De Navo-top in Ankara trapte dinsdag af met knallende aankondigingen van Europees-Canadese defensie-investeringen, maar nadat president Trump was geland in Ankara, verstoorde hij dat scenario met harde uitspraken over Europese bondgenoten en zijn blijvende wens Groenland te controleren.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Trump deed zijn uitspraak dat Groenland gecontroleerd zou moeten worden door de VS, niet door Denemarken’ in een persconferentie met zijn gastheer, president Erdogan. De Turkse president bestempelde hij als een bondgenoot die ‘op veel terreinen veel, veel loyaler is geweest dan andere landen waarvan we dachten dat ze loyaal zouden zijn.’ Trump herhaalde ook zijn klachten over het VK, Frankrijk en Italië, die de VS hulp hadden geweigerd tijdens de Iran Oorlog. Tot slot uitte hij zijn ‘grote teleurstelling’ over de Navo, maar hij was toch naar de top gekomen omwille van Erdogan.
De reactie van de Deense premier Mette Frederiksen liet niet lang op zich wachten: ze zei in Ankara te verwachten dat alle bondgenoten de soevereiniteit van Denemarken respecteren en accepteren dat Groenland niet te koop is.
Met zijn persconferentie voerde Trump de spanning op voor de enige officiële vergadering van Navoleiders in Ankara, op woensdag. Alle pogingen van Navo-chef Mark Rutte en Europese leiders ten spijt, kan Trumps ‘teleurstelling’ in bondgenoten het feestje in Ankara van de sterk gestegen investeringen door bondgenoten nog altijd verstoren.
Voorafgaand aan Trumps klaagzang gaf de Navo een spetterende show ten beste met gelikte videobeelden van de nieuwe multinationale materieelprojecten die in de koker zitten. Een daarvan is de aanschaf van tien vervangers van de verouderde Awacs-radarvliegtuigen van de Navo. De nieuwe Global Eye-vliegtuigen worden gebouwd door een consortium van het Zweedse Saab en het Canadese Bombardier, en Nederland behoort tot de elf bondgenoten die het project meefinancieren.
De nadruk bij de in Ankara aangekondigde projecten en initiatieven ligt op multinationale industriële samenwerking op tal van gebieden, met de bedoeling sneller en goedkoper te produceren. Nederland ondertekende dinsdag met Duitsland, Polen en Zweden een intentieverklaring voor de oprichting van een eerste Europese onderhoudsfaciliteit voor Pac-3 raketten, die cruciaal zijn voor de verdediging tegen ballistische raketten.
Die raketten spelen een cruciale rol in de verdediging van Oekraïne tegen de frequente Russische aanvallen met steeds meer ballistische raketten – maar Oekraïne heeft er bij lange na niet genoeg. Zelensky pleitte dinsdag in Ankara opnieuw voor Amerikaanse licenties waarmee Oekraïense en andere Europese bedrijven zelf deze raketten voor Patriot-luchtafweersystemen zouden kunnen produceren, maar voorlopig zijn die er nog niet. Daarnaast hamert Zelensky al langer op het belang van een goedkopere, massaler te produceren Europese variant van de Patriot, die het land in samenwerking met Duitsland probeert te ontwikkelen.
Nederland gaat met een paar bondgenoten ook ‘onderzoeken’ wat de mogelijkheden zijn voor de productie van Amerikaanse Amraam-raketten. Eenzelfde onderzoek komt er naar de mogelijkheid van een multinationaal satellietnetwerk. Concreter is het plan met het VK amfibische transportschepen te gaan verwerven, waarvoor Nederland tussen de 1 en 2,5 miljard euro reserveert. Volgens de Britten worden ze in het VK gebouwd, ‘samen met de Nederlandse industrie’.
Premier Jetten noemde in Ankara Nederland, dat bij veel multinationale initiatieven (met en zonder VS) betrokken is, een ‘koploper bij het goed op poten zetten van de Europese defensie’. ‘We kunnen juist op deze top laten zien dat de Canadezen en Europeanen echt een been hebben bijgetrokken. We zitten in een nieuwe fase.’
Volgens Navo-chef Mark Rutte tonen de aangekondigde projecten ter grootte van ‘tientallen miljarden’ aan dat bondgenoten ‘hun economische macht in militaire capaciteit kunnen omzetten’ en hij ziet ook ‘een echte mentaliteitsverandering: een sterker Europa in een sterkere Navo.’
De grotere Europese en Canadese defensie-investeringen zijn eveneens terug te vinden in het overzicht van defensie-uitgaven dat de Navo dinsdag bekendmaakte over 2025. Volgens die cijfers, die voor dit en vorig jaar schattingen zijn, stegen de defensie-uitgaven van Europese bondgenoten en Canada met 19 procent in 2025, vergeleken met het jaar daarvoor. Dit jaar zullen vijf van hen al de 3,5 procent van hun nationaal inkomen aan kern-defensieuitgaven spenderen, een doel dat vorig jaar tijdens de top in Den Haag is vastgesteld voor 2035. Slovenië, Tsjechië en Albanië haalden in 2025 niet de 2 procent, maar de Navo schat in dat de laatste twee landen dat dit jaar wel doen.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant