Dinsdag krijgt Marine Le Pen haar vonnis in hoger beroep te horen in de zaak over fraude met EU-miljoenen. Volgt de rechter de strafeis van het openbaar ministerie, dan is ze definitief uitgesloten van de presidentsverkiezingen van volgend jaar.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Tien jaar lang was Marine Le Pen het middelpunt van een systeem waarmee haar partij bijna drie miljoen euro aan Europese middelen heeft verduisterd. Geld dat bedoeld was voor parlementaire ondersteuning in Brussel werd illegaal doorgesluisd naar de landelijke partijkas in Frankrijk. Zo oordeelde de Franse rechter in maart 2025, waarbij Le Pen vier jaar celstraf kreeg opgelegd, plus vijf jaar onverkiesbaarheid met onmiddellijke ingang.
Het vonnis zette een streep door de presidentiële ambities van Le Pen, die in 2027 voor de vierde keer een gooi naar het presidentschap hoopte te doen namens haar radicaal-rechtse partij Rassemblement National (voorheen Front National). Zelf weigerde ze de uitspraak als het einde van haar politieke carrière te zien.
Le Pen ging vol op het orgel van wantrouwen tegenover de rechters, die politiek gemotiveerd zouden zijn, en tekende beroep aan.
Dinsdagmiddag doet de rechter uitspraak in die beroepszaak. Een vonnis met grote gevolgen voor Le Pen, dat bovendien de toon zet in de campagne voor de presidentsverkiezingen volgend jaar.
Vrijspraak is mogelijk, in theorie. Maar vanwege het royale bewijsmateriaal lijkt ook binnen haar partij niemand daar nog op te durven hopen. Er is nog een ander scenario waarmee de weg naar het presidentschap openblijft.
De rechter zou haar straf van onverkiesbaarheid kunnen verlagen van vijf jaar naar maximaal twee jaar. Die straf is onmiddellijk ingegaan bij haar eerste veroordeling in maart 2025. Daarmee zou ze precies op tijd zijn voor de presidentsverkiezingen die eind april 2027 beginnen.
Ook dat scenario gaat met onzekerheid gepaard. Want wat doet de rechter met de celstraf? Aanvankelijk kreeg ze 4 jaar cel, waarvan 2 jaar voorwaardelijk, waarbij ze de andere 2 jaar met een enkelband mocht uitzitten. In hoger beroep heeft het OM 4 jaar cel geëist, waarvan 3 voorwaardelijk en 1 jaar met enkelband. Maar Le Pen heeft herhaaldelijk gezegd geen campagne te willen voeren met een enkelband om.
Waar Le Pen in het eerste proces tekeerging over een politieke heksenjacht, matigde ze haar toon tijdens de beroepsprocedure: als ze inderdaad tegen de regels had gehandeld, dan was dat nooit de bedoeling geweest. Dat van systematische fraude sprake zou zijn geweest, blijft ze ontkennen.
Stel dat de rechter in hoger beroep haar eerdere vonnis bevestigt, dan kan Le Pen nog in cassatie. Maar daarmee zouden haar kansen op het presidentschap dan weer verloren zijn: gaat ze in cassatie, dan geldt tot die tijd de straf uit het eerste vonnis en blijft ze dus voorlopig uitgesloten van verkiezingen.
Dinsdagavond is Le Pen te gast bij het achtuurjournaal van de Franse zender TF1 om te reageren op de rechterlijke beslissing. Als de rechter de strafeis van het OM volgt en bij vijf jaar onverkiesbaarheid blijft, zal ze naar alle waarschijnlijkheid haar plaats afstaan aan Jordan Bardella. De 30-jarige partijleider van Rassemblement National is achter de schermen klaargestoomd om het stokje van haar over te nemen.
De zeer mediagetrainde Bardella geldt al lange tijd als vertrouweling van Le Pen, die hem al op 23-jarige leeftijd verantwoordelijk maakte voor de campagne voor de Europese verkiezingen in 2019. Bardella is alomtegenwoordig op sociale media en doet het met name goed bij jongeren.
Met zijn gladgestreken voorkomen past hij bovendien uitstekend in de missie van Le Pen om de radicaal-rechtse partij te presenteren als minder radicaal – zonder dat het partijprogramma wezenlijk veranderd is.
Mocht Le Pen daadwerkelijk haar kansen op het presidentschap verliezen, dan komt daarmee een einde aan een tijdperk voor de partij die werd opgericht door haar vader Jean-Marie Le Pen. Sinds 1988 heeft Frankrijk geen presidentsverkiezingen meer gekend zonder deelname van een kandidaat-Le Pen.
Hoe dan ook zal de familie nauw betrokken blijven bij de partij: Le Pen zelf als mentor van Bardella, maar ook haar nichtje Nolwenn Olivier als communicatiedirecteur van de campagne, en zwager Philippe Olivier als een van haar belangrijkste adviseurs.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant