De 36ste editie van het internationale dansfestival Julidans is van start gegaan in Amsterdam. Zorgen over de staat van de wereld bleek in verschillende voorstellingen een centraal thema.
schrijft voor de Volkskrant over dans en (circus)theater.
Een zacht verzet, een luchtige opstand. Muzikaal bewegende lichamen maken ieder groepsprotest tegen militaire machtspolitiek en andere ‘shit in the world’ milder en buigzamer. Dat bleek uit de opening afgelopen donderdag van het twaalfdaagse Julidans en uit de voorstellingen die de 36ste editie van dit internationale dansfestival afgelopen weekend in Amsterdam presenteerde.
Tijdens de fraaie openingsvoorstelling F*cking Future verpakt de Portugese choreograaf en danser Marco da Silva Ferreira (autodidact na een korte carrière als zwemsporter) zijn zorgen over militaire expansie en het inperken van rechten van queers, in een bedwelmend sterk opgebouwd octet.
Op staccato beats betreden acht dansers een voor een de glimmende vloer, met een scherpe knik in hun heupen en een hoekig rukje aan hun schouders. Het publiek zit in carré om hen heen. Boven hun glanzend zwarte broeken van flexibel vinyl dragen ze een luchtige maliënkolder met open rug en spaghettibandjes. Dit uniform refereert aan een leger, net als het robotachtige marstempo van hun synchrone bewegingen in rijen en diagonalen. Totdat een swingend repertoire hun metronomische motoriek infecteert.
Terwijl de soundscape richting techno evolueert, van 60 naar 240 beats per minute, en groene laserstralen het duister met rook scherp uitlichten, beginnen torso’s te golven en rood geschminkte ogen te glanzen. Op paarse sokken glijden ze soepel voor- en achterwaarts. Ze pakken elkaar bij hun schouders zoals in volksdans. Ze breken uit het strakke gelid met clubdans.
Hier en daar schokschoudert een lichaam richting hiphop of golven armen razendsnel, zoals bij vogue. Huppeltjes, slidings, schuifpasjes, zelfs een stiekeme balletpose: al deze slow dance sleept je mee richting een adembenemende finale die de mildheid van dit protest tegen mannelijkheid en militarisme onderstreept. ‘We are ghosts of queers’, zingzeggen de dansers. Krijgers die ontwapenend rondspoken en met swingende schouderstoten een onzichtbare macht opzij drijven.
Drie danseressen onder leiding van de Griekse choreograaf en danser Chara Kotsali uiten hun ongenoegen ook dansend in It’s the End of the Amusement Phase. ‘The whole world is in dust, and I say we must clean this shit’, zo trapt Kotsali af. Meer dan spoken word en dans hebben ze niet, maar dat gieten ze wel in een hilarisch snelle mix van stijlen, met soms een beuk tegen een trom of elektrische gitaar.
Van iconisch schokken met heupen op Elvis tot work-outs uit het aerobicsrepertoire van de jaren tachtig. Van marcheren op doedelzakmuziek tot cheerleader-gejuich met pompons. En van gezwaai met protestvlaggen tot gedresseerde paardensprongen. Ondertussen snaaien ze pizza. Maar ze weten, alle vermaak is dansen op een vulkaan; op het achterdoek flitsen jaartallen voorbij van militaire coups, bombardementen en klimaatcatastrofes. En tussendoor hun geboortes.
Jammer dat het vulkanisme in L.A.V.A., de Nederlandse bijdrage aan Julidans van ICK Dans Amsterdam en het Italiaanse Scenario Pubblico/Compagnia Zappalà Danza, zo illustratief wordt verbeeld in dans, licht, rook en kostuums, dat het veel fantasie platslaat.
Op een muzikale soundscape met koorzang en knetterende lavastroom dansen twee groepen onder een lichtcirkel van gloeiende spots. De eerste groep danst wild en dierlijk, vaak als viervoeters, en is gehuld in doorschijnende pakjes, bedrukt met het oranjezwart van heet gesteente. De tweede groep, herkenbaar aan groene verfstrepen, dempt alle erupties tot – symbolisch – vruchtbare grond.
Tussendoor komt een gemaskerd duo in hittebestendige pakken de uitbarsting waarnemen (jawel, met fotoklik), een verwijzing naar het vulkanologenechtpaar Katia en Maurice Krafft, dat in 1991 de dood vond tijdens een vulkaanuitbarsting in Japan. Pas wanneer de dansers in ondergoed richting slot menselijker worden, gaat L.A.V.A. broeien. Spijtig. Van het duo Emio Greco & Pieter C. Scholten, dat al decennia filosofeert over ‘het lichaam in opstand’, valt meer te verwachten.
Gastvrije dans
Terwijl de Verenigde Staten afgelopen weekend met trumpiaans patriottisme 250 jaar onafhankelijkheid vierden, gingen de makers van Room in Our House 150 jaar verder terug in de Noord-Amerikaanse geschiedenis. Begin 17de eeuw voeren Nederlandse schepen naar Turtle Island en sloten daar een mondeling vriendschapsverdrag met de Haudenosaunee, voordat door kolonisatie Nieuw-Nederland, Nieuw-Amsterdam en New York ontstonden. De Haudenosaunee maakten in hun thuisgebied gastvrij plaats voor de ongenode bezoekers.
In het sobere trio verwijzen choreograaf Nicole Beutler en coregisseur Michelle Schenandoah (gespecialiseerd in de Indigenous-filosofie van Rematriation) naar dit begin van diplomatie. Na een uitgebreid welkomstritueel door Mohawk-voorgangster Montana Adams ontstaat in de met zand afgebakende cirkel een aftastend, vriendschappelijk duet – met uitgestoken hand – tussen Oneida-danser Montana Summers en de Duits-Nederlandse Rob Polmann (bij aanvang op houten klompen). Ze ‘dansen het zwijgen dat hun lichaam draagt’.
Veel symboliek wordt pas duidelijk tijdens het nagesprek, zoals de betekenis van twee paarse parallelle strepen op een witte band (de Two Row Wampum). Uit het respectvolle ritueel blijkt wel hoe de makers hoop putten uit dit nooit geschonden, mondelinge vredesverdrag.
Dans
F*cking Future ★★★★☆
It’s the End of the Amusement Phase ★★★★☆
L.A.V.A. ★★☆☆☆
Room in Our House ★★★☆☆
Choreografieën van Marco da Silva Ferreira (F*cking Future), Chara Kotsali (It’s the End), Nicole Beutler & Michelle Schenandoah (Room in Our House) en Emio Greco, Pieter C. Scholten en Roberto Zappalà (L.A.V.A.).
2, 3 en 4/7 in ITA, Theater Bellevue, Podium Mozaïek en Meervaart, Amsterdam. Julidans vindt t/m 14/7 plaats in Amsterdam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant