Met Tip Toe maakte Russell T Davies wéér zo’n sterke serie met queer personages, waarin levenslust en dodelijke dreiging hand in hand gaan. Wie is deze vermaarde Welshe schrijver, die door zijn werk graag actuele lhbti-thema’s verweeft?
is tv-recensent voor de Volkskrant en schrijft over film.
Het is een van de huiveringwekkendere beelden van dit seriejaar tot nu toe, de openingsscène van de vijfdelige Britse dramaserie Tip Toe. We zien een door Alan Cumming gespeeld personage levenloos aan een lantaarnpaal bungelen. Vervolgens schreeuwt een buurvrouw naar haar verward ogende man: ‘Wat heb je in vredesnaam gedaan?!’
Tip Toe is de nieuwste serie van de Welshe schrijver Russell T Davies, die eerder betrokken was bij de veelgeprezen series It’s a Sin, Queer as Folk en Doctor Who. Tip Toe verhaalt over een burenruzie tussen queerclubeigenaar Leo (Cumming) en de conservatieve elektricien Clive (David Morrissey). Hun onderlinge spanning is al voelbaar in de eerste aflevering, als een halfnaakte Leo per ongeluk wordt buitengesloten en daarom wat tijd moet doorbrengen bij zijn buren. Dit tot groot ongemak van Clive, die niet wil dat Leo alleen is met zijn zoon.
Voor schrijver Davies is Tip Toe daarmee ook een serie om zijn zorgen te uiten over het huidige maatschappelijke en politieke klimaat, vooral met betrekking tot lhbti’ers. Zoals een vriend van Leo het samenvat: ‘Ze hebben ons altijd gehaat, maar het verschil is dat ze het in deze tijd niet meer hoeven te verbergen.’
De sluimerende burenruzie blijkt in Tip Toe de aanzet tot een situatie die in rap tempo escaleert, vooral door talloze vooroordelen. En toch wordt de toon, zeker in de eerste afleveringen, nergens te zwaar. Voor een serie met zo’n gruwelijk begin (en einde), is de toon op veel momenten verrassend luchtig.
Davies is er al decennia een meester in om ernstige en relevante thema’s te combineren met een aangenaam soort luchtigheid en levenslust. De in Swansea geboren Davies (1963) had als kind ooit de droom om stripboekenschrijver te worden, maar belandde als twintiger uiteindelijk bij BBC Wales. Daar was hij in eerste instantie verantwoordelijk voor het beantwoorden van fanmail, tot hij zichzelf opwerkte tot schrijver van meerdere soaps.
In die soaps kreeg Davies langzaamaan meer vrijheid om lhbti-thema’s te verwerken in de verhaallijnen. Vlak voor de eeuwwisseling maakte hij zijn eerste volwaardige serie over queer personages: Queer as Folk, een serie over de levendige queerscene in Manchester, die uiteindelijk zou uitgroeien tot een geliefde cultklassieker.
Davies maakte Queer as Folk om bij te dragen aan de representatie van homoseksuele personages in series. Bovendien wilde hij, na de aidsepidemie in de jaren tachtig en negentig, dat queer mensen in series niet langer alleen geassocieerd zouden worden met ziekte en dood, maar juist ook met het leven.
En dus bleef de aidsepidemie weg uit de plot, tot frustratie van activisten destijds. Maar daar trok Davies zich weinig van aan, voor hem was het juist een ‘bevrijding’. In een interview met tijdschrift The New Yorker: ‘Hiv en aids waren altijd het dominante verhaal voor homoseksuele mannen in fictie: de ziekte volgde hen overal. Ik was vastbesloten om ervoor te zorgen dat we niet langer gedefinieerd zouden worden door de ziekte.’
Een nog grotere doorbraak volgde toen Davies in 2005 de touwtjes in handen kreeg voor de herstart van Doctor Who, waar hij al van kinds af aan fan van was. Doctor Who was decennialang een van de populairste Britse televisieseries, en hij bracht de serie met veel succes naar deze eeuw (inmiddels heeft hij het schrijfstokje weer doorgegeven).
Het Doctor Who-succes gaf Davies daarna veel ruimte om andere projecten te maken, met succesvolle series als Cucumber (over een homoseksuele man van middelbare leeftijd) en A Very English Scandal (over een schandaal rondom een conservatieve, stiekem homoseksuele Britse politicus). Een andere voltreffer is zijn politieke dystopie Years and Years, waarmee hij, net als in Tip Toe, zijn zorgen uit over de nabije (politieke) toekomst.
Maar zijn grootste triomf is nog altijd zijn verpletterende dramaserie It’s a Sin, over een groep Londense twintigers die in de jaren tachtig geconfronteerd wordt met de aidsepidemie. Ook hier valt weer op dat levenslust en dodelijke dreiging bij Davies vaak naadloos hand in hand gaan (hij schreef de serie nadat zijn partner in 2018 was overleden aan de gevolgen van een hersentumor).
Zelf ziet Davies It’s a Sin samen met Queer as Folk en Cucumber als zijn belangrijkste werk. Zoals hij onlangs zei in gesprek met Press Association: ‘Mijn leven draait om deze gemeenschap en ik vind het heerlijk om erover te schrijven, erover te praten en erover na te denken. Het is wie ik ben. Ik ontdek altijd weer nieuwe dingen om iets over te zeggen, nieuwe dingen om iets van te leren.’
Maar in het verontrustende Tip Toe winnen zelfs bij Davies uiteindelijk de tragiek en de horror. Het is menens, en dat mag de kijker weten. In een interview op de BBC zegt hij: ‘Ik zie de wereld steeds slechter worden. Als je me 25 jaar geleden tijdens Queer as Folk had gevraagd hoe het queer leven er nu zou uitzien, had ik gezegd dat er gelijkheid zou zijn en we allemaal hand in hand over straat zouden huppelen.’
‘Daar kwamen we tien jaar geleden best dichtbij, maar ik voel nu steeds meer vijandigheid en agressie jegens ons. Zolang de wereld blijft veranderen, zal er altijd iets nieuws zijn om over te schrijven.’
Tip Toe is elke vrijdag te zien op HBO Max, waarop ook het hele seizoen van It’s a Sin te zien is.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant