De Europese Unie wil volgend jaar strenge milieuregels invoeren voor de import van aardgas. Nederland pleit voor uitstel na waarschuwingen van oliebedrijven en de Verenigde Staten voor mogelijke gastekorten. Milieuorganisaties zijn kritisch: "Heronderhandelen is geen optie."
Als we aardgas gebruiken in onze cv-ketels of in energiecentrales, komt daarbij CO2-uitstoot vrij. Maar ook de productie is vaak behoorlijk vervuilend. Veel van het aardgas dat wij in de EU verbruiken, komt uit de VS, waar bij de winning relatief veel gas weglekt. Dat zorgt voor de uitstoot van het sterke broeikasgas methaan, goed voor krap een derde van de klimaatopwarming.
De EU wil dat gasleveranciers iets doen aan die uitstoot en voert daarom vanaf 1 januari 2027 strenge regels in. Bedrijven moeten eerst kunnen aantonen dat zij de methaanuitstoot meten, later wil de EU het meest vervuilende gas ook weren van de Europese markt.
Die regels werden al in 2024 goedgekeurd, maar kwamen de afgelopen maanden opnieuw onder een vergrootglas te liggen. Door de sluiting van de Straat van Hormuz was er ineens minder vloeibaar aardgas (lng) op de markt en groeiden de zorgen over de aanvoer. En dat terwijl de gasbergingen er met de winter in aantocht al vrij leeg bij liggen.
Oliebedrijven waarschuwen voor gastekorten als de strenge EU-regels inderdaad worden ingevoerd. Bijna de helft van de gasimport en bijna 90 procent van de olie-import zal volgend jaar niet aan de regels voldoen, schreven onderzoekers van Wood Mackenzie in opdracht van twee brancheverenigingen. Dat brengt de Europese energiezekerheid in gevaar, aldus de onderzoekers.
Ook de Amerikaanse regering van Donald Trump voert een felle lobby tegen de regels. Die "kunnen nog een energiecrisis veroorzaken, op een moment dat Europa het zich niet kan veroorloven", schreef Andrew Puzder, Amerikaans ambassadeur bij de EU, in de Financial Times.
Milieuorganisaties vinden dat de EU voet bij stuk moet houden. Zij schermen met een eigen rapport van onderzoeksbureau Rystad Energy, dat de conclusies van de oliebedrijven tegenspreekt. Er zou wereldwijd juist voldoende aardgas beschikbaar zijn dat aan de EU-regels voldoet.
"Stabiele regelgeving is essentieel voor de energiezekerheid", schreef een coalitie van milieugroepen in april aan de Europese Commissie. De EU heeft volgens hen juist strenge regels nodig om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen af te bouwen. "Op dit moment is invoering, niet heronderhandeling, de enige geloofwaardige optie."
Volgens het Internationaal Energieagentschap hoeft het geen dure maatregel te zijn om de methaanuitstoot bij de productie van fossiele brandstoffen te voorkomen. Sterker nog, het kan vaak geld opleveren. De uitstoot ontstaat immers als aardgas weglekt; wie dat weet op te vangen, heeft extra gas om te verkopen.
Toch vindt een coalitie van twaalf landen, waaronder Nederland en België, dat de EU de importregels met drie jaar moet uitstellen. De landen zeggen het EU-klimaatbeleid te steunen, maar grote zorgen te hebben over de beschikbaarheid van voldoende gas "in een tijd van grotere geopolitieke onzekerheid".
Vooralsnog houdt de Commissie haar rug recht. De methaanverordening "wordt niet opengebroken, dat kan ik met zekerheid zeggen", zei Eurocommissaris Dan Jørgensen (Energie) vorige week tegen Politico. Wel kijkt het EU-bestuur naar 'flexibiliteiten', waaronder de mogelijkheid om boetes voorlopig te beperken en de administratieve lasten te verminderen.
Volgens energie-expert Louise van Schaik van Clingendael moet de EU "niet al te toegeeflijk zijn". "Het gaat wel ergens om. Met name de productie van schaliegas in de Verenigde Staten is echt gruwelijk smerig voor het milieu." Zij vindt het een goed idee om daar via EU-regels paal en perk aan te stellen.
De Europese regels komen overigens ook voort uit een samenwerking met de VS. Toenmalig president Joe Biden zette in 2021 zijn handtekening onder de Global Methane Pledge, een internationale samenwerking met de EU en tal van andere landen om de wereldwijde methaanuitstoot aan te pakken.
De coalitie wilde die uitstoot met bijna een derde terugdringen in 2030, maar daar is nog weinig van terechtgekomen. Trump heeft de binnenlandse methaanregels van Biden weer door de papierversnipperaar gehaald, en richt zijn pijlen nu dus ook op de Europese wet.
Volgens Van Schaik kan de EU nog wel coulanter zijn in de uitvoering van de regels, om te voorkomen dat bedrijven hun lng-schepen volgend jaar massaal een andere kant op sturen. Al hoeven we de klagende oliebedrijven volgens haar ook zeker niet zielig te vinden: "Het zijn dezelfde bedrijven die flink verdienen en vervuilen. Het hoort ook wel een beetje bij de sector dat ze al gauw moord en brand schreeuwen."
Rene Peters van TNO heeft begrip voor de oproep om de regels uit te stellen. Volgens hem zijn de importeisen bedacht met de overtuiging dat er een flink overschot van lng op de wereldmarkt zou ontstaan. Maar nu is dat aanbod juist krap en heeft de EU vooral uit de VS veel gas nodig. Het is geen denkbeeldig scenario dat Amerikaanse leveranciers hun schepen naar Azië sturen, zegt hij. "Dan heeft Europa echt een leveringsprobleem."
Richting 2030 is de situatie waarschijnlijk weer anders, zegt Peters. Europa dringt zijn gasverbruik terug, terwijl de VS juist veel meer gas wil gaan exporteren. "Over een paar jaar gaat dat overschot er wél komen."
De EU is dan in een betere positie om eisen te stellen aan de gasimport, denkt de TNO-expert. Het landenblok blijft namelijk een van de interessantste markt voor Amerikaanse exporteurs, die anders veel verder moeten varen. "Er zullen denk ik zeker een aantal leveranciers van lng bezig zijn om aan die regels te kunnen voldoen, om toch aan de EU te kunnen blijven leveren."
Source: Nu.nl economisch