Ruim twintigduizend Europeanen, onder wie zo’n 360 Nederlanders, moeten eind juni zijn omgekomen bij de hittegolf die toen over het continent trok. Het gaat overwegend om oudere mensen.
is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Dat blijkt uit een eerste academische inschatting van de sterfte tijdens het hoogtepunt van de hittegolf, in de laatste week van juni. Eind vorige week kwamen afzonderlijke landen al met de eerste berichten dat er tijdens de hitte honderden of duizenden burgers extra moeten zijn omgekomen.
Opvallend: in warme landen zoals Frankrijk en Spanje lijkt de grens van aanpassing aan hitte nabij, blijkt uit de nieuwe cijfers. Hoewel de hittesterfte in warme streken de afgelopen decennia daalde door maatregelen als hitteplannen en airco’s, stijgt de sterfte juist weer als het buiten boven de 40 graden wordt.
Dat is een aanwijzing dat er ‘mogelijk fundamentele grenzen zitten aan adaptatie’ aan de hitte, vermoedt klimaatwetenschapper Christopher Callahan (Indiana University), die de berekeningen eind vorige week online zette. Tegelijkertijd bevestigen de cijfers dat aanpassen aan hitte wel degelijk levens redt. Zo eist hitte in warmere streken door de bank genomen juist minder levens dan in koelere streken, schrijft Callahan.
In juni moeten de meeste slachtoffers zijn gevallen in Spanje, Frankrijk en opvallend genoeg ook in Duitsland en Hongarije. In Duitsland zullen rond de 4.500 mensen extra zijn overleden door de hitte, in Frankrijk ruim 5.000 en in Spanje zo’n 3.000. In heel Europa gaat het om tussen de 17- en 25 duizend slachtoffers, vergelijkbaar met alle inwoners van Druten of Bergeijk.
Voor zijn onderzoek zette Callahan de gemeten temperatuur in negenhonderd Europese regio’s af tegen zaken als de bevolkingssamenstelling en de ervaringen met hittesterfte in de jaren 2015-2019. Het betreft dus doordacht schatwerk, maar de resultaten komen wel opvallend goed overeen met de echte oversterftecijfers die langzaam binnendruppelen.
Zo meldde Frankrijk in de hittegolfweek al meer dan 2.000 extra sterfgevallen, België ruim 1.200 en het RIVM 480. De meeste slachtoffers, zo’n 70 procent, zijn ouder dan 80 jaar. Nog eens 25 procent is zestiger of zeventiger.
Maar, zo legt het RIVM desgevraagd uit: na hittesterfte volgt er doorgaans geen periode van ondersterfte, met minder sterfgevallen. Dat betekent dat het hier gaat om mensen die zonder de hitte een tijd hadden doorgeleefd. Ook moeten er rond de 1.500 mensen van onder de 65 zijn overleden, gezien de cijfers.
Hittegolven in Europa zijn dodelijker dan alle andere natuurrampen bij elkaar, constateert Callahan in navolging van onderzoeksverbond World Weather Attribution Initiative in een rapport van anderhalve week geleden. Hij wijst erop dat de huidige warmte blijft, zelfs als de mens vandaag zou ophouden met het uitstoten van broeikasgassen: ‘Aanzienlijke toenames in investeringen in adaptatie zijn nodig om hittesterfte in de toekomst te verminderen.’
Hoeveel mensenlevens de hittegolven eisen, is een onderzoeksveld op zich. De meeste slachtoffers overlijden immers ‘gewoon’ aan een hartstilstand of hartinfarct, na een uitputtingsslag van hun lichaam tegen de hitte, zodat ze niet zijn te herkennen als hitteslachtoffer. Er bestaat redelijke overeenstemming over het aantal slachtoffers dat de hittegolven van 2022 en 2024 in Europa hebben geëist: zo’n 60 duizend mensen.
De dodelijkste hittegolf was nog altijd die van 2003. Van de ruim 70 duizend doden schrok bestuurlijk Europa wakker. Nadien zijn overal hitteplannen en kleurcodes ingevoerd.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant