Volgens de peilingen is de uiterst rechtse AfD nu de grootste politieke partij van Duitsland. De partijdag in Erfurt trok daarom leden én duizenden tegendemonstranten. Beide kampen gaan aan het einde van de dag gesterkt naar huis.
is correspondent Duitsland voor de Volkskrant. Hij doet verslag vanuit Erfurt.
‘De partijdag begint pünktlich’, zegt AfD-medevoorzitter Tino Chrupalla triomfantelijk. Linkse activisten probeerden de landelijke partijdag van de AfD in Erfurt te verhinderen door de toegangswegen te blokkeren. Maar de afgevaardigden van de radicaal-rechtse partij gingen zaterdagochtend in alle vroegte op pad, nog voordat de blokkades werden opgericht. ‘De vroege vogel vangt de worm. De relschoppers hebben zich voor hun eigen actie verslapen’, zegt Chrupalla.
De AfD verkeert in de winning mood. In de peilingen is zij de grootste partij van Duitsland, met een flinke voorsprong op de christendemocraten van bondskanselier Friedrich Merz. In september zal zij waarschijnlijk grote overwinningen behalen in de Oost-Duitse deelstaten Saksen-Anhalt en Mecklenburg-Vorpommern. In Saksen-Anhalt is zelfs een absolute meerderheid mogelijk, waardoor Ulrich Siegmund de eerste AfD-premier van een deelstaat kan worden. In Erfurt wordt hij als een held toegejuicht.
De partijleiders Tino Chrupalla en Alice Weidel worden herkozen. Weidel is duidelijk het populairst. Ook in de partij wordt ze wel de ‘ijsprinses’ genoemd, vanwege haar kille uitstraling. Haar hardheid wordt echter gewaardeerd. De afgevaardigden zwaaien enthousiast met hun Duitse vlaggen als Weidel pleit voor het intrekken van uitkeringen aan Oekrainers en het abschieben (uitzetten) van migranten.
Zaterdag schuift de partij nog verder naar rechts op. Weidel belooft te onderzoeken of de partijregels kunnen worden versoepeld, zodat mensen met extreemrechtse banden gemakkelijker lid kunnen worden. Twee medestanders van Björn Höcke, de uiterst rechtse AfD-leider van Thüringen, worden in het partijbestuur gekozen.
Ook de tegenstanders van de AfD mobiliseren zich. Zaterdag stroomt Erfurt vol met 31 duizend demonstranten, volgens een schatting van de politie. Een politiewoordvoerder zegt heel tevreden te zijn. Tevoren werd rekening gehouden met rellen, maar de dag verloopt rustig, op een paar schermutselingen na.
In een lange stoet trekken de betogers van het station naar een parkeerterrein in de buurt van de Messe, waar de AfD vergadert. Over het terrein schalt het partizanenlied Bella Ciao.
De activisten die eerder op de dag de Autobahn hebben geblokkeerd, worden onthaald als krijgers die terugkeren van het slagveld. Sommigen zijn gemaskerd. Siamo tutti antifascisti, wordt er gescandeerd, ‘wij zijn allemaal antifascisten’, begeleid door opzwepende trommels.
‘Ik ben wel teleurgesteld dat het niet gelukt is om de partijdag te verhinderen’, zegt student Walter (22, geen achternaam). ‘Maar we hebben in elk geval aandacht gekregen voor onze zaak.’
De AfD noemt het ondemocratisch om een vergadering van een legale, democratisch gekozen partij te willen verhinderen. ‘Maar er bestaat niet zoiets als het recht op nazi-propaganda’, zegt Lim, die verder anoniem wil blijven en aan de blokkade heeft deelgenomen.
Volgens de AfD zijn zij juist de ware democraten, omdat zij de stem van het volk vertolken en zich verzetten tegen alle politiek-correcte ‘censuur’. Die Herrschaft des Volkes, staat geprojecteerd op de achterwand van het podium in de Messe, de heerschappij van het volk. De beeltenis van Elon Musk flitst een paar keer voorbij. Hij wordt beschouwd als medestrijder voor de vrijheid van meningsuiting.
Het is een gevaarlijke manier van denken, vindt Jens-Christian Wagner, directeur van de gedenkplaats Buchenwald, het vroegere concentratiekamp.
De AfD oriënteert zich steeds meer op het völkische, autoritair-nationalistische gedachtegoed van de jaren twintig en dertig, aldus Wagner. Ook de nazi’s zeiden de stem van het Duitse volk te vertolken, waardoor minderheden en andersdenkenden hun rechten verloren. Zo ver is het overigens nog niet, zegt Wagner, de AfD is nog geen ‘NSDAP 2.0’.
De meeste betogers kennen echter geen twijfel. Voor hen is de AfD gewoon een fascistische partij. ‘De AfD is een wolf in schaapskleren. Ze doen zich fatsoenlijk voor, maar ze willen de democratie afschaffen’, zegt psychotherapeut Anke Teigeler (64), die met de seniorenactiegroep Omas gegen Rechts (Oma’s tegen rechts) van Wiesbaden naar Erfurt is gekomen. ‘Als het zo doorgaat, is er over tien jaar geen democratie meer in Duitsland’, zegt haar mede-actievoerder Sybille Magel (64).
Aan het einde van de dag gaan beide kampen gesterkt naar huis. De Thüringse AfD-leider Björn Höcke noemt de demonstranten ‘gewonde zielen’. ‘De AfD moet de gebroken Duitse identiteit helen’, zegt hij. Als Duitsland zijn schuldgevoel over de oorlog overwint en weer ‘vriend met zichzelf’ wordt, zal een geweldig Duitsland ontstaan. Niet het huidige Duitsland waar mensen bang zijn om ‘s avonds een blokje om te lopen, maar een veilig land waar de huissleutels weer in de deur steken en pedofielen draconisch worden bestraft.
Höcke is uiterst omstreden vanwege zijn flirts met het naziverleden. Hij werd veroordeeld omdat hij de verboden slogan Alles für Deutschland gebruikte, een leuze van Hitlers paramilitaire SA. Maar zijn positie in de partij is sterker geworden en hij blaakt van het zelfvertrouwen: ‘Hier buiten de hal staan de verliezers van de geschiedenis! Hier binnen zitten de winnaars!’
Ook de betogers voelen zich gesterkt, omdat ze hun tegenstem zo massaal hebben laten horen. ‘De AfD moet verboden worden. Eerder in onze geschiedenis hebben we te lang gewacht met het verbieden van een partij, en je weet hoe dat afgelopen is’, zegt ergotherapeut Johannes (23), die een regenboogvlag draagt en met een actiegroep uit het Hessische Fulda naar Erfurt is gekomen. De massale opkomst van zaterdag laat zien dat de AfD gestopt kan worden, denkt hij. ‘Na deze dag ben ik hoopvol.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant