President Donald Trump wil het weer mogelijk maken dat Turkije Amerika’s stealthjager F-35 kan kopen. Dit meldt The New York Times. Turkije werd in 2019 uit het F-35-programma gegooid omdat het een Russisch luchtverdedigingssysteem kocht.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
De VS vreesden toen dat Rusland achter belangrijke eigenschappen zou komen van de F-35 als het S-400-systeem, een van de modernste Russische luchtverdedigingswapens, operationeel zou worden in Turkije. Tot woede van president Tayyip Erdogan besloot Trump in zijn eerste termijn dat Turkije de F-35 niet in handen kon krijgen.
Behalve blokkering van de verkoop, besloten de VS ook de deelname van Turkije aan het F-35-programma te beëindigen. Turkije behoorde, net als Nederland, vanaf het begin tot een groep landen die van het Pentagon mocht deelnemen aan de ontwikkeling en productie van de F-35. Ook konden deze landen de gevechtsjager, opvolger van de F-16, kopen. Turkije was van plan meer dan honderd toestellen aan te schaffen.
Maar Trump zou nu op het punt staan om Erdogan te laten weten dat Turkije, onder voorwaarden, weer mag deelnemen aan het F-35-project. De beleidswijziging wordt bevestigd tegen de krant door vier hoge regeringsfunctionarissen. Trump hintte vorige maand al hierop. De president zei toen, tijdens een bezoek van Navo-baas Mark Rutte aan het Witte Huis, dat hij binnenkort ‘waarschijnlijk iets zal doen dat Turkije heel blij zal maken’.
Trump en Erdogan ontmoeten elkaar dinsdag in Ankara, waar de Navo-leiders bij elkaar komen. Op de Navo-top vorig jaar in Den Haag bespraken beide presidenten de kwestie, die al jaren grote druk legt op de relatie tussen beide landen. ‘Wij hebben de F-35's nog niet opgegeven’, zei Erdogan toen. ‘Als God het wil, zullen we vooruitgang boeken.’
Maar tot een doorbraak kwam het toen en in de maanden daarna niet. Onduidelijk is hoe Trump het probleem wil oplossen van de S-400, dat in 2017 door Turkije werd gekocht. Het Congres heeft bepaald dat Turkije, een van de belangrijkste Navo-landen, de F-35 niet mag kopen zolang het Russische wapen zich nog in het land bevindt. ‘De F-35 kan niet samengaan met een Russisch inlichtingenplatform dat gebruikt zal worden om meer te weten te komen over zijn geavanceerde capaciteiten’, zei het Witte Huis in 2019.
Ook andere Navo-landen zijn verbolgen over de aankoop van het Russische wapen, dat zo’n 2,5 miljard dollar zou hebben gekost. Rusland heeft het luchtverdedigingssysteem inmiddels aan het Turkse leger geleverd, maar Ankara heeft de S-400-batterijen nog niet volledig operationeel gemaakt. In de afgelopen jaren zijn in Ankara en Washington veel opties besproken over wat er moet gebeuren met de Russische wapens om Turkije’s deelname aan het F-35-programma weer mogelijk te maken.
Een van de opties was levering aan Oekraïne, dat een grote behoefte heeft aan luchtverdedigingswapens en al diverse Russische luchtverdedigingssystemen in gebruik heeft. Erdogan, die goede banden onderhoudt met Moskou, was echter niet bereid om zo ver te gaan uit vrees het Kremlin voor het hoofd te stoten. Rusland zet bovendien diverse van zijn eigen S-400’s in Oekraïne in tegen de Oekraïense luchtmacht.
Andere opties zijn de verkoop van de S-400 aan een ander land of de stationering van het systeem in de enclave Nachitsjevan van Turkije’s bondgenoot Azerbeidzjan. De enclave grenst aan Turkije. Door deze stationering zou het zich niet meer op Turks grondgebied bevinden.
‘Het is tijd om Turkije weer in het F-35-programma op te nemen, zelfs als we daarvoor creatief moeten zijn’, aldus defensie-expert Luke Coffey, verbonden aan de Amerikaanse denktank Hudson Institute, vorig jaar in een opiniestuk over deze optie om van de S-400 af te komen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant