Onlineplatforms als TikTok, YouTube en Roblox moeten bewijzen veilig te zijn voordat ze minderjarigen toelaten. Dat is effectiever dan een algeheel verbod voor jongeren, adviseert een groep experts aan de Europese Commissie.
Tot 2 jaar moet een totaal schermverbod gelden voor kinderen, als het aan de expertgroep ligt. Daarna, van 3 tot 12 jaar, zouden kinderen alleen games, chatbots en sociale media mogen gebruiken onder toezicht van ouders of leraren. En voor alle minderjarigen geldt dat ze alleen toegang moeten hebben tot platforms waarvan de eigenaren hebben aangetoond dat die veilig zijn. Bijvoorbeeld door een kindermodus in te stellen waarbij eindeloos doorscrollen onmogelijk is.
De bewijslast voor die kindveiligheid moet bovendien bij de platforms zelf komen te liggen, staat in het advies. Momenteel deelt de Europese Commissie boetes uit als bedrijven wetten overtreden, zodat die geprikkeld worden om hun diensten aan te passen of af te schermen voor minderjarigen. In het vervolg moeten die bedrijven pas toegang krijgen tot minderjarigen als ze hebben aangetoond dat dat veilig is, schrijven de experts.
Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, die de opdracht gaf voor het opstellen van dit rapport, noemde het advies maandag ‘zeer overtuigend’. Zoals autofabrikanten verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van hun wagens, moeten platforms zorgdragen voor de veiligheid van hun aanbod, aldus Von der Leyen.
In Europa spenderen jongeren 4 tot 6 uur per dag aan schermen, zei de commissievoorzitter: ‘Bij elkaar opgeteld een vijfde van hun leven.’ Dat kan leiden tot psychosociale problemen, ook vanwege het soms schokkende materiaal dat via die platforms verspreid wordt. Kinderen moeten hun tijd in de echte wereld doorbrengen, zei Von der Leyen, om zelf hun identiteit en persoonlijkheid te ontwikkelen voordat een algoritme dat doet. ‘In Europa vinden we dat ouders hun kinderen opvoeden, niet de roofdier-algoritmes van de sociale media.’
Na de zomer presenteert de Commissie een wetsvoorstel met een Europese leeftijdsgrens voor sociale media, waarvoor ze eerder een leeftijdsverificatie-app ontwikkelde. Tal van EU-landen voeren nu op eigen initiatief al minimumleeftijden in. Zo wil Frankrijk vanaf volgend schooljaar een grens van 15 jaar invoeren voor platforms die op een zwarte lijst komen te staan. Denemarken overweegt een totaalverbod op sociale media voor kinderen onder de 16 jaar, met een mogelijkheid voor ouders om die zelf naar beneden bij te stellen.
Opvallend is dat zo’n totaalverbod onder een bepaalde leeftijd niet is waar de voorkeur van de experts naar uitgaat. Zij zien dat slechts als ‘mogelijk noodzakelijke tussenstap’, totdat bestaande sociale media veiliger zijn of er betere alternatieven verschijnen. Veelgehoorde kritiek op een harde minimumleeftijd is dat kinderen die niet wegwijs zijn in media van de ene op de andere dag op een onveilig platform belanden.
Bovendien lijkt het vrijwel onmogelijk om een waterdicht leeftijdsverbod in te voeren, bijvoorbeeld omdat kinderen het met een VPN doen lijken alsof ze in een ander land zijn. In Australië, dat vorig jaar een minimumleeftijd voor sociale media invoerde, was het gebruik daarvan door kinderen onder de leeftijdsgrens na drie maanden niet substantieel gedaald. Het zou daarom beter zijn om de platforms te veranderen dan tevergeefs kinderen te weren.
Maar regeringen wereldwijd neigen tot nu toe overwegend naar een totaalverbod. Het advies van de experts is dan ook: voer zo snel mogelijk een EU-breed beleid in, om te voorkomen dat een lappendeken aan verschillende regels de effectiviteit ondermijnt. En geef lidstaten de mogelijkheid om de EU-grens van 13 jaar voor niet-veilige platforms landelijk te verhogen.
Von der Leyen zei het advies te zullen bespreken in de Commissie en dan met een wetsvoorstel te komen. Dat zal niet direct werken, voorspelt de commissievoorzitter, maar tijd nodig hebben om geaccepteerd en nageleefd te worden. Ze vergeleek het met de aanpak van alcoholgebruik in het verkeer, die uiteindelijk effectief was.
Source: Volkskrant