In drie verschillende zaken heeft de rechter geoordeeld dat de overheid de verkeersboetes in 2024 en 2025 onrechtmatig heeft verhoogd. Verkeersboetes zouden onterecht zijn verworden tot een middel om gaten in de begroting te dichten. De uitspraken hebben vooralsnog alleen gevolgen voor de afzonderlijke zaken.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Een ‘verkapte belastingheffing’, zo noemde een rechter van de rechtbank Midden-Nederland het verhogen van de boetes voor lichte verkeersovertredingen in 2024. Begin dat jaar stegen de verkeersboetes met 10 procent.
Iets meer dan de helft daarvan betrof een correctie voor de inflatie, het andere deel was bedoeld om een tekort op de begroting te dichten. En dat mag niet, oordeelde de rechter begin deze week.
Verkeersboetes zijn niet bedoeld om de regering te helpen financiële branden te blussen, maar om de verkeersveiligheid te verbeteren, schrijft de rechter. Als dat wel zo zou zijn, dan zouden de boetes ‘ongelimiteerd verhoogd kunnen worden’ om gaten op de begroting te dichten. Vorig jaar leverden verkeersboetes de staatskas volgens schattingen zo’n 900 miljoen euro op.
Omdat de verhoging niet juist is onderbouwd, heeft de rechter de verkeersboete uit 2024 die voorlag verlaagd naar het niveau van het jaar daarvoor. In een uitspraak deze week in een soortgelijke rechtszaak volgde een andere rechter dat oordeel.
In een derde rechtszaak is een verkeersboete uit 2025 van tafel gegaan. In dat jaar gingen de boetes wederom omhoog, met 3,4 procent. Hoewel dat enkel vanwege de inflatie was, lagen ook aan deze verhoging volgens de rechter de verkeerde redenen ten grondslag.
Zonde van het geld: de heer J.G. Schoorl gaat op onderzoek uit. Waarom is zijn verkeersboete zo godsgruwelijk hoog? Lees hier het artikel in het Volkskrant Magazine van deze week over verkeersboetes.
De bredere gevolgen van de afzonderlijke zaken zijn op dit moment nog onduidelijk.
In een vierde zaak oordeelde een rechter juist dat de regering de politieke ruimte heeft om de boetes te verhogen en liet de rechter daarom een boete in stand. De komende tijd moet blijken hoe andere rechters bij andere rechtbanken, het gerechtshof of de Hoge Raad tegen de kwestie aankijken.
Vooralsnog gaan de verkeersboetes volgend jaar opnieuw omhoog. Dat is in weerwil van verschillende kritische rapporten en adviezen. Het Openbaar Ministerie waarschuwde in 2023 al voor een ‘disbalans’ tussen de hoogte van boetes voor verkeersovertredingen, die niet strafbaar zijn, en de hoogte van boetes voor strafrechtelijke vergrijpen.
De overheid heeft de verkeersboetes de afgelopen jaren sterker verhoogd dan andere boetes, constateerde het OM. Als voorbeeld van de scheve situatie die dat opleverde noemde het OM het voorbeeld van een ‘eenvoudige mishandeling’, waar een boete op stond van 400 euro. Het parkeren op een gehandicaptenplaats leverde tegelijkertijd een bon van 440 euro op. Het OM bepleitte daarom juist een forse verlaging van de boetes.
Om dezelfde redenen toonde de Raad van State zich al kritisch over de voorgenomen verhoging van de verkeersboetes van 2024. Toch zette de regering die door. In de verschillende uitspraken van deze week haalden de rechters ook dat aan als reden om de verhogingen als onrechtmatig te bestempelen.
Op nog een ander vlak staan verkeersboetes ter discussie. In een zaak bij de Hoge Raad over de opeenvolgende ophogingen van een niet-betaalde boete stelde de advocaat-generaal dat die in strijd kunnen zijn met het Europees recht.
Dat is onder meer het geval wanneer iemand een boete door geldgebrek niet kan betalen. In zulke gevallen zouden de ophogingen niet meer mogen worden opgelegd, staat in het advies van vrijdag van de advocaat-generaal.
Ook in de Tweede Kamer is geconstateerd dat de ophogingen van niet-betaalde boetes bijdragen aan de schuldenproblematiek. Maar het kabinet wil daar om financiële redenen nog niet aan tornen. De Hoge Raad doet nog uitspraak in de zaak.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant