Marjana Koçeku, het jongste parlementslid van Albanië, verlaat de partij van premier Edi Rama om de grootschalige protesten in het land te steunen. Dat wordt haar niet in dank afgenomen. ‘Hij waarschuwde me dat ik alleen zal eindigen.’
is correspondent Italië, Griekenland en de westelijke Balkan voor de Volkskrant. Ze woont in Rome
Al anderhalve maand is het onrustig in Albanië. Directe aanleiding voor de zogenoemde ‘flamingo-revolutie’ is de bouw van een resort in een beschermd natuurgebied. Het is een plan uit de koker van Donald Trumps schoonzoon Jared Kushner, dat hij in samenspraak met premier Edi Rama zou hebben bedacht. Berichten over de aanleg van deze luxehotels voeden al langer sluimerende onvrede over de politieke cultuur in het Balkanland.
Inmiddels gaan al meer dan 40 dagen duizenden tot tienduizenden Albanezen de straat op, met op het hoogtepunt 250 duizend. Ze weten zich gesteund door Marjana Koçeku, een nieuwkomer in de Albanese politiek. De premier benaderde de 25-jarige activiste een jaar geleden zelf, om te vragen of zij zich kandidaat wilde stellen voor zijn Socialistische Partij, vertelt ze telefonisch. Ze won een zetel in het parlement, maar toen de grootschalige protesten uitbraken, nam haar twijfel toe.
Op dag vijftien van de protesten stapt ze op. Haar zetel neemt ze mee. Het onafhankelijke parlementslid is nu even bij haar familie in de bergen rond het Komanimeer bij Shköder, waar ze voor haar politieke carrière een ecologische agriturismo uitbaatte waarmee ze (internationaal) bekend werd.
Waarom stapte je op?
‘Mijn vertrek was een opeenstapeling van onvrede. Ik ben al sinds mijn twaalfde activist en ging de politiek in omdat ik het verschil hoopte te kunnen maken op belangrijke dossiers als milieu, ecologie en duurzaam toerisme. Maar al snel bleek dat mijn kritische geluid niet werd gewaardeerd door de top van mijn partij.
‘Ik werd volledig gepasseerd voor onderwerpen die me aan het hart gaan, zoals de vervuiling van de Drini-rivier, waar ik vandaan kom. Toen de grote milieuschandalen rond het resort van Kushner aan het licht kwamen, realiseerde ik me dat ik beleid diende te steunen dat het milieu juist vernietigt. Dat was mijn morele grens.’
Je was nog niet zo lang lid van de Socialistische Partij, had je dit niet kunnen voorzien?
‘Rama benaderde me nadat ik hem in zijn podcast had geconfronteerd met problemen waarmee mijn regio kampt: een groot afvalprobleem, een totaal gebrek aan fatsoenlijke wegen en elektriciteit, omdat zijn regering en al die regeringen ervoor ons simpelweg waren vergeten.
‘Het was nooit mijn droom om politicus te worden. Ik was altijd een fel tegenstander van de zittende macht en protesteerde al tegen hen sinds mijn studententijd. Toen ik me bij de Socialistische Partij aansloot was mijn omgeving fel tegen. Maar ik zag het als mijn morele plicht, ook omdat politieke vertegenwoordiging voor een jonge vrouw uit een geïsoleerde, patriarchale regio eerder ondenkbaar was.
‘Bovendien kwamen er dat jaar veel jonge mensen in het parlement. Ik dacht oprecht: misschien is dit wel ons moment.’
De protesten houden aan, hoe lang nog?
‘Ik verwacht dat ze alleen maar groter zullen worden. Onze politieke elite heeft zich volledig losgezongen van de realiteit en heeft geen flauw idee van wat mensen in hun dagelijks leven doormaken. De demonstranten eisen terecht verandering. Deze protesten gaan over de rechtsstaat, echte democratie en de weigering om ons land te laten plunderen. We zullen vasthouden aan onze idealen.’
In een open brief aan Rama verzocht je hem op te stappen. Wat moet er gebeuren om het politieke systeem te veranderen?
‘Daarvoor is veel meer nodig dan alleen het vertrek van één man. De huidige kieswet beschermt de gevestigde orde, die fundamenteel verziekt is en alleen de belangen van een heel kleine groep dient. We hebben mensen in het parlement nodig die er zitten vanwege hun competenties, niet vanwege hun blinde loyaliteit aan een partijleider.
‘Nieuwe politieke partijen moeten een eerlijke kans krijgen. Ik heb veel respect voor de weinige nieuwe, kritische partijen die onlangs via de verkiezingen in het parlement zijn gekomen en de protesten nu steunen. Meer politieke diversiteit zal onze democratie gezonder, echter en levendiger maken.
‘Maar de grote verandering zal van onderuit moeten komen. De Albanese burgers, en met name onze diaspora, tonen momenteel een veel grotere inzet voor democratische verandering dan de gehele politieke elite. Het systeem moet veranderen en gaan functioneren voor de burgers, een andere weg is er niet.’
In de brief aan Rama schreef je ook over een waarschuwing die hij je had gegeven.
‘Ik wil er niet al te veel over kwijt, maar hij appte dat ik alleen zal eindigen, zonder het vertrouwen van de bevolking of van mijn achterban in de bergen. Mijn antwoord aan hem was simpel: ik ben eraan gewend om alleen te staan. Het enige wat voor mij nu echt belangrijk is, is dat ik de deur achter me dicht heb getrokken en vrij ben. Mijn moeder heeft gelukkig geen sociale media, dus zij krijgt niets mee van alle agressie en de politieke spins die sinds mijn vertrek over mij worden verspreid.’
Onlangs reisde je naar Brussel voor een gesprek met Europarlementariërs. Wat verwacht je van hen?
‘Europa moet veel kritischer zijn op de Albanese regering. Het toelatingsproces mag geen puur geopolitieke strategie of een bureaucratische kwestie van rapporten afvinken zijn. De EU praat nu alleen maar met de premier en de politieke elite, maar zou ook in gesprek moeten gaan met de Albanese bevolking en het maatschappelijk middenveld. Zo’n 92 procent van de Albanezen is pro-Europees omdat we geloven in Europese waarden als gerechtigheid, transparantie en de rechtsstaat, maar dat betekent niet dat we achter onze regering staan.’
Spreken we hier de toekomstige leider van Albanië?
‘Mijn ambitie is groter dan ooit, maar ik vind het nu vooral belangrijk om me als onafhankelijk parlementslid in te zetten voor mijn land. Uiteindelijk zal de tijd uitwijzen wie overeind blijft en wie niet. Maar één ding is zeker: dit is niet het einde.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant