De Amerikaanse president Donald Trump heeft Oekraïne een licentie beloofd om zelf de Patriot-raket te maken. Maar het is nog maar de vraag of Kyiv de zo gewilde luchtverdedigingsraket, waarvan grote tekorten bestaan, op eigen houtje kan produceren.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
Trump besloot woensdag, na lang aandringen van Oekraïne, president Volodymyr Zelensky zijn zin te geven. Donatie van meer Patriot-raketten uit Amerikaanse voorraden wees hij af omdat de VS ze zelf hard nodig hebben, maar het land krijgt wel een licentie zodat Oekraïense wapenfabrikanten de onderscheppingsraketten kunnen produceren.
Tot nu toe hebben alleen Duitsland en Japan zo’n Amerikaanse licentie gekregen. ‘Op deze manier kun je niet klagen dat we niet genoeg geven’, aldus de president tijdens een ontmoeting met Zelensky.
De toezegging leidt echter tot veel vragen. Want is Oekraïne technisch wel in staat de hightechraket te produceren? Kan een productielijn worden opgezet in een land waar de militaire fabrieken voortdurend het doelwit zijn van Russische aanvallen? En is de Amerikaanse technologie, die de Patriot heeft gemaakt tot een van de meest effectieve wapens tegen ballistische raketten, wel veilig in Oekraïne?
Trump ziet het probleem niet. De Oekraïense defensie-industrie heeft zich in de afgelopen vier jaar immers volop bewezen. ‘Ik denk dat ze het vrij snel kunnen produceren’, verzekerde de president. ‘Ze hebben een groot talent voor het produceren van wapens, behoorlijk complexe wapens.’ Dat er nog geen sprake is van een goed doortimmerd plan, bleek toen Trump moest toegeven dat hij de licentie niet eens had besproken met de twee Amerikaanse fabrikanten van de Patriot, Lockheed Martin en Raytheon.
Beide wapenfabrikanten, behorend tot de vijf grootste van de VS, hebben nog niet gereageerd. Het is maar de vraag of ze staan te springen om een joint-venture aan te gaan met een Oekraïens bedrijf. Er zal immers personeel moeten worden uitgewisseld en een kostbare maar vooral veilige productielijn moet worden gebouwd. Deze zal direct een groot doelwit worden van de Russische luchtmacht, in het bijzonder van de hypersonische Kinzhal-raket die Moskou gebruikt om belangrijke doelen te vernietigen.
De productie van de Patriot-raket, waarvan de duurste variant zo’n 3,2 miljoen euro per stuk kost, is ook geen eenvoudige zaak. ‘Raketten zijn opgebouwd uit talloze onderdelen en subonderdelen, die zelf vaak een hoge mate van complexiteit kennen’, aldus de Amerikaanse denktank Center for Strategic and International Studies (CSIS) vorige maand in een studie. ‘Het gebruik van gevaarlijke chemicaliën in raketonderdelen brengt ook aanzienlijke overheidsregulering van het productieproces met zich mee.’
De fabricage van Patriot-raketten in een onopvallende fabrieksloods in Kyiv of Lviv is daarmee vrijwel uitgesloten. Ook omdat de productie en levering van alle onderdelen, zoals de raketmotor voor luchtdoelraketten, gewaarborgd moet zijn. Alleen al de raketmotor bestaat uit vijf belangrijke componenten. Bij de toeleveringsketen zijn in diverse fasen ruim duizend leveranciers betrokken, aldus de Amerikaanse Rekenkamer in 2017 in een rapport.
Het ziet er daarom naar uit, zo opperen ook Amerikaanse functionarissen, dat Oekraïne de licentie zal gebruiken om in een Europees land Patriots te laten produceren. Duitsland, waar nu alle Patriot-raketten in Europa worden onderhouden, is de meest waarschijnlijke kandidaat.
In 2024 werd besloten in Beieren de eerste Patriot-productielijn in Europa te bouwen nadat Duitsland, Nederland, Spanje en Roemenië duizend Patriots hadden besteld voor zo’n 5 miljard euro. Raytheon werkt hierin samen met MBDA, de Europese defensiegigant die gespecialiseerd is in raketten.
In 2027 moeten de eerste ‘Europese’ Patriots geleverd worden. Topman Thomas Gottschild van MBDA in Duitsland zei vorig jaar dat uitbreiding van de productielijn in Schrobenhausen geen enkel probleem is, mits er genoeg orders zijn. ‘Mochten de bestellingen een bepaalde drempel overschrijden, dan zijn we ook bereid te investeren in extra productiecapaciteit’, aldus Gottschild.
De grote vraag is echter hoe snel de Patriots voor Oekraïne straks in Beieren de fabriek kunnen verlaten voor inzet tegen de Russische raketten. In de VS, waar Lockheed Martin jaarlijks slechts 600 PAC-3-raketten kan produceren, duurt het ruim drie jaar voor een bestelde Patriot bij het Amerikaanse leger beland.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant