De Navo-top is dinsdag afgetrapt met een reeks aankondigingen van grote, multinationale defensieprojecten waarmee volgens Navo-chef Mark Rutte ‘tientallen miljarden’ gemoeid zijn.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Tot de meest in het oog springende projecten is de vervanging van de verouderde Navo-vloot van Awacs-radarvliegtuigen door de Zweedse Global Eye. Daarvan worden er tot tien gebouwd, gefinancierd door elf Navo-bondgenoten, waaronder Nederland.
De eerste Global Eye-toestellen kunnen in 2030 worden geleverd, zei het hoofd van het Zweedse defensiebedrijf Saab. Ze zullen tussen de 400 en 500 miljoen dollar per stuk kosten. De leverdatum hangt af van de onderhandelingen met de Navo, voegde hij eraan toe. Een contract is nog niet getekend.
De nadruk bij de in Ankara aangekondigde projecten en initiatieven ligt op multinationale industriële samenwerking en een zo snel mogelijke versterking van de capaciteiten van Navo-landen op tal van gebieden, van luchtafweer tot langeafstandsprecisiewapens, van strategisch luchttransport tot drone- en anti-dronecapaciteit.
Voor dat laatste komt er een ‘drone marktplaats’ binnen de Navo, die bondgenoten in staat moet stellen sneller middelen aan te schaffen die ook met elkaar kunnen werken.
Nederland kondigde dinsdag aan dat het samen met het Verenigd Koninkrijk gaat investeren in nieuwe amfibische transportschepen. Daarvoor wordt tussen 1 en 2,5 miljard euro beschikbaar gesteld. Ook wil Nederland deelnemen aan de Europese coproductie van Amerikaanse munitietypen, zoals Stinger- en Amraam-raketten en aan het onderhoud van Pac-3-raketten.
Overeenkomsten en intentieverklaringen werden daartoe dinsdagochtend ondertekend op een industrieforum van de Navo-top in Ankara. Volgens Navo-chef Mark Rutte tonen de projecten aan dat bondgenoten ‘hun economische macht in militaire capaciteit kunnen omzetten’, en dat dit gebeurt met een steeds grotere Europese inbreng.
Rutte ziet ‘een echte mentaliteitsverandering: een sterker Europa in een sterkere Navo’. Algemeen wordt aangenomen dat Rutte met de aankondiging van defensieprojecten waaraan onder meer Amerikaanse bedrijven intensief deelnemen, ook aan president Trump wil tonen dat de Navo tevens vanuit economisch oogpunt interessant blijft voor de Verenigde Staten. Rutte riep ook op tot een ‘transatlantische industriële revolutie voor defensie’, waarbij hij onderstreepte dat de industrie bereid moet zijn meer risico’s te nemen. ‘De vraag is er.’
De gemene deler in de projecten is dat het multinationale samenwerking betreft, gericht op vraagbundeling tussen bondgenoten en gezamenlijke inkoop. Dat bevordert dat de benodigde capaciteiten doelmatiger, sneller en in grotere aantallen kunnen worden geproduceerd. Ze zullen door samenwerking van de Noord-Amerikaanse en Europese industrie het transatlantische karakter van de Europese herbewapening onderstrepen – maar ook de grotere productie van militaire middelen in Europese landen, inclusief Turkije.
Opvallend is dat de VS toestaan dat sommige van hun wapensystemen in Europa geproduceerd kunnen worden. Bij de Pac-3 raketten, die cruciaal zijn bij de verdediging tegen ballistische raketten door Patriot-luchtafweersystemen en waaraan een groot tekort is, gaat het overigens alleen om onderhoud. Samen met Duitsland, Polen en Zweden ondertekende Nederland dinsdag een intentieverklaring voor de oprichting van een eerste Europese onderhoudsfaciliteit voor Pac-3 raketten.
De ambities op het gebied van luchtverdediging en samenwerking in de ontwikkeling van goedkopere kruisraketten en ballistische raketten zijn nog niet allemaal vertaald in concrete projecten.
Ook richten de ambities zich op de ontwikkeling van meer capaciteit in de ruimte. Zo gaat Nederland met een aantal bondgenoten onderzoeken of een multinationaal netwerk van satellieten kan worden opgezet waarmee ‘militaire en commerciële satellieten beter met elkaar kunnen worden verbonden’ om gegevens beter en sneller te kunnen uitwisselen.
Wat de productie van Amerikaanse Amraam-raketten betreft, gaat het ook om ‘onderzoek naar mogelijkheden voor gezamenlijke productie’. Nederland sluit zich aan bij een samenwerkingsverband dat zich richt op voorraadvorming en gezamenlijke inkoop van kritieke grondstoffen om de ‘leveringszekerheid’ daarvan te vergroten.
Source: Volkskrant