is journalist.
Het waren slechts drie pagina’s, maar ze hakten erin. Ik heb het over het slotakkoord van de indrukwekkende Mussolini-reeks van de Italiaanse schrijver Antonio Scurati. Alle vijf boeken heb ik gelezen. Daarin wordt beschreven hoe de leider van het fascisme met geweld de macht veroverde in Italië, met geweld heerste en door geweld aan zijn einde kwam. Zijn verminkte lijk eindigde, bungelend met het hoofd naar beneden, aan het traliewerk van een benzinestation in aanbouw.
In drieduizend pagina’s laat Scurati zien hoe een volk, hoe een land, zich kan verliezen. En hoe het uiteindelijk ten onder gaat aan het geweld waaraan het zich had overgegeven. In al die pagina’s schetst hij in een flamboyante stijl het zwarte verleden. Dat doet hij heel uitvoerig en dwingend om in die laatste drie bladzijden met des te meer kracht een waarschuwing voor het heden af te geven.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
‘Het lijk (van Mussolini, red.) zal terugkomen’, schrijft hij. Het zal terugkomen in de onderbuikgevoelens, in de wrok, in het ressentiment en in de grootste hartstocht, angst. Het zal telkens terugkomen als u de sterke man zult oproepen. Het zal terugkomen en zeggen: ‘Ik ben het volk, het volk ben ik; de werkelijkheid is niet ingewikkeld, die is eenvoudig, alle problemen zijn tot een enkel probleem terug te brengen, dat probleem tot een vijand, die vijand tot een buitenlander, die buitenlander tot een indringer, die indringer tot een doelwit.’ Het lijk zal terugkomen, aldus Scurati. Het geweld zal terugkomen.
Zijn woorden tikten aan bij me. Ik las ze vlak na de brandstichting in een asielnoodopvang in Loosdrecht en de racistische rellen in Belfast. Die gebeurtenissen bevestigden voor mijn gevoel wat ik al langer dacht en wat Scurati zo krachtig onder woorden brengt: dat er in de maatschappij een onderstroom aanwezig is met gevaarlijke instincten die herinneren aan duistere tijden en onder bepaalde omstandigheden tot uitbarsting kunnen komen.
Het is een energie die zich nu al doet voelen in de opmars van het radicaal-rechtse populisme en de ontwrichtende versplintering van het politieke speelveld. Maar zij draagt ook de potentie van geweld in zich en als de grens naar geweld wordt overgestoken, is het helemaal foute boel. De spanningen rond de vestiging van azc’s zijn wat dit betreft omineus.
Daarom sloeg ik aan op Scurati’s waarschuwing. Maar er was nog een andere reden. Ik voelde me ook aangesproken en worstelde na lezing met een kwellende gewetensvraag. Al jaren hamer ik op de noodzaak van een streng, restrictief immigratiebeleid – bevind ik me daarom op mijn oude dag alsnog in de gevarenzone? Na enig gedub bedacht ik dat dit aan anderen is om te beoordelen, maar dat ik bij mijn standpunt blijf.
De afgelopen dertig jaar groeide de Nederlandse bevolking met 3,5 miljoen tot 18 miljoen. Vooral door immigratie (arbeid, studie en asiel). De mijlpaal van 18 miljoen werd binnen acht jaar bereikt. Er zijn steden en wijken met 220, 120 of 70 nationaliteiten. De snelle groei van de bevolking vormt een belasting voor de zorg, het onderwijs en de woningmarkt. De sociale cohesie staat onder druk vanwege verschillen in taal en cultuur en gevoelens van vervreemding onder autochtone Nederlanders.
Het zijn in mijn ogen allemaal serieuze problemen die schreeuwen om te worden aangepakt. Toch is niet iedereen daarvan overtuigd. Waar rechts zijn klimaatontkenners heeft, zien we op links de migratie-ontkenners. Beide zijn mesjogge. Vaak wordt de kwestie geïndividualiseerd, in de vorm van aandacht voor het wel en wee van individuele migranten. Dat raakt altijd een snaar, we gunnen iedereen het beste. Maar dat ontslaat ons niet van de plicht ook oog te houden voor het grotere geheel.
Migratie stoppen is onmogelijk en niet wenselijk, maar migratie op haar beloop laten is onverantwoord. De politiek reageert inmiddels. In Nederland heeft de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050 nuttige voorstellen gedaan, in Europa is het migratiepact van kracht geworden.
Onvrede onder de bevolking over ongebreidelde immigratie is een motor achter radicalisering, een aanjager van extremisme. Die motor demonteren door migratie aan banden te leggen kan voorkomen dat landen en volken zich verliezen. Het kan dat dit voor Scurati een enigszins paradoxaal antwoord is op zijn zorgen. Maar hij wil ook dat we erkennen dat de werkelijkheid niet simpel is maar ingewikkeld. Bij deze.
Source: Volkskrant