In de rubriek Vaktaalkunde duikt de redactie om de week aangenaam verbaasd in het jargon van een actueel dossier.
Qua voetbal stellen we niet veel meer voor, maar Nederland lijkt nog steeds wereldkampioen stikstofuitstoot. Dat komt vooral door landbouw en gaat ten koste van de natuur, en uiteindelijk van onze gezondheid. Dus zitten we met een probleem – en dat doet stof opwaaien.
Kijken we naar de taal, dan zien we veel samenstellingen met ‘stikstof’ – het stikt ervan. Nederland zit op stikstofslot, beleid moet leiden tot stikstofreductie, er is een stikstoffonds, anderen pleiten voor stikstofbelasting, de stikstofuitscheiding van vee is aan een stikstofplafond gebonden. Er is stikstofconflict, stikstofmisère, men snakt naar stikstofruimte.
Het woord stikstof is gemunt door de Nederlandse chemicus Martinus van Marum (1750-1837). Hij vertaalde de door een Franse collega bedachte naam azote – een samenstelling van het Griekse a- (niet) en zōè (leven) – tot ‘stikstof’, omdat de stof in pure vorm leven verstikt. In Duitsland was net daarvoor ook het woord Stickstoff gemunt.
Op andere plekken heet stikstof dan weer een nutriënt, omdat het voor planten een voedingsstof is, in de vorm van nitraat en ammonium. Een teveel daarvan leidt tot bodemverzuring en explosieve groei van onwenselijke soorten in natuurgebieden.
Met het ondertekenen van de Vogel- en Habitatrichtlijn heeft Nederland in Europees verband afgesproken Natura 2000-gebieden te beschermen (natuurherstel). Nederland heeft daar de norm aan verbonden dat de hoeveelheid stikstof per gebied niet mag uitstijgen boven een kritische depositiewaarde. Kritisch slaat op een omslagpunt, depositie is neerslag.
De problematiek raakt alle Nederlanders, maar de aandacht gaat vooral naar boeren, ook de agro-industrie genoemd. Zij zijn verantwoordelijk voor een groot deel van de stikstof en moeten aan de slag met uitstootvermindering: het is stikken of slikken. Voor piekbelasters die willen stoppen is een uitkoopregeling opgetuigd. Rond natuurgebieden komen bufferzones waarin minder landbouw mag plaatsvinden, ook wel zonering genoemd.
Voor uitstoters is er een rekenkundige ondergrens: blijf je daaronder, dan is een vergunning niet nodig. Deze ondergrens kan volgens het kabinet pas omhoog als er een geborgd pakket is. Borgen is het nieuwe waarborgen: de maatregelen worden in het systeem verankerd, waardoor het zekerder is dat ze beklijven.
Meer nog dan een stikstofprobleem is er een systeemprobleem, zoals op de opiniepagina was te lezen. Alles is gericht op zo veel mogelijk produceren tegen een zo laag mogelijke kostprijs, met overmatig gebruik van fossiele brandstoffen. Niet de stikstof, maar het hele systeem laat de natuur stikken.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant