De Franse bondscoach Didier Deschamps is een ware ‘serial winner’, maar ondanks het succes wordt hij lang niet altijd gewaardeerd. ‘Later zullen de mensen beseffen wat hij allemaal heeft bereikt.’
is sportverslaggever van de Volkskrant en schrijft over voetbal en handbal.
Op het WK komt Didier Deschamps er niet altijd aan toe, maar normaal gesproken doet hij iedere dag aan planking. En dan niet 30 seconden of een minuut. Hij kan zijn lijf zomaar een uur lang in een rechte lijn houden. ‘Ik heb het nodig voor mijn hoofd en lichaam’, legde hij uit.
Andere rituelen van de 57-jarige Franse bondscoach zijn puur bijgeloof. Zo zit hij bij maaltijden altijd rechts van Guy Stéphan en tijdens reizen juist links. Een kwestie van balans, zei Deschamps trouwe assistent er ooit lachend over.
Stéphan weet bovendien dat hij zich op wedstrijddagen over één ding geen zorgen hoeft te maken. Ook als Frankrijk donderdag de kwartfinale tegen Marokko speelt, zal Deschamps naar zijn hotelkamer komen. Daar pakt hij zijn scheerapparaat en zal hij het zachtjes over het kale hoofd van zijn Stéphan laten glijden.
Nog maximaal drie keer zal het zo gaan, want na het WK neemt Deschamps afscheid. Eindelijk volgens zijn critici, die al jaren vinden dat hij Frankrijk te saai laat spelen. Zij kijken uit naar de komst van Zinedine Zidane, de voormalige vedette, die volgens de berichten bondscoach zal worden en het team hopelijk spectaculairder zal laten spelen.
‘Het heeft ons er niet van weerhouden om resultaten te boeken’, antwoordt Deschamps op die kritiek. Drie keer stond hij op een groot toernooi in de finale – op het EK in 2016 en het WK in 2022 verloor Frankrijk uiteindelijk. In 2018 pakte hij de wereldtitel wél, die hij in 1998 als speler ook al had gewonnen.
De in Bayonne geboren Bask heeft in al die jaren de ploeg gevormd naar zijn dienende mensbeeld. Zijn oud-ploeggenoot bij het Franse team Eric Cantona dacht hem ooit te beledigen door hem ‘een vulgaire waterdrager’ te noemen, maar Deschamps omarmde het als geuzennaam.
‘Ik wijs mijn imago niet af’, reageerde hij. Als speler was hij de man van de tackles en de onderscheppingen, van het ondankbare, onzichtbare werk. ‘Maar als je het allemaal bij elkaar optelt is het belangrijk, de coaches stelden mij altijd als eerste op.’
Deschamps was in de jaren negentig een van de beste controlerende middenvelders ter wereld, de man die altijd de balans bewaakte en van al zijn ploegen aanvoerder was. Met Olympique Marseille (1993) en Juventus won hij de Champions League, Van Gaals Ajax verloor in 1996 na penalties.
Van Aimé Jacquet, de bondscoach van het gouden Franse team in 1998, kreeg hij de bijnaam ‘Trois Pommes’. Die verwijst naar de Franse uitdrukking ‘zo groot als drie appels’, want Deschamps is met 1,74 niet de langste. ‘Maar je zult nooit een hap uit hem kunnen nemen’, voegde Jacquet eraan toe.
De ijzervreter met een bloedhekel aan verliezen werd bondscoach op een moment dat er juist twijfels waren over de instelling van de internationals. Zo botsten tijdens het EK in 2012 de middenvelders Yann M’Vila en Hatem Ben Arfa met coach Laurent Blanc.
Deschamps nam de twee niet op in zijn eerste selectie. En hij waarschuwde dat alle anderen ‘deze boodschap’ ook moesten begrijpen. De spelers kregen bovendien een gedragscode mee, waarin onder meer stond dat ze respect moeten hebben voor het shirt en het volkslied. Ook werd van hen een vriendelijke en bescheiden houding verwacht en moesten ze zich in de media professioneel gedragen.
Het klinkt ouderwets, maar het blijkt al jaren een van de geheimen om een ploeg met verwende vedettes te laten presteren. Zij accepteren Deschamps mantra dat ‘de kracht van het collectief altijd belangrijker zal zijn dan de kracht van individu’.
Het lukt niet met iedereen, met Karim Benzema wilde het bijvoorbeeld nooit boteren. Maar de grootste Franse ster van allemaal komt juist in het blauw het beste uit de verf. Bij PSG en Real Madrid blijkt het nog niet zo makkelijk om Kylian Mbappé te laten samenspelen met andere sterren. Bij Frankrijk is hij de onbetwiste leider. Het lukt Deschamps ook om Ousmane Dembélé en Michael Olise te laten schitteren.
‘Het is zo moeilijk om een team te hebben met zoveel alfamannen en er dan voor te zorgen dat er één ‘de alfa der alfa’s’ is, zei Deschamps oud-ploeggenoot Thierry Henry. ‘Maar deze man is een ‘serial winner’, het is absoluut geen geluk.’
De rechtlijnige coach doet in ieder geval heel veel moeite om het vertrouwen van zijn spelers te winnen. Hij sluit naar eigen zeggen een ‘moreel contract’ met ze, waarbij één ‘magisch woord’ voor hem centraal staat: aanpassing. ‘Ik zeg het tegen mezelf: ik pas me aan aan de persoon die ik tegenover me heb.’
Zo merkte hij in de loop der jaren dat niet alle oude regels meer werken. Telefoons verbieden werkt volgens hem niet met spelers die ‘met een mobiel zijn geboren’. En vroeger duurden teambesprekingen 45 minuten, tegenwoordig nog maar tien omdat de concentratie van sommigen ‘een beetje beperkt’ is.
Op bepaalde vlakken geeft hij bovendien juist veel vrijheid en verantwoordelijkheid. Zo heeft hij er geen problemen mee dat spelers zoals Mbappé zich kritisch uitlaten over het radicaal-rechtse Front National. ‘Ze weten heel goed dat het gevoelige onderwerpen zijn.’
Nadat Mbappé scoorde tegen Zweden rende die naar de zijlijn om zijn coach te omhelzen. Hij wilde hem steunen na het overlijden van zijn moeder, maar ook van Mbappés toelichting na de wedstrijd zal Deschamps blij zijn geworden. ‘Het zit in het DNA van deze groep dat we alles samen doen.’
Als coach is Deschamps vooral een pragmaticus. Van voetbalfilosofieën wil hij niks weten – hij kijkt vooral naar zijn spelers. Dat verklaart ook waarom het spel vaak een tikkeltje saai is, of in ieder geval erg efficiënt. Frankrijk heeft voorin zoveel kwaliteit dat hij daarop kan gokken, de andere spelers moeten vooral zorgen dat er geen tegengoals vallen.
Last van keuzestress met al die sterren heeft hij nooit, bezweerde hij op dit WK. ‘Het is mijn taak om oplossingen te zoeken. Als ik niet de beste oplossing vind dan kies ik de minst slechte.’
Het is een typisch Deschamps-antwoord, want hij maakt zijn eigen rol voortdurend zo klein mogelijk. ‘Ik ben geen leraar’, begon hij ooit een toespraak over zijn succes. ‘Dit is niet de enige route, er zijn andere manieren om er te komen.’
Aan zelfpromotie doet de waterdrager niet. En toch zal hij ooit meer waardering krijgen, voorspelt de man die straks zelf zijn hoofd weer moet scheren. ‘Later zullen mensen Didier missen’, weet assistent Stéphan zeker. ‘Dan zullen ze zich realiseren wat er in veertien jaar allemaal is bereikt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant