Stichting Massaschade & Consument (SMC) begint een collectieve actie tegen Klarna, de betaalservice die ‘koop nu, betaal later’ als motto heeft. Het bedrijf houdt zich volgens SMC niet aan de strenge regels voor leningverstrekkers. De stichting eist in een massaclaim het aankoopbedrag en extra kosten terug namens gedupeerden.
Klarna is een ‘flexibele betaalservice’ waarmee klanten online op de pof kunnen kopen. Het bedrijf verdient niet aan rente over de uitgestelde betaling, maar aan transactiekosten die het in rekening brengt bij webshops. Ook incasso- en herinneringskosten brengen geld in het laatje. Wie niet op tijd het geleende geld terugbetaalt, ziet de schuld in het uiterste geval met 15 procent van het originele bedrag toenemen.
Met de collectieve rechtszaak, gedoopt tot ‘Klaarnu’, wil SMC iedereen bereiken die na een aankoop via Klarna te maken kreeg met dergelijke extra kosten. Volgens de stichting houdt het bedrijf zich niet aan de regels.
Omdat consumenten die achteraf betalen ‘in feite een geldlening afsluiten’, moet Klarna worden gezien als een kredietverstrekker, zegt SMC. Een rechter bevestigde deze status al in 2025, toen een consument het bedrijf Alektum aanklaagde. Dat koopt schulden van Klarna om die vervolgens zelf te innen. Als kredietverstrekker is het bedrijf verplicht om te onderzoeken of een klant de lening financieel aankan. Ook moet het bedrijf klanten vooraf duidelijk op de hoogte stellen van de risico’s en kosten van de lening die ze afsluiten.
Deze verplichtingen vult Klarna volgens SMC onvoldoende in. Als de rechter concludeert dat het bedrijf zich inderdaad niet aan deze regels houdt, zijn de leningen vernietigbaar. Dan moet Klarna niet alleen de extra kosten, maar ook het aankoopbedrag terugbetalen. Die extra kosten bestaan bijvoorbeeld uit herinneringskosten, boetes en incassokosten. De stichting schat dat het alles bij elkaar gaat om ongeveer 500 miljoen euro.
Ook controleert Klarna volgens SMC niet effectief op leeftijd, waardoor minderjarigen eenvoudig leningen kunnen afsluiten. Dat leidt eveneens tot vernietigbare overeenkomsten, stelt de stichting. Het klopt dat de leeftijdscontrole niet effectief is: in 2023 kochten minderjarigen meer dan zeshonderdduizend keer iets via diensten als Klarna, blijkt uit cijfers van de Autoriteit Financiële Markten (AFM).
Deze massaclaim volgt na een eerdere zaak tegen Klarna dit jaar. In april deed het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid) twee bindende uitspraken, waarin het concludeerde dat het bedrijf zich niet had gehouden aan de regels voor kredietverstrekkers. Daarom moest Klarna de consumenten terugbetalen. De uitspraken van Kifid zijn geen rechtspraak, maar een manier om geschillen te beslechten. Ze zijn alleen bindend, omdat beide partijen daarmee instemden.
Nu wil SMC de claim dat Klarna zich niet aan de regels houdt massaal laten toetsen. ‘In ieder geval ten aanzien van de bijkomende kosten lijkt dat kansrijk’, stelt Marco Loos, hoogleraar consumentenrecht aan de Universiteit van Amsterdam. Er zal wel een lange adem nodig zijn: hoewel deze procedure voor massaclaims al een paar jaar bestaat, is er volgens de hoogleraar nog in geen enkele zaak een definitieve uitspraak gedaan.
Klarna heeft nog niet gereageerd op de massaclaim. In de zaak bij Kifid verweerde het bedrijf zich door te stellen dat het verdienmodel niet gericht is ‘op wanbetaling’ of extra inkomsten daaruit. In dat geval zou het bedrijf krediet verstrekken zonder kosten en hoeft het zich niet aan de strenge regels voor kredietverstrekkers te houden. Daar ging de geschillencommissie van Kifid niet in mee.
Ook de rechtbank Midden-Nederland bepaalde in april 2025 dat de extra kosten van Klarna onderdeel zijn van het verdienmodel van het bedrijf, en dat het dus geen recht heeft op een uitzondering op de regels. Daarom zal de rechtszaak naar verwachting vooral afhangen van de vraag of Klarna deze verplichtingen naar behoren invult.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant