Elon Musk heeft zijn zinnen gezet op ASML om zijn macht verder te vergroten. Een exportrestrictiewet in Nederland zou de desastreuze gevolgen hiervan kunnen voorkomen.
Een paar weken geleden belde Elon Musk in bij een intern evenement van ASML. Hierna tweette hij dat ASML ‘misschien wel het beste bedrijf van Europa’ is. Vanwaar de belangstelling van techbro Musk voor dit bedrijf uit Veldhoven? Eenvoudig: ASML bezit de sleutel voor de toekomst van AI, en daarmee voor de toekomst van ons allemaal. En Musk wil die sleutel.
Musk is van plan om een eigen chipbedrijf te bouwen, genaamd Terafab, dat deel gaat uitmaken van zijn bestaande bedrijven Tesla en SpaceX. SpaceX heeft recent 86 miljard dollar opgehaald, waarmee Musk de eerste biljonair (duizendvoudig miljardair) uit de geschiedenis wordt. Het bedrijf wil daarmee AI-chips de ruimte in schieten om niet meer geremd te worden door protesten tegen en regulering van datacenters op aarde – een droom voor een techlibertariër als Musk. Dat dit miljoenen tonnen CO2-uitstoot veroorzaakt, maakt hem blijkbaar niet uit.
Over de auteurs
Kritika Maheshwari is universitair docent ethiek en techniekfilosofie aan de TU Delft. Otto Barten is directeur van het Existential Risk Observatory, een Amsterdamse stichting met als doel het reduceren van risico’s van nieuwe technologie.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Er is gerede twijfel over het realiteitsgehalte van Musks ambitie om datacenters in de ruimte te realiseren. Maar waar die ook komen te staan, de schaal van de datacenters waaraan Terafab werkt zou ervoor zorgen dat Musk de toekomst van AI kan domineren. En omdat AI een steeds groter deel van onze economie opslokt, betekent dat ook dat Musk een groot deel van de wereldwijde economische macht en – gezien de enorme militaire toepassingsmogelijkheden van AI en robotica – van de militaire macht naar zich toetrekt, zonder enige democratische controle.
En wat is de morele staat van dienst van degene die deze macht wil verwerven? Elon Musk, de rijkste man op aarde, hief hulporganisatie USaid op, met grote gevolgen die miljoenen van de allerarmsten treffen. Hij is daarmee medeverantwoordelijk voor de dood van naar schatting honderdduizenden mensen. Hij schaamde zich er niet voor en tweette vrolijk dat hij deze organisatie ‘door de papierversnipperaar’ had gehaald: ‘Could gone to some great parties. Did that instead.’
De publieke Hitlergroet die hij bracht, zou bij iemand anders gezien kunnen worden als een onbedoelde, ongelukkige uitschieter van een sociaal onhandige man. Maar bij Musk past dit in een patroon. Hij groeide op in Zuid-Afrika ten tijde van de apartheid en zijn grootvader werd gearresteerd wegens nazi-sympathieën. Zonder aarzelen en vanuit oprechte overtuiging besteedde hij honderden miljoenen om Trump herkozen te krijgen, wat onder meer resulteerde in de gedwongen deportatie door ICE van meer dan een half miljoen mensen. In Europa steunde hij Nigel Farage en AfD, waarover hij schreef dat dit de enige partij is die Duitsland ‘van de ondergang kan redden’. Is dit iemand die we nog veel machtiger willen maken dan hij nu al is?
Nederland heeft een keuze: we kunnen deze man en anderen zoals hij de ongecontroleerde macht ontzeggen die voortvloeit uit toegang tot onze technologie. Ook velen binnen ASML zullen dit graag zien: het evenement waarbij Musk inbelde, werd geboycot door werknemers en het bedrijf heeft ambitieuze klimaatdoelstellingen die uiteraard haaks staan op het de ruimte in schieten van datacenters.
Wat Nederland dus moet doen, is een exportrestrictiewet invoeren die vastlegt dat hoogtechnologische apparatuur die op Nederlandse bodem is gebouwd, alleen kan belanden bij partijen, bij voorkeur in Europa, die de rechtsstaat respecteren en AI op een vreedzame, democratisch gecontroleerde, duurzame en veilige manier ontwikkelen. Hiervoor kan gebruik worden gemaakt van een licentiesysteem, waaronder ook beperkingen op software-updates en onderhoud op afstand kunnen vallen.
Als we nu niets doen en straks overstelpt worden met AI die autoritaire leiders nog sterker maakt en ons klimaat nog verder naar de knoppen helpt, dan is dat onze eigen schuld.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant