Op zaterdag begon het landelijke congres van de radicaalrechtse partij Alternatieve für Deutschland (AfD). De partij klimt in peilingen, maar het congres ging óók gepaard met tienduizenden tegendemonstranten. "In heel Europa bestaat radicaal-rechts, maar nergens gaan mensen er zo hard tegenin."
Volgens Tagesschau verzamelden zaterdag zeker 25.000 demonstranten zich in Erfurt om zich tegen de partij uit te spreken. Wegen richting het congresgebouw werden door demonstranten met spandoeken geblokkeerd, demonstranten lijmden zich aan de tramrails en het partijkantoor van AfD werd belaagd met verfbommen en vuurwerk. Het Duitse RTL schrijft dat de noodtoestand werd uitgeroepen in de stad.
Kritiek op AfD is niet nieuw. De partij raakt vaak in opspraak door partijprominenten die zich uitlaten over bijvoorbeeld migranten of de Tweede Wereldoorlog. En dan zijn er nog losse uitspattingen zoals een politicus die een speech van naziminister Joseph Goebbels als ringtone gebruikte.
Björn Höcke, AfD-leider in deelstaat Thürïngen, heeft opgeroepen tot een "zuivering van cultuurvreemde mensen" waarbij "menselijk leed en onaangename taferelen onvermijdelijk zijn". Ook noemde hij het Holocaustmonument in Berlijn een "monument van schande". Maximilian Krah, voormalig Europees lijsttrekker voor AfD, zei tegen een Italiaanse krant dat "niet iedere SS'er automatisch een crimineel was" en dat er "ook veel boeren onder de SS'ers waren".
En dan zeggen meerdere AfD-politici dat migratie zal leiden tot 'omvolking'. Dit is een complottheorie waarin wordt beweerd dat een elite bewust de oorspronkelijke westerse, witte bevolking zou vervangen door immigranten van niet-westerse afkomst.
Het zorgde ervoor dat de Duitse inlichtingendienst de partij als extreemrechts bestempelde, al werd dat later teruggedraaid. De partij stapte naar de rechter vanwege die uitspraak naar de rechter. Die bepaalde dat de partij wel activiteiten hebben die tegen een vrije democratie ingaan, maar niet de gehele partijlijn anti-grondwettelijk is.
Het zorgt voor massaprotesten tegen AfD, ziet ook onderzoeker Hanco Jürgens van het Duitsland Instituut tegen NU.nl. "In heel Europa heb je rechts-radicale partijen, maar er is geen land waar er zo veel demonstraties tegen zijn en mensen er zo hard tegenin gaan."
Volgens Jürgens komen veel Duitsers actief in opstand tegen de partij. "Ik ben in Münster geweest. Daar stonden mensen te flyeren om naar Erfurt te komen om tegen de partijdag te demonstreren." Het kan volgens hem niet los worden gezien van de Duitse geschiedenis en de bewustwording die is gecreëerd rondom de opkomst van het naziregime in de Tweede Wereldoorlog. "Het ligt hier extreem gevoelig."
Toch wint de AfD terrein in Duitsland. Mede door de coronapandemie is er meer wanvertrouwen in zittende partijen in Berlijn, waardoor meer mensen zich verwant voelen met AfD. Maar de economische situatie in Duitsland is ook een grote drijfveer.
"Mensen hebben het idee dat de politiek niet levert", zegt Jürgens. Volgens hem werd onder de regering van de vorige bondskanselier Olaf Scholz te weinig gedaan aan de economische problemen van velen. Bij de regering-Merz loopt alles nog stroef. "AfD zegt dat ze Duitsland weer kunnen laten draaien. Ze komen met 'oplossingen' die de kiezer aanspreken", vervolgt Jürgens.
Om de economie weer aan te zwengelen, wil AfD EU-regels terugdraaien, minder geld naar Oekraïne sturen of minder aan migranten besteden. Alice Weidel, de landelijke partijleider, zei tegen Reuters dat ze de banden met Rusland weer aan wilde halen, om zo weer goedkope energie te krijgen. Volgens Jürgens zijn de plannen nog niet heel concreet, maar kunnen ze veel schade aanrichten als de AfD nog meer voet aan de grond krijgt.
"In Oost-Duitsland is het wel echt een gevestigde partij geworden", zegt Jürgens. "Het voormalige communistische deel is nog altijd een stuk armer dan het westen. Veel jonge mensen, voornamelijk vrouwen, vertrekken voor een beter betaalde baan. De veertig- en vijftigplussers die in het economisch slechte gebied zijn achtergebleven, die stemmen AfD." Ook in het Ruhrgebied is de partij in opkomst, omdat fabrieken zouden wegtrekken.
Dit jaar staat bekend als het Superwahljahr, ook wel superkiesjaar. In vijf deelstaten worden verkiezingen gehouden. In maart zijn kiezers in Baden-Württemberg en Rijnland-Palt al naar de stembus geweest. In september zijn Berlijn, Saksen-Anhalt en Mecklenburg-Voorpommeren aan de beurt.
Voor de AfD is het tot nu toe goed verlopen. In Baden-Württemberg en Rijnland-Palts behaalde de partij respectievelijk 18,8 en 19,5 procent van de stemmen, bijna 10 procent meer dan bij de laatste deelstaatsverkiezingen.
In het oosten staat de AfD er goed voor. Volgens de peilingen kan de partij Mecklenburg-Voorpommeren 38 procent van alle stemmen behalen. In Saksen-Anhalt kan het met 42 procent zelfs de grootste partij worden.
Tijdens het congres werden zaterdag werden de huidige leiders Tino Chrupalla en Alice Weidel zoals verwacht herkozen. De conferentie kon invloed hebben op de partijkoers, maar er zijn geen aanwijzigen dat dit binnenkort zal wijzigen. "In de partij zijn drie stromingen, rondom de middenklasse, arbeiders en meer nationalistische kant van de partij", zegt Jürgens. "Die stromingen gaan heel goed samen. Dat weten ze ook."
Het partijcongres van AfD duurt nog tot en met zondag. De eerstvolgende deelstaatsverkiezingen zijn op 6 september in Saksen-Anhalt.
Source: Nu.nl algemeen