Vooral Antology van choreograaf Andreas Hannes zwiept de kijker ongelooflijk opgewekt de zaal uit, met het voornemen weer vaker te huppelen. Vijf sterren.
Wie heeft er nooit ademloos zitten kijken naar een wervelende spreeuwenwolk? De vogels doen het niet voor ons, maar trakteren ons wel op prachtige staaltjes luchtdans. Zeker in de herfst, wanneer er bijna zo veel spreeuwen als mensen in Nederland zijn. Duizenden soortgenoten vliegen even snel (36 kilometer per uur) in hypnotiserende formaties met magische bochten, zonder te botsen. Iedere spreeuw houdt zeven buurvogels in de gaten. Daarom hebben ze geen leider nodig. Of telepathie.
De Nederlandse choreograaf en cultureel antropoloog Kalpana Raghuraman liet zich voor haar nieuwe voorstelling Winged, die vrijdag in première ging tijdens het festival Julidans, inspireren door dit betoverende samenspel zonder leiderschap. Meer voorstellingen op dit internationale dansfestival stelden afgelopen week bewegingen uit de natuur centraal. Ongrijpbare motoriek waarachter vaak fascinerende patronen schuilgaan.
Of dat nu kronkelende levensstromen zijn in de bossen van Centraal-Afrika (in het activistische Combat des lianes), het laatste gezang van uitgestorven vogels (in Language of the Birds van Reza Mirabi) of de menselijke huppel (in Anthology van Andreas Hannes). Die versnelde stap-sprong, die we als kind zo heerlijk vinden maar als volwassene vaak verleren, lijkt eigenlijk op een vergeefse poging van de mens om te kunnen vliegen.
Patronen in de natuur, zoals de intuïtieve gezamenlijkheid van vogels en de wiskundige fibonaccireeks die terug te zien is de spiralen in schelpen en zonnebloemen, vormen het startpunt van Winged. Die principes keren terug in de cirkelende bewegingen van vijf dansers. Raghuramans choreografie is mathematisch en secuur, met spiralen erin verwerkt, en er is geen onderlinge hiërarchie. Zoals in veel van haar werk smelt Indiase dans samen met moderne dans; geaarde benen die de grond in dreunen ondersteunen buigzame torso’s en exact gesticulerende armen.
De twee livemuzikanten van HIIIT ontlenen hun ritmes eveneens aan de natuur. Zij laten dromerige, vloeibare marimbaklanken mooi contrasteren met krachtige trommels. Soms stappen ze naar voren zodat er een welkome, prikkelende interactie tussen slagwerk en dans ontstaat.
De choreografie voelt wel wat keurig georganiseerd, op de puls van de muziek, en kan zich niet meten met de bedwelmende natuur. Ook de zeven lampen in V-formatie boven de dansers verwijzen netjes naar vliegende vogels terwijl de dynamiek van het zwermen juist zo verwonderlijk bochtrijk is. Rustgevend en fraai is de voorstelling zeker, maar echt vliegen doet Winged nog niet.
Dat is wel het geval bij Anthology van de Nederlands-Griekse choreograaf Andreas Hannes, die zich al sinds 2018 verdiept in skipping. Zes hip-sportief geklede dansers, onder wie Hannes zelf, navigeren zonder te botsen op een bonte trits hits door een ongekend creatieve verzameling huppeltjes uit legio dansstijlen, van volksdans, ballet en hofdans tot hiphop, cheerleader en gabber. Vanaf een afgebladderd parkbankje storten ze zich onuitputtelijk in inventieve patronen: zijwaarts, achterwaarts, links- en rechtsdraaiend, schouders omhoog of omlaag, gewicht naar voren, kont naar achteren of juist andersom.
Een knappe, heerlijk huppelende zwerm die een paar valse eindes kent maar je ongelooflijk opgewekt de zaal uit zwiept. Inclusief een vrolijkmakend voornemen weer vaker te huppelen, en dan vooral samen.
Combat des lianes van de Kameroense choreograaf, danser en onderzoeker Zora Snake stuurt je ook actief de zaal uit, maar dan politieker, met verzet tegen de brute vernietiging van bossen in Centraal-Afrika. Die zijn allesbepalend voor de identiteit van inheemse gemeenschappen zoals de Baka, een volk van nomadische jagers en verzamelaars in de regenwouden van Zuid-Kameroen. Tussen boomstammetjes en houtsnippers – sporen van vernietigde bossen – verbeelden vijf dansers en twee muzikanten het luidruchtige leven tussen de lianen in een regenwoud. Op hun pakjes zijn varens, stenen en aardtinten geprint.
Centraal staat een totemhut, met bovenop een booskijkend masker: de geest van Edjengui. Deze bewaker van het bos nestelt zich in de sardonisch grijnzende hoofden en de acrobatisch opspringende lichamen. Zij proberen, soms erg kinderlijk verbeeld, zijn spirit aan ons door te geven. Maar het borrelt en bruist wel, met ruisende regenkokers en klepperende zaadbollen, die ons net als de sterke muzikanten optrommelen de natuur niet te killen maar te koesteren.
Ooit kwamen alle vogels ter wereld samen om op zoek te gaan naar de ware reden van het bestaan, zo schreef de Perzische dichter Farid ad-Din Attar in de 12de eeuw in De samenspraak van de vogels.
Tegenwoordig zijn veel vogelsoorten uitgestorven geraakt. Hoe klinkt hun samenspraak nog als de natuur verdwijnt, er oorlogen woeden en de wereld steeds instabieler wordt? In Language of the Birds mengt de in Nederland gevestigde Iraanse theatermaker Reza Mirabi Attars eeuwenoude allegorie met de strubbelingen uit onze huidige tijd. Dansers, muzikanten en een storyteller geven het woord aan de stemmen van vogels uit de hele wereld. Waaronder de vogels in Gaza, die nog leven tussen de ruïnes, en een duif die vanaf de daken van Teheran spreekt.
Dans
Anthology van Andreas Hannes ★★★★★
Combat des lianes van Zora Snake ★★★☆☆
Winged van Kalpanarts & HIIIT ★★★☆☆
7 en 10/7, Theater Bellevue en Meervaart, Amsterdam, tijdens festival Julidans.
Anthology toert van 5/9 t/m 15/12. Winged toert van 8/10 t/m 19/12. Julidans duurt t/m 14/7.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant