is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Het weer is ernstig in de war. Dat bleek tijdens een stenenregen in de Italiaanse Alpen. Door klimaatverandering kan het zomaar je laatste reisje zijn.
Je kunt, zoals een Chinese ruimtesonde deze maand poogt, steengruis ophalen van een quasimaan, maar voor een maanlandschap hoef je niet zo ver van huis. In de Alpen waan je je op 3.000 meter al buitenaards.
Ik heb het afgelopen weken zelf gezien in Italië, de Valle d’Aosta, letterlijk het decor van Paolo Cognetti’s heerlijke boek en film De acht bergen. Daar, boven de boomgrens en op enkele honderden meters afstand van het befaamde bouwvalletje waar de jeugdvrienden Pietro en Bruno hun levens zouden kruisen, vlogen steenarenden, alpenkauwtjes en -kraaien boven ons; een steenbok keek op ons neer. Een aaibare alpenmarmot liep beeldvullend de verrekijker in, sukkelend maar in besliste lijn op zijn hol af. Alsof hij voorvoelde wat komen zou.
Wat kwam: een regenbuitje. Niets aan de hand, het weer in de bergen kan nu eenmaal grillig zijn. Binnen enkele seconden werd het buitje hagel. Grappig: de steentjes kaatsten op de rotsbodem wel anderhalve meter weg. En toen gebeurde het: binnen nog geen halve minuut ontaardde het hagelbuitje in een stenenregen met korrels van ruim een centimeter doorsnee. De twee amateuralpinisten werden totaal overvallen in dat totaal verlaten berglandschap, balancerend op een richeltje van 50 centimeter breed dat hen scheidde van de afgrond.
In deze rubriek geeft Jean-Pierre Geelen, natuurredacteur van de Volkskrant, zijn persoonlijke commentaar op opmerkelijke confrontaties tussen mens en natuur.
De steniging hield aan en werd heviger; ineengedoken probeerden we met de rugzakjes op ons hoofd ons te beschermen tegen de ergste aanvallen. De kogels ketsten knalhard tegen onze hoofden, handen en botten; een regenjasje bleek geen harnas tegen mitrailleurvuur.
Tijdens de beschietingen rezen angstige vragen. Ging dit nog erger worden? Hield dit ooit nog op? En voor het eerst in mijn leven spookte zo’n tien minuten lang de vraag door het hoofd: ging dit wel goed aflopen? Wat als die hagelstenen geen knikkers, maar tennisballen werden? Dood door steniging staat gewoon in het strafboek der natuurwetten. Zouden onze bevroren lichamen ooit nog gevonden worden op deze verlaten maan?
Een lang half uur later was het leed geleden en likten we onze wonden. Een lijf vol blauwe plekken en één gekneusd vingergewricht dat ongelukkigerwijs frontaal was getroffen door een ijskogel. Strompelend en glibberend door een laag hagel en water vingen we de aftocht aan. 500 meter lager bleek geen druppel gevallen – ook dat is het bergklimaat.
Eenmaal terug in het hotel – de luxe van onderdak bleek onbetaalbaarder dan ooit – beseften we weer eens de kracht van de natuur en de nietigheid van de mens. Beide worden alleen maar groter, bleek na een onderzoekje. In juli 2023 vielen in de Italiaanse Alpen hagelstenen met een recorddoorsnee van 19 centimeter, bijna zo groot als een bowlingbal. Hagelstenen worden steeds groter, ze vallen ook steeds vaker, becijferde het European Severe Storms Laboratory in een overzicht van 1950 tot 2021. Klimaatverandering bleek weer eens de oorzaak.
De korte uitleg: steeds warmere lucht stuwt regendruppeltjes uit buienwolken steeds hoger op, de koude luchtlagen in. Daar bevriezen ze en vallen naar beneden zodra ze zwaar genoeg zijn. Door stijgende temperaturen bevatten ze meer water en worden ze groter. Ook kunnen ze botsen en tegen elkaar plakken, waardoor ze nog groter worden. Eén zo’n voltreffer (met wel 100 kilometer per uur) en je bent er geweest, in die mooie bergen.
Heel Europa zuchtte onder een hittedeken; tijdens de stenenregen in onze heerlijk koele Alpen begon de Zuid-Europese natuur aan haar jaarlijkse branden. Het weer is ernstig in de war, zomervakanties zullen heel lang niet meer onbezorgd zijn. Prettige reis verder.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant