Jan van Tienen onderzoekt in de rubriek ‘Lopend onderzoek’ allerlei fascinerends in de alledaagse leefomgeving. Zoals de gevolgen van het nummer ‘Niet of nooit geweest’ van Acda & De Munnik. Wat voor reacties kregen de makers zelf?
Lopend onderzoek buigt zich over de vraag wie de mensen waren die hun leven omgooiden naar aanleiding van het nummer ‘Niet of nooit geweest’ (1998) van Acda & De Munnik. Na een oproep meldden zich bij mij mensen die hun relatie verbraken, maar ook iemand die er haar genderdysforie volledig in herkende. Toevallig liep ik Thomas Acda tegen het lijf in de supermarkt, wat me een teken leek. Hoe kijkt híj aan tegen de reacties op het lied?
‘Ik weet nog toen we het nummer een van de eerste keren speelden bij de Uitmarkt, in de Kleine Komedie. Er gebeurde iets in die zaal’, zegt Acda. ‘Een man legde zijn hand op de knie van een vrouw, zij sloeg die hand weg. Er zat een andere jonge vrouw bij wie de tranen over de wangen liepen.’
‘Het effect van Niet of nooit geweest was wel duidelijk. Er komen altijd mensen op je af. Je herkent het aan de lichaamstaal, dan weet je al: die gaat waarschijnlijk over een lied beginnen.’
Hoe is het om iets te maken dat mensen zo raakt? ‘Dat is enorm eervol. Daar moet je met respect mee omgaan. Dat hoort, denk ik, niet zozeer bij je werk, maar bij je verantwoordelijkheid als mens: even luisteren. Zoals Cruijff zei: als je iemand kan helpen, moet je dat doen.’
Ook het verhaal van de vrouw die voelde dat het nummer over haar genderdysforie ging, vindt Acda mooi. ‘Ik vind het eigenlijk romantisch. Mevrouw heeft daar een enorme strijd voor geleverd, maar ik vind het ook bijna klinken als een film. Ik ben daar wel trots op.’
Soms kan hij níét helpen: ‘Een keer kwam een man op de Ajax-tribune naar me toe met een foto van een mooie vrouw. ‘Ken je die?’, had die man gevraagd. Ik zei ‘nee’. Bleek dat zij hem had verlaten door Niet of nooit geweest.’
Maar voelt hij zich verantwoordelijk dat mensen beslissingen nemen naar aanleiding van zijn teksten? ‘Nee, zeker niet’, zegt Acda. ‘Ik voel me wél verantwoordelijk voor de kwaliteit van de tekst. Het vakmanschap bij liedjes schrijven is het mooiste wat er is. Rob Stenders noemde de openingszinnen van het lied ooit de lelijkste clichébeelden uit de Nederlandse popmuziek: twee mensen op het strand, hand in hand, de zon zakt. Maar het was volkomen bewust. Het mooie, te zoete clichébeeld in drie zinnen neerzetten om volledig te verscheuren.’
En op dat lied konden hele volksstammen hun gevoelens projecteren. ‘Soms denk ik dat in 1998 heel Nederland vreemdging’, zegt Acda. ‘Niet door het lied, maar ondanks. Ze kregen een soundtrack bij hun vreemdgaan.’
Waar zo’n liedtekst nou exact vandaan komt? ‘Het is wat Leonard Cohen zei: als ik wist waar de liedjes vandaan kwamen, dan ging ik er wel vaker heen.’
Source: Volkskrant