Investeren in preventieve zorg en begeleiding van kwetsbare jongeren levert meer maatschappelijke winst op dan celstraf.
In Zweden mogen tieners sinds deze week vanaf hun 15de worden opgesloten in gevangenissen voor volwassenen. Zweden hoopt met deze strenge maatregel het bendegeweld onder controle te krijgen, waarbij steeds jongere daders betrokken zijn. Kinderen van soms pas 10 jaar oud worden daar al op straat gerekruteerd voor het dealen van drugs en het plegen van bomaanslagen, liquidaties en ander bendegerelateerd geweld.
De problemen waar Zweden mee kampt zijn niet uniek, al zijn ze daar relatief nieuw. Andere landen kampen al veel langer met drugsgerelateerd geweld. In havensteden als Rotterdam of Antwerpen worden jonge ‘uithalers’ gerekruteerd om de gesmokkelde cocaïne uit containers op te halen, in steden wereldwijd worden tieners ingezet om drugs te dealen vanuit hun onschuldig ogende schooltasjes, of om rivaliserende bendeleden te intimideren met geweld en explosies.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
De piepjonge ‘frontsoldaatjes’ zijn makkelijk te paaien met geld of merkkleding door bendeleiders maar zijn voor hen ‘wegwerpmateriaal’, zo leert ook de Zweedse praktijk. Als de tieners worden opgepakt, krijgen ze hooguit een milde straf. Nieuwe rekruten liggen voor het oprapen in verpauperde achterstandswijken met hoge werkloosheid, armoede en veel andere sociale problematiek. Het is daarom zeer twijfelachtig of met de harde aanpak van tieners de grote criminele netwerken worden geraakt. De straatprijs van drugs bijvoorbeeld is al jaren constant, hetgeen erop wijst dat de aanvoer van drugs geen problemen ondervindt.
De roep om hardere straffen voor jonge delinquenten, die ook in Nederland klinkt, is begrijpelijk. In het verrechtste klimaat ligt de focus op veiligheid en vergelding, zeker naarmate de ernst van delicten toeneemt zoals bij moord en verkrachting. Toch is het niet zinvol om tieners die nog aan het begin van hun ontwikkeling staan en daarom ook niet als volledig toerekeningsvatbaar kunnen worden beschouwd, als volwassenen te straffen.
Het jeugdstrafrecht is er juist op gericht om jongeren normbesef bij te brengen en ze terug op het rechte pad te krijgen. In de grotemensengevangenis krijgen jongeren niet de hulp en begeleiding die ze nodig hebben om weer terug te keren in de maatschappij. Integendeel; vrijwel alle experts wijzen erop dat jongeren die van school, thuis en hun sociale omgeving worden weggehaald, juist een grotere afstand tot de samenleving oplopen waardoor de kans op verder afglijden in het criminele circuit groter wordt.
Toch worden in de Nederlandse rechtspraktijk nu al steeds meer jongeren die ernstige delicten hebben gepleegd, bestraft volgens het volwassenenrecht. Dit heeft mede te maken met het tekort aan plekken in jeugdinstellingen, waarschuwde de Inspectie Justitie en Veiligheid al eerder. Het harder straffen van steeds jeugdiger criminelen heeft daarom alles weg van water naar de zee dragen.
De maatschappij wordt er niet veiliger op als méér jonge kinderen hun toekomstperspectieven verliezen als gevolg van detentie. Voor de aanpak van georganiseerde misdaad moet de focus liggen op de bazen. Om te voorkomen dat tieners het verkeerde pad op gaan, moeten zij juist meer in bescherming worden genomen.
Investeringen in armoedebestrijding, beter onderwijs, naschoolse activiteiten, jeugdcoaches en ander preventief toezicht en begeleiding leveren aanzienlijk meer maatschappelijke winst op dan hogere celstraffen die bovendien het al overbelaste rechtssysteem verder onder druk zetten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant