Het aantal mensen met overgewicht dat daarvoor naar de huisarts gaat, is vorig jaar plotseling hard gestegen. Huisartsen voerden in 2025 bijna 40 procent meer consulten waarin overgewicht aan bod kwam dan in 2024. De waarschijnlijkste oorzaak: de vraag naar afslankmedicijnen.
Vorig jaar registreerden huisartsen bij 6,6 op de 1.000 patiënten overgewicht als diagnosecode in hun dossier. Dat is een stijging van 39 procent ten opzichte van het jaar ervoor.
Ook het aantal vermeldingen van obesitas (ernstig overgewicht) steeg fors: tot 11,6 per 1.000 patiënten. Dat is een toename van 37 procent. Daarmee staan overgewicht en obesitas gezamenlijk in de top drie van de grootste stijgers van 2025, naast gordelroos en de griep.
"We denken dat alle media-aandacht voor gewichtsreducerende medicatie heeft geleid tot meer bezoeken en vragen aan de huisarts", zegt Karin Hek van onderzoeksinstituut Nivel tegen NU.nl. Ze doelt op middelen die sinds een paar jaar populair zijn, zoals Ozempic, Wegovy en Saxenda.
"En sinds de richtlijn vorig jaar is aangepast hebben huisartsen wat ruimte om afslankmedicatie voor te schrijven. Al zijn daar best strenge regels voor, het gaat om een heel specifieke groep." Hoeveel Nederlanders vorig jaar afslankmedicatie kregen voorgeschreven, is niet precies bekend.
Een patiënt heeft er drie 'vinkjes' voor nodig, legt huisarts Wouter Hufen uit. Hij ziet in zijn praktijk ook een toegenomen hulpvraag rond overgewicht en merkt dat de achterliggende vraag inderdaad om afslankmedicijnen draait.
Maar die geeft hij slechts aan een kleine groep. Deze mensen hebben een verontrustend hoog BMI, gezondheidsklachten die daardoor zijn ontstaan (zoals een hoge bloeddruk), en ze hebben al een zogeheten leefstijltraject gedaan met onvoldoende resultaat.
"Als die drie vinkjes gezet kunnen worden, dan ben ik zeker welwillend", zegt hij.
Verreweg de meeste mensen die naar de huisarts gaan krijgen dus nul op het rekest. "Soms ook tot mijn eigen frustratie", zegt Hufen. Ondanks de nog vrij nieuwe richtlijn zou hij willen pleiten voor meer maatwerk.
"En dan doel ik niet op iemand met een paar kilo overgewicht die graag een strak zomerlichaam wil. Maar mensen die door hun ziektelast niet veel verder komen dan de bank, bijvoorbeeld." Of mensen die vanwege een lichamelijke aandoening niet kunnen afvallen door hun leefstijl aan te passen, en voor wie zo'n verplicht leefstijltraject dus geen zin heeft.
Wanneer hij patiënten geen afslankmedicijnen voorschrijft, hebben ze daar tot op zekere hoogte begrip voor, merkt hij. "Dat lukt vaak wel als je goed uitlegt wat de handelswijze is in Nederland." Ook helpt het als hij vertelt dat diabetespatiënten dit soort geneesmiddelen hard nodig hebben en er voor hen voldoende voorraad moet blijven.
Na zijn 'nee' probeert hij mensen alsnog verder te helpen bij hun dieetwens. "Als iemand zegt dat afvallen door minder te eten en meer te bewegen geen haalbare kaart is, dan is het voor mij de kunst om uit te pluizen waarom niet."
"Komt het door lichamelijke aandoeningen? Komt het door medicijnen die iemand slikt? Of heeft iemand bijvoorbeeld een trauma of stress waardoor diegene in bepaalde situaties veel gaat eten? Bij iedereen zit de angel op een heel andere plek."
"Bij obesitas spelen altijd meerdere oorzaken een rol", vertelt Bert Stelder. Toen hij zijn huisartsenpraktijk een paar jaar geleden overdroeg aan zijn zoons en obesitasklinieken opende, zag hij al steeds meer patiënten met overgewicht, obesitas en de gevolgen daarvan. "Ze hebben dan aanleg én stress én slaapproblemen, bijvoorbeeld."
Hufen en Stelder raden de website Checkoorzakenovergewicht.nl van het Erasmus MC aan als je jouw gewichtsprobleem zelf in kaart wil brengen.
In zijn huidige rol schrijft Stelder volop afslankmedicatie voor, maar hij benadrukt dat dat uiteindelijk niet dé oplossing is. "Medicatie is leuk, maar uiteindelijk gaat het ook om leefstijlverandering."
"In het begin begeleiden we patiënten vooral in hoe ze de medicatie moeten gebruiken. Maar daarna voeren we coachingsgesprekken: wat heb je nodig om tot die leefstijlverandering te komen?"
Wat Stelder betreft zou iedereen afslankmedicijnen via de huisarts moeten kunnen krijgen. "Ik denk dat huisartsen nog heel erg de boot afhouden omdat ze vrezen voor de enorme workload die daarmee gepaard gaat. Het vergt heel veel contact en begeleiding, daar zijn praktijken niet op afgestemd. Logisch dat ze zich beperken tot de hoogrisicogroep."
Hufen is iets terughoudender. Toch verwacht hij nog veel van de medicijnen. "Er zijn iedere week weer nieuwe inzichten over afslankmedicatie. Nu zijn die nog vooral toegespitst op afvallen, maar het zou mogelijk ook helpen tegen bijvoorbeeld verslavingen, bleek onlangs. Ik denk dat we met dit middel nog lang niet klaar zijn."
Source: Nu.nl algemeen