Door reisblogs, Instagram en AI weten we al voor vertrek waar op onze vakantiebestemming de beste koffie wordt geschonken en waar de mooiste plekken voor foto’s zijn. Handig, maar we verliezen zo ook de onvoorspelbaarheid die reizen juist betekenisvol maakt.
In de zomer van 2012 ging ik met een goede vriendin backpacken in Oost-Europa. Eenmaal in Belarus bleek onze Lonely Planet hopeloos verouderd. Dus vertrouwden we op Viktor, een jongen die we via Couchsurfing hadden leren kennen: het sympathieke platform waarbij je bij een vreemdeling op de bank mag slapen. In het geval van Viktor betekende het dat wij in zijn bed sliepen en hij zelf op de bank ging liggen. Hij had bloemetjesbehang in zijn slaapkamer en op de klep van zijn blauwe wc-pot was met plakband een foto van de Belarussische dictator Aleksandr Loekasjenko bevestigd.
Viktor nam ons een paar dagen op sleeptouw en liet al zijn favoriete plekken in Brest zien, een middelgrote stad vol brutalistische Sovjet-architectuur dicht bij de grens met Polen. We keken rond in het spoorwegmuseum en gingen met z’n drieën lunchen in de kantine van een overheidsinstelling, een plek waar we zonder hem nooit zouden zijn beland. Ook hielp hij ons met het kopen van buskaartjes naar een nationaal park waar wilde dieren in kooien werden tentoongesteld en waar we spontaan werden uitgenodigd voor een Belarussische bruiloft. Terug in Brest bakten we pannenkoeken naar Nederlands recept als dank voor zijn gastvrijheid.
Niets van deze belevenissen stond beschreven in een papieren reisgids, maar ik kan veertien jaar later nog steeds op deze ontmoeting teren.
Over de auteur
Stéphanie Versteeg is journalist en reisblogger.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Ongeveer twee jaar later begon ik mijn eigen reisblog waarop ik columnachtige stukjes deelde over mijn reiservaringen. Ik schreef onder meer over die reis naar Belarus en mijn ontmoeting met Viktor. Na drie maanden waren mijn blogs al door honderden mensen gelezen, maar het werd pas echt een succes toen ik overstapte op lijstjes met ‘dingen die je gezien moet hebben’ en uitgebreide dag-tot-dag beschrijvingen van mijn reizen.
Op het hoogtepunt werd mijn blog door meer dan 100 duizend mensen per maand bezocht. Op een gegeven moment hoorde ik zelfs van een lezer op Madagaskar dat zij al meerdere mensen op het eiland was tegengekomen die allemaal ‘mijn’ route volgden. Ze reden hetzelfde rondje, sliepen in dezelfde hotels en deden dezelfde excursies. Pas later besefte ik dat ik niet per se inspireerde, maar vooral standaardiseerde.
Mijn blog had invloed op het reisgedrag van mijn lezers, maar ook op dat van mijzelf. Want ook ik ging anders reizen. Van iemand die vroeger alleen voor de eerste nacht een hostel boekte werd ik een reiziger die al maanden van tevoren de perfecte route aan het uitstippelen was; naar dat soort verhalen waren mijn lezers immers op zoek. Er bleef nauwelijks ruimte over voor spontaniteit. En dat terwijl ik heel goed wist dat mijn reizen pas echt interessant werden tijdens de onvoorspelbare momenten. Alleen: die verhalen waren voor mijn lezers niet interessant.
Ik heb mezelf lange tijd voorgehouden dat ik mensen hielp de wereld te ontdekken. Maar zonder dat ik me daar toen bewust van was, heb ik ze vooral allemaal dezelfde kant op gestuurd.
Dat is niet alleen mijn schuld, want het past bij de manier waarop we tegenwoordig reizen beleven: er is een verlangen om vooraf al precies te weten wat je gaat meemaken. Dan is het praktisch als er systemen zijn die je vertellen hoe je alles uit je vakantiedagen kunt halen.
Als we destijds in Belarus toegang hadden gehad tot moderne hulpmiddelen zoals een goed geïnformeerde reisblog of AI, dan hadden we misschien meer hoogtepunten gezien. Maar ik betwijfel of we dan nog tijd hadden gehad voor iemand als Viktor.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant