Nederland heeft een unieke kans om wereldleider te worden in duurzame voedselproductie. Daarvoor moet het kabinet nu serieus investeren in voedseltechnologie.
Onlangs trok het kabinet 20 miljard euro uit om Nederland van het stikstofslot te bevrijden, en met recht. Twintig miljard: voor bufferzones, voor uitkoop, voor natuurbeheer. Een grote, onvermijdelijke investering. Tegelijkertijd was het voor een flink deel de rekening van een scheefgegroeid voedselsysteem dat te veel grond gebruikt en te veel emissies veroorzaakt.
Door het stikstofdebat praten we in Nederland al te lang over wat we niet willen. Het nieuwe maatregelenpakket biedt de kans om te focussen op wat we wél willen.
Over de auteur(s)
Alexander Kok is senior manager EU Voedseltransitie bij de School for Moral Ambition. Lodewijk van der Meer is oprichter van het Mulder Instituut.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Daarvoor is dit het uitgelezen moment, met wat in EU-jargon een ‘IPCEI’ heet. Dat is een Europese constructie waarmee lidstaten samen overheidsgeld in een strategisch belangrijke industrie mogen investeren (iets wat de staatssteunregels normaal verbieden). Tot dit najaar kan het kabinet hiervoor een plan indienen bij de Europese Commissie.
Finland liet zien hoe dat eruitziet. Daar steunde de overheid via precies zo’n Europees project het bedrijf Solar Foods, dat eiwit maakt uit lucht, CO2 en stroom; kortgeleden resulteerde dat in een investering van 77,8 miljoen euro voor de eerste fabriek op industriële schaal. Ook onze oosterburen zitten niet stil: Duitsland lanceerde in zijn nieuwe nationale biotech-roadmap een specifieke innovatiehub voor celkweek en precisiefermentatie om deze markt te claimen.
Nederland heeft een geweldige kans om ook van deze regeling gebruik te maken. Nederland is al jaren koploper in innovatieve voedseltechnologie die eiwitten, vetten en andere cruciale voedingsstoffen kan maken met een fractie van de voetafdruk. Neem NoPalm Ingredients uit Wageningen, dat ‘palmolie’ maakt uit gist gevoed met aardappelschillen en ander restafval, met 99 procent minder landgebruik. Een ander bekend voorbeeld is kweekvlees. Nederland is het geboorteland van de eerste kweekvleesburger, waarvan het productieproces inmiddels door het Maastrichtse Mosa Meat 99,999 procent goedkoper is gemaakt.
Kortom, minder uitstoot en minder landgebruik staan de groei van onze voedselzekerheid en welvaart helemaal niet in de weg. Deze technologieën bieden de kans om een radicaal schoner, efficiënter en duurzamer voedselsysteem te bouwen.
Een brede coalitie van maatschappelijke organisaties, de industrie en opiniemakers ondertekende vorige week daarom een oproep aan het kabinet om 200 miljoen euro via IPCEI in voedseltechnologie te investeren. Op basis van hun schattingen kan de overheid hiermee 500 miljoen aan private investeringen losweken.
Dat dit kabinet zulke knopen kan doorhakken, bewees het deze maand al. Voor de chipsector werd 200 miljoen euro vrijgemaakt, ook via een IPCEI. Dat is het soort daadkracht waaraan we ASML mede te danken hebben. Toen dat bedrijf in 1984 begon, was het een geïnspireerde gok. Dat het overleefde, kwam mede door een overheidssubsidie van 25 miljoen gulden. Oud-topman Peter Wennink zei het later onomwonden: ‘zonder [die vroege steun] had ASML niet bestaan’.
Dit is onze kans om een ASML te bouwen voor voedseltechnologie, een van de weinige strategische sectoren waarin China en Amerika ons nog niet voorbijgestreefd zijn.
Het is bovendien een van de zeldzame dossiers waarbij bijna iedereen iets te winnen heeft. Wie vanuit geopolitiek perspectief kijkt, ziet een land dat zijn eigen eiwitten kan maken en daarmee minder afhankelijk wordt van de aanvoer van soja, kunstmest of vlees. Wie om natuur en klimaat geeft, ziet een kans om radicaal minder emissies uit te stoten.
En dan de boeren, die in het stikstofdebat het hardst worden geraakt. Het beleid bood tot nu toe vooral krimp, maar geen perspectief: wat kun je met je grond, kennis en producten wél? Ook voor hen moeten we een concreet beeld schetsen van hoe het landbouwsysteem van de toekomst eruit kan zien. Zo kweekt boer Corné van Leeuwen sinds dit jaar vlees uit cellen. Net zoals zijn vader ooit als eerste de melkrobot verwelkomde – destijds omstreden, nu vanzelfsprekend – ziet Corné een nieuwe technologie als kweekvlees niet als breuk met zijn bedrijf, maar als de volgende logische stap.
Het kabinet trok 20 miljard euro uit om Nederland van het stikstofslot te bevrijden. De noodrem is daarmee gevonden. Voor één procent van dat bedrag kunnen we nu ook het stuur pakken.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant