De oud-kroonprins van Iran bezoekt maandag de Tweede Kamer. Reza Pahlavi presenteert zichzelf als dé man die het land moet leiden als het huidige regime verdwijnt. Volgens critici vertegenwoordigt hij het Iraanse volk niet en hebben zijn aanhangers gewelddadige trekken.
Als de leden van de vereniging Jong Iraans Nederland demonstreren, hebben ze een vaste leus: "No shah, no mullah". Ze willen af van de godsdienstige dictatuur van de moellahs (geestelijken) in Iran, maar zien geen heil in een terugkeer naar de autoritaire monarchie. Die verdween in 1979 tijdens de Islamitische Revolutie.
"Mijn vader zat vijf jaar gevangen onder het bewind van de sjah, vanwege zijn politieke activiteiten", zegt Sepiedeh Orafa (31), de voorzitter van de vereniging. "Jaren later zag ik voor het eerst de martelsporen op zijn benen. Ik was drie jaar oud toen ik vroeg wat ze waren - drie jaar oud toen ik moest leren wat marteling betekent. Dit is het verhaal van vele Iraanse Nederlanders."
Het zijn wonden die opnieuw worden opengereten door het bezoek van Reza Pahlavi (65) aan de Tweede Kamer op maandag, stelt Orafa. Hij is de voormalige kroonprins van Iran, zoon van de afgezette sjah. "Pahlavi heeft nooit afstand genomen van het verleden van zijn familie en grijpt juist elk interview aan om zijn trots te uiten."
Op de Zweedse publieke omroep SVT kreeg Pahlavi in april bijvoorbeeld de vraag of zijn familieverleden tegen hem werkt nu hij zich opwerpt als boegbeeld van een verenigde oppositie. Hij antwoordde dat hij trots is op zijn afkomst, de geschiedenis van zijn familie en "alles wat zij hebben gedaan".
Pahlavi werd uitgenodigd door VVD-Kamerleden Nicole Maes en Ulysse Ellian. Zij namen daarmee een voorschot op een breder rondetafelgesprek over Iran, dat na het Haagse zomerreces moet plaatsvinden. Pahlavi zou deze week al in Europa zijn en dat bood een kans, vonden de Kamerleden. De vader van Ellian, rechtsgeleerde en filosoof Afshin Ellian, is een vooraanstaand adviseur van de oud-kroonprins.
Maar er zijn ook critici, zoals Sepiedeh Orafa en PRO-Kamerlid Kati Piri, die zeggen dat Pahlavi op deze manier een aparte status krijgt aangemeten. Piri wees erop dat Pahlavi weigert in debat te gaan met andere oppositiegroepen en dat sommige Iraniërs in Europa hun land juist ontvluchtten vanwege het schrikbewind van zijn vader.
PRO, DENK, Partij voor de Dieren, SP en Volt stemden tegen het bezoek van Pahlavi. Ze wilden alleen een gesprek met meerdere afgevaardigden van Iraanse oppositiebewegingen. Een meerderheid van de Kamer ging wel akkoord met het voorstel van de VVD.
Pahlavi vertrok in 1978 uit Iran en woont in Washington. Sinds de massale en bloedig neergeslagen demonstraties in zijn geboorteland van begin dit jaar lobbyt hij actief voor een rol als regeringsleider als het huidige regime valt. Hij zegt een "brug" te willen vormen naar een seculier en democratisch Iran. "Ik verkeer in een unieke positie om een stabiele overgang te verzekeren", zei hij daarover.
Volgens Pahlavi willen "miljoenen" Iraniërs hem aan het hoofd van een regering zien. Experts wijzen erop dat zijn aanhangers vooral Iraniërs in ballingschap zijn en geen echte vertegenwoordiging hebben in Iran zelf. Daar werd zijn naam soms gescandeerd tijdens de protesten, wat internationaal veel aandacht kreeg, maar het is onmogelijk te zeggen hoe vaak het gebeurde en hoe breed hij daadwerkelijk wordt gesteund.
De voormalige Iraanse kroonprins brengt sinds het uitbreken van de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran veel tijd door in Parijs. Hij maakt plannen voor de toekomst van Iran, nam een bekende Franse pr-adviseur in de arm en probeert ontmoetingen te regelen met regeringsleiders en ministers om te bouwen aan zijn profiel als leider van de Iraanse oppositie.
Die status is omstreden. De Iraanse oppositie is sterk versnipperd. In het land zelf is ze uit elkaar gespeeld door de brute repressie van het regime in Teheran. De Iraanse dissidenten in het buitenland kunnen grofweg worden ingedeeld in twee kampen: monarchisten en seculiere democraten. De belangrijkste groep in het laatste kamp, en daarmee de grootste concurrent van Pahlavi, is de National Council of Resistance of Iran (NCRI), een coalitie van verschillende prodemocratische groepen met aan het hoofd een "gekozen interim-president": Maryam Rajavi.
Volgens de Franse inlichtingendiensten vindt momenteel "een oorlog om invloed" plaats tussen de NCRI en het monarchistische kamp.
Pahlavi zegt een brede oppositiebeweging te vertegenwoordigen, geen koningschap te ambiëren en van Iran een parlementaire democratie te willen maken. Desondanks is duidelijk dat zijn fanatiekste aanhangers hem wel op de troon willen zien en dat zij intimidatie en geweld niet schuwen.
Een demonstratie van de NCRI in Parijs op 20 juni, waar tienduizenden deelnemers werden verwacht, werd een paar uur voor aanvang afgeblazen door de Franse politie. Dat gebeurde op basis van een inlichtingenrapport dat waarschuwde voor mogelijk geweld door aanhangers van Pahlavi. Er was onder meer sprake van een bomdreiging door onbekenden die symbolen gebruikten van Savak, de gevreesde geheime dienst uit de tijd van de sjah.
Tijdens demonstraties door Iraanse monarchisten in Europa worden vaak vlaggen en T-shirts met het logo van Savak gezien. Pahlavi riep zijn aanhangers begin juni op om die shirts voortaan thuis te laten, maar veroordeelde de voormalige geheime dienst niet. "Ik zal alleen zeggen dat het een controversiële kwestie is. Gezien die gevoeligheid is dit precies het soort gedrag dat een excuus geeft aan degenen die onze beweging willen aanvallen."
Aanhangers van Pahlavi worden ook in verband gebracht met de moord op een Iraanse activist in Canada. De 45-jarige oud-wiskundedocent Masoud Masjoudi voerde onder meer een rechtszaak tegen Pahlavi, die hij beschuldigde van smaad en intimidatie. De twee verdachten die werden gearresteerd in verband met zijn dood werden door Masjoudi beschuldigd van banden met zowel Pahlavi als het Iraanse regime.
Source: Nu.nl algemeen