Kan Marine Le Pen van het radicaal-rechtse Rassemblement National ondanks haar vonnis gewoon campagne voor de presidentsverkiezingen van volgend jaar voeren zonder enkelband? En mag een veroordeeld politicus president van Frankrijk worden?
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Gaat Le Pen nu campagne voeren met een enkelband om?
Aan het einde van de dag waarop Marine Le Pen opnieuw schuldig werd bevonden aan miljoenenfraude met publiek geld, kondigde ze haar kandidatuur aan voor de Franse presidentsverkiezingen in het voorjaar van 2027.
In het achtuurjournaal van nieuwszender TF1 reageerde ze voor het eerst op haar veroordeling in hoger beroep tot 4 jaar gevangenisstraf, waarvan 1 jaar onvoorwaardelijk, 100 duizend euro boete, en 45 maanden onverkiesbaarheid waarvan 30 maanden voorwaardelijk. De overige 15 maanden heeft ze inmiddels volbracht, gerekend vanaf haar veroordeling in eerste aanleg in maart 2025.
De ironie wil dat uitgerekend Le Pen ooit pleitte voor levenslange onverkiesbaarheid voor alle politici die fraude plegen. Dat was in 2013, toen het systeem om Europees geld illegaal door te sluizen naar haar partijkas in Frankrijk al jaren op volle toeren draaide. Van dat systeem was Le Pen zelf het middelpunt, oordeelde de Franse rechter. Die acht de verduistering van in totaal 2,8 miljoen euro bewezen. Behalve Le Pen werden dinsdag nog eens elf partijgenoten in hoger beroep veroordeeld voor medeplichtigheid aan fraude.
Aanvankelijk koos Le Pen ervoor de beschuldigingen volledig te ontkennen. In het beroepsproces draaide die toon naar een vorm van ‘ze had het niet zo bedoeld’. Partijleden in Frankrijk werden met fictieve banen op de loonlijst gezet van het Europees Parlement. De handelwijze van haar partij was in haar woorden ‘niet ideaal, maar al deze mensen werkten’.
Nu gaat ze in cassatie, om vast te houden aan haar eigen onschuld en die strijd tot het eind vol te houden. Anders dan op voorhand werd verwacht, presenteert ze zich tegelijkertijd als presidentskandidaat voor Rassemblement National.
Door in cassatie te gaan, wordt de straf die de rechter haar in hoger beroep heeft opgelegd, opgeschort. De belangrijkste consequentie daarvan is dat ze voorlopig geen enkelband hoeft te dragen. Die zou ze normaal gesproken hebben gekregen vanwege de onvoorwaardelijke gevangenisstraf van 1 jaar. Voorafgaand aan het vonnis had Le Pen bezworen geen campagne te willen voeren met een enkelband. ‘Ik wil geen rechterlijke toestemming nodig hebben om naar een markt in Hénin-Beaumont te kunnen gaan’, zei ze daarover.
Wanneer wordt de definitieve uitspraak verwacht?
Normaliter laat een uitspraak van het hof van cassatie zeker een jaar op zich wachten, zo niet langer. De presidentsverkiezingen vinden plaats in april en mei. Zo bezien zou Le Pen de volledige campagne zonder enkelband kunnen volbrengen.
Maar er is een kans dat het hof de zaak versneld behandelt vanwege de politieke urgentie, zoals dat ook met de beroepszaak is gebeurd. In dat geval volgt mogelijk eind 2026 of begin 2027 al een uitspraak. Houdt de rechter dan vast aan de uitspraak, dan krijgt Le Pen in de laatste en meest intense maanden van de campagne alsnog een enkelband.
Mag een veroordeeld politicus president van Frankrijk worden?
‘Wie onder de vlag van Rassemblement National verkozen wil worden, moet een schoon strafblad hebben, dat is altijd ons standpunt geweest’, verklaarde partijleider Jordan Bardella van Rassemblement National eind 2024 nog. Maar de Franse wet stelt wat dat betreft geen eisen aan presidentskandidaten. Mocht Le Pen de presidentsverkiezingen winnen én veroordeeld worden, dan geniet ze als president immuniteit en wordt de straf opgeschort tot het eind van haar mandaat in 2032. De enige blokkade voor haar deelname zou een straf van onverkiesbaarheid zijn, maar die heeft ze volgens de rechter dus reeds uitgezeten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant