De tweedaagse Navo-top in Turkije is voorbij. Wereldleiders zoals de Amerikaanse president Donald Trump kijken positief terug op de jaarlijkse bijeenkomst. Hoe belangrijk was die voor Turkije? We bellen met Turkije-correspondent Rob Vreeken.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Rob, hoe is de stemming in Turkije nu?
‘De Turkse president Recep Tayyip Erdogan is nu in ieder geval helemaal het haantje. Dit was zijn top. Buitenlandbeleid was voor hem sowieso altijd al belangrijk, zeker de afgelopen tien jaar. Deze top was het hoogtepunt. Turkije wil namelijk een grote rol binnen de Navo spelen, mede vanwege de Turkse defensie-industrie, die groeit en bloeit.
‘Turkije ziet een steeds grotere rol voor zichzelf door de huidige spanningen tussen de Verenigde Staten en Europa en doordat Europese landen van plan zijn veel meer geld uit te geven aan defensie. Dat heeft deze top belangrijk gemaakt voor Turkije, dat het op een na grootste leger van de Navo heeft, en potentieel erg lucratief.
‘Er is ook een verschuiving binnen de Europese Unie merkbaar ten aanzien van de samenwerking met Turkije. De EU heeft een pot van 150 miljard euro beschikbaar waarmee lidstaten leningen kunnen afsluiten om samen te werken aan defensieprojecten. Turkije wil ook toegang krijgen tot die pot, maar dat kan nu nog niet. Met name Griekenland en Cyprus zijn tegen. Maar Duitsland en België willen Turkije wel betrekken.’
Heeft Turkije al iets concreets uit deze top weten te halen?
‘Er zullen nog veel deals voortkomen uit deze top. In de wandelgangen zijn zeker allerlei contacten gelegd. Bilateraal kan Turkije natuurlijk met allerlei landen samenwerken. Italië loopt daarin tot nu toe voorop, maar Turkije verkoopt ook defensiematerieel aan bijvoorbeeld Roemenië. Buiten de EU heeft Turkije een defensiedeal met het Verenigd Koninkrijk gesloten.
‘De Amerikaanse president Donald Trump zei tijdens de top dat de VS F-35-gevechtsvliegtuigen beschikbaar willen stellen aan Turkije, een lang gekoesterde wens van Erdogan. Turkije is die mogelijkheid in 2020 ontnomen toen bleek dat het land defensiematerieel kocht van Rusland. Het is echter nog niet duidelijk of Trumps belofte werkelijkheid wordt. De president heeft er in zijn slotverklaring niets meer over gezegd en hij zal ook toestemming moeten krijgen van het Congres in Washington.’
Trump gaf na een diner met zijn Navo-bondgenoten toestemming voor nieuwe Amerikaanse aanvallen op Iran. Hoe kijkt Turkije daarnaar?
‘Daarover blijft Turkije op de vlakte. Erdogan gaat natuurlijk niet Trump bekritiseren. De Amerikaanse president zei ook dat Turkije, een uitgesproken tegenstander van Israël, zich al lang met de oorlog in Iran had kunnen bemoeien, maar dat Erdogan dat niet heeft gedaan omdat Trump hem zou hebben tegengehouden. Turkije neemt een middenpositie in en kan het ook nog goed vinden met Iran. Dat blijkt ook weer omdat Iran allerlei Amerikaanse bases in de regio onder vuur heeft genomen, maar de bases in Turkije gespaard zijn gebleven.
‘Erdogan is heel goed in het behendig opereren in conflicten. De president kan in het ene compartiment problemen hebben met een land en in het andere compartiment samenwerken met datzelfde land. ‘Compartimentalisering’, wordt dat genoemd. Dat zie je ook in Oekraïne. Turkije heeft altijd goede relaties onderhouden met Moskou en dat komt de Navo trouwens ook goed uit, omdat er nu nog iemand is die met Poetin kan praten. Tegelijkertijd is Turkije Oekraïne zeker niet afgevallen.’
Wat viel nog meer op aan de top?
‘De Turkse keuken! Turkije heeft een groot nummer gemaakt met zijn keuken. Er was een groot diner voor alle staatshoofden met gerechten uit alle Turkse provincies, zoals manti uit Kayseri en boter uit Trabzon. De echtgenoten van de wereldleiders kregen ook een speciale Turkse lunch en zelfs de 2.500 aanwezige journalisten werden verrast met Turkse gerechten.
‘In Turkije wordt dat al ‘gastrodiplomatie’ genoemd. Goed eten voorschotelen en mensen verwennen, want de liefde van de diplomaat gaat door de maag. Dat diplomatieke succes bleek ook uit het beeld van een stralende Navo-chef Mark Rutte en Erdogan naast Trump, die eerst veel kritiek had op de Europese Navo-lidstaten, maar uiteindelijk lovende woorden sprak over het bondgenootschap. Sommige regeringsleiders schreven het diplomatieke succes toe aan Rutte, maar Erdogan speelde daarin ook een grote rol.’
Betekent het diplomatieke succes dat de kritiek op de democratie in Turkije nu weg is?
‘Zeker niet. De politieke problemen in Turkije op het gebied van persvrijheid en mensenrechten bestaan nog altijd. Rutte hintte daar ook op tijdens een gesprek met journalisten. De Navo-chef zei dat democratie niet alleen draait om de verkiezingsdag, maar ook om het bieden van ruimte aan journalisten om persconferenties zoals die tijdens de Navo-top bij te wonen. De Turkse overheid heeft verschillende Turkse journalisten geen accreditatie gegeven voor de top.
‘Wel is de kritiek op Turkije sterk verzwakt, met name omdat de Navo-lidstaten Turkije nodig hebben. Tien jaar geleden, net na de mislukte staatsgreep, was de Europese kritiek veel groter. Toen werden veel politieke tegenstanders opgepakt en onterecht in de gevangenis geplaatst. Maar Erdogan is sindsdien niet minder autoritair geworden.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant