zullen meegezongen worden door tienduizenden Argentijnen die nimmer pauze nemen.
De voormalige Nederlandse hockeyinternational Valentin Verga, die in Argentinië is geboren, stond als kind vaak tussen de zangers. ‘Mijn neven namen me mee naar Boca Juniors, een topclub in Buenos Aires. Het is heel monotoon, die begeleidende trommels blijven ook maar doorgaan: doem, doem, doem. Cumbia is de volksmuziek van de armen, rauwer dan rauw, het heeft iets bezwerends. Een lekker constant geluid als je het gewend bent, een soort warm geluidstapijt.’
Verga haalt het vorige WK voetbal in Qatar aan. Toen ontbraken de fanatiekste zangers tijdens het eerste duel tegen Saoedi-Arabië. Plots verloor Argentinië. Verga: ‘Men zegt dat de baas van de voetbalbond daarop de harde kern van River Plate naar Qatar heeft gehaald. Kijk maar naar foto’s achter het doel tijdens de tweede wedstrijd, daar stonden ineens de zware jongens de maat aan te geven. Je weet wat er daarna gebeurde.’
Ja, Argentinië werd wereldkampioen door onder meer Nederland uit te schakelen. Het zijn overigens niet alleen brave liefdesliedjes die klinken. Mexicanen slaken al jaren een homofobe kreet als de doelman van de tegenstander uittrapt. Vanuit de Argentijnse kelen krijgt buurman Brazilië een sneer, en Engeland vanwege de Falkland-oorlog. Met Frankrijk ontstond rivaliteit tijdens het WK in 2018 in Rusland.
Verga, die zich flink heeft verdiept in de Argentijnse voetbalcultuur: ‘Mbappé zou toen gezegd hebben dat het WK een EK is met Brazilië erbij. Moet je niet doen, dan worden die Argentijnen gek. Dat verwerken ze in hun liedjes.’
Argentinië vloog er op dat WK van 2018 in Rusland al uitzonderlijk vroeg uit. Verga: ‘Omdat er toen weinig Argentijnse fans waren. Het geluidstapijt kon niet worden neergelegd. De spelers gaven zelf ook aan dat ze dat misten.’
Ook supporters van andere landen zingen dit WK, naast de volksliederen. De Brazilianen mogen natuurlijk niet onvermeld blijven. Al heeft hun samba een iets sneller ritme dan de cumbia en ranchera. De Engelse ploeg brengt samen met hun supporters Wonderwall ten gehore na zeges.
Maar het prettigst is de bijval tijdens wedstrijden. Dat de Engelse middenvelder Jude Bellingham tijdens de moeizame wedstrijd tegen Congo de vakken vol Union Jacks opjutte om zich te laten horen was veelzeggend.
Zoals spelers van het Nederlands elftal er bij de KNVB op aandrongen ook in de VS de oranje mars te organiseren. Ze kregen energie van die beelden. Maar in het stadion ontbrak de voortdurende samenzang uit de oranjevakken.
Eerder vertelde Henkjan Honing, hoogleraar muziekcognitie aan de Universiteit van Amsterdam, in de Volkskrant dat door vertrouwde muziek hormonen vrijkomen waardoor je je beter voelt. ‘Mensen die dezelfde muziek horen, voelen zich een groep.’
Over het effect ervan op tegenstanders is weinig bekend. Ex-profvoetballer Eljero Elia speelde dertig interlands voor Nederland, waaronder twee keer tegen Brazilië en eenmaal tegen Mexico. Hij had geen last van dat gezang, vertelt hij. ‘Maar ik heb wel spelers zien afhaken als er heftig gezongen werd, vlak voor de aftrap al. Voor Brazilië - Nederland op het WK van 2010 was het heel stil in de kleedkamer. Je proefde angst, de eerste helft speelden we dramatisch.’
De samba verstomt nog wel eens bij tegenslag. Brazilianen zijn geen doorzingers zoals Mexicanen en Argentijnen. Zo bleek ook begin deze week toen Japan op voorsprong kwam tegen Brazilië. De groengele trommels zwegen. Japanners kregen alle ruimte om hun anthem te zingen.
Het gaat ook om de manier waarop er gezongen wordt, vindt Elia, die tegenwoordig dj is. ‘Kijk, wij kunnen allemaal trompetten erbij gooien of housebeats, maar als je met je hart zingt dan voel je dat als speler. Het Feyenoordpubliek deed dat wel. Dat was heerlijk, dan kon ik blijven gaan.’
Toch haalde Nederland de finale in 2010. Elia: ‘Maar toen zaten we allemaal in zo’n tunnel, waren we allemaal zo gretig. Toen duwden we onszelf naar voren.’
De Noren hebben ook de smaak te pakken sinds kort, al hebben zij dan weer iets heel eigens bedacht. In de rode vakken leunde dinsdag tijdens de wedstrijd tegen Ivoorkust in Dallas Stadium iedereen synchroon naar achteren en trok gelijktijdig de armen naar de borst – alsof een roeiriem door het water werd gehaald– terwijl een leider het ritme aangaf op een trommel en iedereen ‘ro’ (Noors voor ‘roeien’) scandeerde, steeds in een hoger tempo. Na de zege kreeg aanvoerder Martin Ødegaard de trommel en gingen zijn ploeggenoten achter elkaar zitten om samen met de supporters het ritueel te herhalen.
De traditie werd tijdens de WK-kwalificatiereeks bedacht door een muzikant en een lid van de supportersclub. De Noren beelden Vikingen uit die, al lang vóór Columbus, roeiend Amerika bereiken. De ‘Ro’ is een hit. Na de wedstrijd gingen Noorse supporters door heel Dallas achter elkaar op de grond zitten roeien. Van een grasstrook voor het stadion, tot een roltrap in een winkelcentrum en de vloer van sportsbar The Happiest Hour.
Trots laat de assistent-manager van The Happiest Hour er een filmpje van zien, de vloer lijkt wel veranderd in een woeste rode zee. ‘Dat ging viraal. En we hadden ook zingende Mexicanen binnen. Het is nog nooit zo’n gekkenhuis geweest hier.’
De Noorse broers Anders en Giermond Buen weten niet wat ze meemaken, vertellen ze in de ontbijtzaal van een hotel in Dallas. Giermond: ‘Ik volg Noorwegen al jaren. Hiervoor zongen we soms. De Ro is veel intenser, indrukwekkender. Ik denk dat het geen toeval is dat we ons voor het eerst sinds 1998 weer kwalificeerden en nu zelfs in de achtste finale staan. Al kunnen we de invloed van onze superspits Haaland ook niet uitvlakken.’
Anders: ‘Ik geloof echt dat de Ro invloed heeft, dat zeggen de spelers ook. In 2023 kwam Schotland langs, die supporters zongen ons compleet weg. Schotland won, terwijl wij het betere team hadden.’
Valentin Verga zag en hoorde hetzelfde gebeuren toen Nederland thuis tegen Algerije oefende vlak voor de reis naar Amerika. ‘De Nederlandse supporters werden overstemd, ik vond het echt gênant. En je ziet: we verloren. Die Marokkanen waren laatst ook veel fanatieker.’
Veel Argentijnen steken zich diep in de schulden om samen te kunnen zingen op grote sporttoernooien, weet Verga. Tijdens het WK 2014 in Brazilië zag deze Volkskrant-verslaggever vier forse Argentijnen uit een piepklein caravannetje nabij het strand van Ipanema stappen. Voor het ontbijt gingen ze eerst zingen over Maradona, Messi en de liefde.
En in 2005 kwamen er Argentijnen naar Nederland om de blauwwitte ploeg met een piepjonge Messi de finale te zien winnen op het WK onder 20 jaar. Ze zongen hun eigen liedjes, maar wiegden ook mee met Als de nacht verdwijnt van Jan Smit, probeerden zelfs mee te zingen, zag oud-sportjournalist Rim Voorhaar. Dat ze niet wisten wat ze zongen, maakte niet uit, vertelde een Argentijnse collega aan Voorhaar. Het ging om dat lome ritme.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant