De leiders van de Navo worstelden zich in Ankara door een trumpiaanse top heen – een achtbaan van beledigingen en complimenten. Maar de Europeanen wisten toch een ‘meer volwassen houding’ aan te nemen tegenover de VS.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Zoals bijna altijd wanneer president Donald Trump een rol speelt, trok hij twee dagen alle media-aandacht naar zich toe met buitenissige en soms ronduit grove uitspraken. Dinsdag zette hij direct fors in met de herhaling van zijn wens controle uit te oefenen over Groenland en het losjes geuite dreigement dat hij alle Amerikaanse troepen uit Europa kan terugtrekken.
Woensdagochtend liet hij de olieprijzen stijgen door te zeggen dat hij denkt dat de wapenstilstand met Iran ‘voorbij’ is. Spanje noemde hij een ‘verloren zaak’. En hij herhaalde klachten over bondgenoten die niet genoeg hielpen in de oorlog tegen Iran. Dat hij zijn grofste uitspraken deed terwijl naast hem Navo-chef Mark Rutte er tevergeefs positieve feiten tegenover zette, tekende de grenzen van Ruttes aanpak.
Andere Navo-leiders reageerden opvallend rustig en onderkoeld: de Deense premier Mette Frederiksen liet weten dat Groenland ‘natuurlijk niet te koop’ is. Ze zei dat Denemarken altijd klaar staat om elke centimeter van het Navo-grondgebied te verdedigen. Dat geldt voor de oostflank, dat gold voor de VS na de aanslagen van 11 september 2001, en het geldt voor Groenland, aldus Frederiksen. ‘Maar de belangrijkste boodschap is dat Europa aan het herbewapenen is en dat we Oekraïne nog meer gaan helpen. Onze eenheid is belangrijker dan ooit.’
Ook andere leiders hielden de ogen op de bal en deden dat met een zelfverzekerde houding, in de wetenschap dat ze daadwerkelijk in defensie zijn gaan investeren. ‘We hebben geleverd’, zei de Duitse bondskanselier Merz. ‘We zaten op 1,5 procent (van het bruto nationaal inkomen, red.), de komende twee jaar komen we op 4 procent’, zei de Canadese premier Carney. ‘De lastenverdeling verandert snel en president Obama wilde die verandering ook al, het is gepast.’
‘Laten we niet afgeleid raken’, zei de Finse president Alexander Stubb. ‘In het grotere verband moeten we de ketelmuziek eruit filteren. Ik denk dat de alliantie sterker dan ooit is.’
Diezelfde boodschap gaf premier Rob Jetten af: ‘Het is belangrijk om rust te bewaren en je niet altijd maar te laten provoceren of te reageren op elke tweet.’
Die stemming onder de leiders werd, behalve door hun hogere investeringen, ook mogelijk gemaakt door een reeks concrete multinationale materieelprojecten die tonen dat het ze menens is. Die projecten laten ook zien dat er wordt gewerkt aan het wegwerken van de grootste gaten in de Europese defensie, van luchtafweer en langeafstandswapens tot een veel grotere eigen capaciteit in de ruimte.
Maar de belangrijkste opsteker voor de Europeanen is dat de toegenomen doeltreffendheid en effectiviteit van de Oekraïense defensie tegen Rusland zich óók vertaalt naar een veranderende Amerikaanse houding. Zo kon de slotverklaring niet alleen gewag maken van een ‘belofte’ van een totaal van 70 miljard euro dit jaar, en ook volgend jaar, maar ook van de ‘onwankelbare steun’ van de bondgenoten voor de zelfverdediging van Oekraïne.
Jetten sprak van een ‘kantelpunt’ in de Amerikaanse houding. Dat de VS ‘eventueel bereid zijn onder licentie meer luchtafweergeschut door Oekraïners, eventueel met Europese bondgenoten, te laten bouwen’, noemde hij ‘een heel duidelijk signaal dat ook president Trump weer meer betrokkenheid wil laten zien om Oekraïne te helpen de komende tijd.’
In Ankara zag de premier ook een ‘meer volwassen houding’ van de bondgenoten tegenover de VS, waarbij het land ook wordt aangesproken op ‘zaken die we onverstandig vinden of niet in ons belang’. Net als Rutte wees hij erop dat de VS ook meer aan de alliantie zullen hebben nu Canada en de Europeanen sterker worden. ‘We hebben elkaar nodig, het is ook in het belang van Trump om onderdeel te zijn van de sterke eenheid binnen de Navo.’
Trump, die de dag korzelig begon, kwam met een veel beter humeur uit de vergadering van Navo-leiders. De top was ‘erg succesvol’, er was een ‘ongelofelijke eenheid’ in de vergaderzaal. ‘Als er één woord is voor vandaag, is dat eenwording’, zei hij. ‘They love us.’
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant