Directe invloed uitoefenen op wetgeving: het Europees burgerinitiatief biedt de mogelijkheid om verandering te bewerkstelligen. Zo ook bij het voorstel om (landbouw)dieren niet meer in kooien te stoppen. Maar vijf jaar na alle handtekeningen is er nog niets gebeurd.
Op 2 oktober 2020 werd initiatief ‘End the Cage Age’ ingediend bij de Europese Commissie. De roep om een einde te maken aan het fenomeen van gekooide dieren in de veehouderij werd beantwoord met 1.397.113 gevalideerde handtekeningen en steun van het Europees Parlement. De Europese Commissie sprak op 30 juni 2021 het voornemen uit om uiterlijk eind 2023 met een wetsvoorstel te komen dat het gebruik van kooien in de veehouderij geleidelijk zou uitfaseren en uiteindelijk verbieden.
Vandaag, meer dan vijf jaar na de belofte, blijft dat voorstel nog altijd uit. Daarmee raakt End the Cage Age niet alleen aan dierenwelzijn, maar ook aan het vertrouwen in de Europese democratie.
Over de auteur
Dirk-Jan Verdonk is directeur van World Animal Protection Nederland. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Een Europees burgerinitiatief is geen referendum en geen directe opdracht aan de Commissie. Het burgerinitiatief stelt EU-burgers in staat de Europese Commissie officieel om nieuwe wetgeving te vragen, mits er minstens één miljoen handtekeningen uit meerdere lidstaten zijn verzameld. Een actieve uitnodiging aan burgers dus om zich via dit instrument te organiseren. Maar als de Europese Commissie vervolgens na een succesvol burgerinitiatief zelf een wetgevingsbelofte doet, ontstaat er wel degelijk een politieke verplichting.
Daarom stapten de initiatiefnemers van End the Cage Age in maart 2024 naar het Gerecht van de Europese Unie – een unicum voor een burgerinitiatief. Op 5 maart van dit jaar werd de zaak mondeling behandeld in Luxemburg, een uitspraak is er nog niet. Intussen wordt komende week een nieuwe Europese strategie voor de veehouderij verwacht waarin ook dierenwelzijn aan bod zal komen. Als dat een nieuwe belofte bevat over wanneer de Commissie met wetsvoorstellen komt, ligt het gevaar op de loer dat het vooral een instrument wordt om verder te vertragen.
Dat contrasteert met de urgentie. In de Europese Unie worden jaarlijks zo’n 300 miljoen kippen, varkens, konijnen, kalveren, eenden, ganzen en kwartels in kooien gehouden: krappe ruimtes waarin dieren nauwelijks natuurlijk gedrag kunnen vertonen. Geen ruimte om te scharrelen, te wroeten of te nestelen. Zeugen worden rond de geboorte van hun biggen vastgezet in kraamkooien waarin ze zich niet kunnen omdraaien of vrij bewegen. Door de stalen stangen is het contact met hun jongen ernstig beperkt.
Konijnen leven in kale kooien waarin ze nauwelijks rechtop kunnen zitten of bewegen, laat staan schuilen of graven. Hetzelfde gebrek aan bewegingsvrijheid geldt voor gekooide kippen, eenden, ganzen en kwartels. EFSA, de Europese voedselveiligheidsautoriteit die wetenschappelijk advies geeft aan de EU, wijst op het kernprobleem van ernstige bewegingsbeperking.
Kooigebruik is moreel onaanvaardbaar; volgens enquêtes van de Eurobarometer vindt 89 procent van de burgers van de Europese lidstaten dat landbouwdieren niet in individuele kooien thuishoren. Bovendien druist het in tegen het Verdrag van Lissabon waarin staat dat de Europese wetgeving rekening moet houden met het welzijn van dieren.
Uiteraard zal verandering het nodige vergen, maar dat argument wordt te vaak gebruikt als blokkade waardoor er niets verandert. Stallen verbouw je niet van vandaag op morgen, investeringen vragen tijd en zekerheid en boeren moeten gevrijwaard worden van oneerlijke concurrentie op de wereldmarkt. Maar stilstand is het slechtste scenario, een impasse die niet alleen de dieren gevangenhoudt, maar ook de boeren. Veel van hen wachten op richting en ondersteuning bij een transitie die allang is aangekondigd, maar telkens weer verder de toekomst in schuift.
De huidige impasse laat ook burgers zitten. Als een van de succesvolste burgerinitiatieven ooit, gesteund door het Europees Parlement en gevolgd door een expliciete toezegging van de Europese Commissie, na vijf jaar nog niet tot een wetsvoorstel leidt, kun je niet verbaasd zijn dat burgers hun vertrouwen in de Europese politiek verliezen.
De Commissie zou er goed aan doen nu eindelijk te leveren. De dieren, gefrustreerd en apathisch opgesloten in hun kooi, hebben al veel te lang gewacht en, eerlijk gezegd, wij burgers ook. Open de kooi niet alleen in belofte maar ook in wetgeving, voordat het vertrouwen in de democratie eveneens wegkwijnt.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant