Russische olieraffinaderijen zijn al maanden doelwit van Oekraïense aanvallen. Daardoor kampt Rusland met brandstoftekorten en merken steeds meer Russen de gevolgen van de oorlog in hun dagelijks leven. "De oorlog treft Rusland op alle welvaartsniveaus."
Inmiddels is een op de vier tankstations in Rusland getroffen door de brandstofcrisis als gevolg van Oekraïense aanvallen, zegt politicoloog en onderzoeker Intigam Mamedov tegen NU.nl. "Voor veel mensen betekent dit dat ze de auto minder of zelfs helemaal niet meer kunnen gebruiken."
60 procent van de Russen vindt dat de economische situatie in Rusland door de oorlog is verslechterd, stelt onderzoeksbureau Gallup. Dat is het hoogste percentage in twintig jaar tijd. Volgens docent Oost-Europese geschiedenis Nicolaas Kraft van Ermel-Nijland worden Russen "meer en meer geconfronteerd met de oorlog".
Dat is niet alleen te merken aan de hoge inflatie, die vooral de middenklasse treft, maar ook aan tekorten aan hoogtechnologische producten. "In Rusland maken ze momenteel auto's op het niveau van de jaren zeventig." Ook zijn er geen reserveonderdelen voor treinen en vliegtuigen.
Verder blijft de al torenhoge rente stijgen en is er een teruglopend subsidieaanbod van de overheid. Daardoor is onder meer het openbaar vervoer erg duur. "Dat is lastig als er ook geen brandstof is en dus veel mensen afhankelijk zijn van het openbaar vervoer", zegt Kraft van Ermel-Nijland.
"De oorlog treft Rusland op allerlei welvaartsniveaus", zegt ook Gijs Kessler, senior onderzoeker aan het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis in Amsterdam. "Mensen gaan niet meer uiteten en kiezen voor goedkopere supermarkten."
Op de bezette Krim is de situatie het ernstigst, zegt Mamedov. Daar is naast stijgende prijzen ook sprake van tekorten en banenverlies in winkels en problemen in de landbouw door de brandstoftekorten. "Ook moeten veel Russen hun vakanties annuleren vanwege de aanvallen of hevige olievervuiling langs de kust van de Zwarte Zee."
Maar volgens Kessler zijn er wellicht ook veel mensen die zich afkeren van de actualiteit en weinig meekrijgen van de aanvallen. "Ook weet men dat je van de Russische overheid niet veel hoeft te verwachten", zegt Kraft van Ermel-Nijland. Zo bestaat er volgens hem cynisme in de samenleving: Russen weten dat ze worden voorgelogen, maar niet precies waarover.
Daarnaast zijn Russen wel gewend aan prijsstijgingen. Dat gebeurde bijvoorbeeld ook in de jaren negentig. Verder stelt Kessler dat er nog steeds een deel van de Russische bevolking is dat in Poetins verhaal gelooft en denkt dat Rusland 'bedreigd wordt door het Westen'.
Toch steunen steeds minder mensen de oorlog, blijkt uit het laatste onderzoek van het Levada Center. Ongeveer 60 procent is voorstander van vredesonderhandelingen. Mamedov acht dit percentage betrouwbaar. "Het lijkt erop dat Russen het nut van de oorlog steeds vaker in twijfel trekken."
Ook Kraft van Ermel-Nijland acht het aannemelijk dat steeds meer Russen oorlogsmoe zijn. Dat is volgens Mamedov ook terug te zien in de populariteit van Vladimir Poetin. Hoewel de populariteit van de president aan de hoge kant blijft, is het percentage van 69 procent dat vertrouwen heeft in Poetin het laagste sinds de oorlog begon.
Die dalende populariteit, brandstoftekorten en aanhoudende aanvallen zijn "destabiliserende factoren" voor Poetin, zegt Kessler. De Russische president moest de brandstoftekorten dan ook wel erkennen, iets wat voor Poetin uitzonderlijk is. Maar hij moest íets toegeven om de volgens hem "moeilijke periode" voor zijn land te verzachten.
Hoewel ook de twee grootste pro-Kremlin peilingbureaus een terugloop van Poetins populariteit tonen, moeten alle peilingen voorzichtig worden geïnterpreteerd, benadrukken de experts. "Oorlogsomstandigheden en censuur kunnen de werkelijkheid verdraaien", zegt Mamedov. Ook Kraft van Ermel-Nijland benadrukt dat de kans klein is dat Russen eerlijk antwoord geven op peilingvragen.
Hoe de Russen de oorlog écht ervaren, is dus lastig te zeggen. Daadwerkelijke kritiek komt dan ook niet vaak voor. Vanuit zogenaamde milbloggers - Russische militaire bloggers - komt wel steeds meer kritiek op hoe Poetin de oorlog aan de bevolking verkoopt, vertelt Kraft van Ermel-Nijland. Ook op sociale media zijn er Russen die niet in Rusland wonen en kritiek uiten op de oorlog.
Maar een echte opstand tegen het Russische regime ziet Kraft van Ermel-Nijland niet gebeuren. Ook tijdens de Sovjetperiode, waarin vooral de bevolking de rekening van de oorlog betaalde, stond niemand op. "Kritiek is al lange tijd morsdood geslagen."
Source: Nu.nl algemeen