De kloof tussen arm en rijk groeit, mede door steeds grotere nalatenschappen. Een meerderheid van de Nederlanders wil grote erfenissen zwaarder belasten, maar NUjij'ers vragen zich af of dat de kloof verkleint. Erfbelasting is goed maar komt te laat, vinden experts.
De gemiddelde omvang van erfenissen blijft groeien, bleek deze week uit onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB). Dat komt niet alleen doordat meer mensen een erfenis ontvangen door de vergrijzing. maar ook doordat individuele erfenissen groter zijn geworden.
Dat maakt de discussie over het belasten van erfenissen steeds relevanter. De erf‑ en schenkbelasting zijn geregeld in de Successiewet die in 1956 in werking trad en sindsdien meerdere keren is aangepast. Het is een directe belasting die je als ontvanger van de erfenis betaalt.
De erfenissen worden groter doordat de oudere generatie van nu de eerste generatie is die vroeger massaal een eigen huis heeft gekocht. En die huizen zijn inmiddels veel meer waard geworden. "Dat maakt dat erfenissen groter worden; omdat de eigen woning voor verreweg de meeste huishoudens het belangrijkste opgebouwde vermogen is", zegt Simon Toussaint, wetenschappelijk docent economie aan de Universiteit Leiden.
Volgens experts gaat het groeiende vermogen in nalatenschappen een steeds belangrijkere rol spelen in de kloof tussen arm en rijk. "Het gat wordt steeds groter en gevoelsmatig maak ik me wel zorgen over wat dit voor ons land betekent", zegt Bernard Schols, hoogleraar successierecht aan de Radboud Universiteit. "Rijke mensen bemoeien zich bijvoorbeeld steeds vaker met de politiek. Denk aan Elon Musk in de Verenigde Staten."
Belastingen bestaan al eeuwen en worden ingezet om openbare voorzieningen te financieren. Tegelijk worden ze gebruikt om ongezond en milieubelastend gedrag te ontmoedigen en mensen te ondersteunen die geen of een te laag inkomen hebben. Dit laatste zou verschillen tussen arm en rijk kunnen verkleinen. Toch wordt vaker betwijfeld of het belastingstelsel die kloof wel dicht.
"Het belasten van erfenissen is een goede manier om te voorkomen dat rijken nog rijker worden", zegt Lisa Herzog, hoogleraar politieke filosofie en economie aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Tegelijkertijd plaatsen de experts kanttekeningen. Rijken weten de erfbelasting namelijk goed te ontwijken. "Ze weten de fiscale vrijstellingen te vinden", zegt Toussaint. Denk aan de jaarlijkse schenkingsvrijstellingen, waarbij ouders belastingvrij bedragen aan hun kinderen kunnen schenken met giften onder de 6.900 euro. Ook mag er eenmalig 33.129 euro worden geschonken aan een kind tussen de achttien en veertig jaar voor een studie of woning. Soms geldt een hogere vrijstelling als je kind de schenking voor een dure studie gebruikt.
Bovendien zou je grote bedragen kunnen opknippen, zodat kinderen weinig belasting betalen. "Maar de bedrijfsopvolgingsregeling is de grootste vrijstelling waar rijken van gebruikmaken en doorsnee Nederlanders niet", zegt Toussaint. "Als je een bedrijf erft, hoef je over de eerste 1,5 miljoen euro geen belasting te betalen. Over alles daarboven krijg je 75 procent korting op de erfbelasting. Grote vermogens die bijna altijd volledig in zo'n bedrijf zitten, betalen dus bijna geen erfbelasting."
Volgens de experts zou het nog meer helpen als de belasting op kapitaal bij leven al zwaarder wordt belast. "Eigenlijk komt het belasten van erfenissen te laat", stelt Herzog. "Het is praktisch, maar systematisch moet je je afvragen waarom sommige mensen überhaupt zoveel geld hebben. Als je de kloof tussen arm en rijk echt wilt verkleinen, moet je er al eerder voor zorgen dat kapitaalinkomen van de rijken zwaarder wordt belast."
Ook Schols en Toussaint vinden dat het vermogen beter eerder kan worden belast. En gebruik opbrengsten uit de erf- en schenkbelasting dan voor het onderwijs en belast inkomsten uit arbeid lichter, zegt Schols. "Goed onderwijs en mensen een kans geven is het geheim van alles."
Dat vindt Toussaint ook. "Het is beter om al tijdens het leven het vermogen meer te belasten, omdat je dan belastingen op arbeid en consumptie kunt verlagen en toch de zorg, onderwijs en defensie betaalbaar kunt houden", zegt de wetenschappelijk docent.
"De belastingdruk op arbeid is nu te zwaar en op het vermogen juist te licht. Zeker als met vergrijzing de beroepsbevolking krimpt, kun je in de toekomst steeds minder arbeid belasten en is het dus beter om de lasten te spreiden en ook vermogen zwaarder te belasten."
Source: Nu.nl algemeen