De Nieuw-Zeelandse acteur Sam Neill (1947-2026) werd vooral bekend door zijn hoofdrol in de sciencefictionfilm Jurassic Park. Op de charmante, bescheiden Neill kreeg de glamour van Hollywood nooit vat.
schrijft voor de Volkskrant over Amerikaanse sporten.
Graag vertoefde Sam Neill op zijn wijnboerderij nabij het plaatsje Clyde op het Zuidereiland van Nieuw-Zeeland. Hij maakte er zijn eigen, door kenners geprezen pinot noir en liet zich omringen door boerderijdieren die hij vernoemde naar bevriende acteurs en actrices. Op sociale media deelde hij zijn droogkomische interacties met de beesten.
In de weilanden tussen de uitgestrekte wijngaarden liepen onder meer een koe met de naam Helena Bonham Carter, zijn tegenspeelster in de romantische komedie Sweet revenge (1998), en twee schapen genaamd Jeff Goldblum en Laura Dern, de twee met wie hij altijd verbonden zou blijven na hun gezamenlijke optreden in Steven Spielbergs Jurassic Park (1993).
Een kip die Neill vernoemde naar actrice Meryl Streep viel op een noodlottige dag ten prooi aan een hongerige fret. ‘Ik vond haar terug als een stapeltje veren’, zei hij in een interview met CNN.
Op zijn boerderij in Nieuw-Zeeland kon Neill niet verder van de schijnwerpers verwijderd zijn, toch voelde hij zich voor de camera in zijn element: in een loopbaan van een halve eeuw speelde de acteur in ruim honderd films en series.
Neill werd geroemd om zijn veelzijdigheid; net zo makkelijk speelde hij de zoon van de duivel (The final conflict, 1981) als een kardinaal in tv-serie The Tudors. Zijn strenge frons leende zich voor rollen als schurk, zoals de corrupte politieagent in de serie Peaky Blinders, maar tegelijkertijd was hij met zijn ontwapenende, brede glimlach de ideale protagonist.
In 1993 verwierf Neill wereldfaam als de sceptische paleontoloog Alan Grant in scifi-klassieker Jurassic Park, een film die wereldwijd ongeveer een miljard dollar zou opbrengen. Door de ogen van Grant – beige hoed, rood sjaaltje, spijkerblouse – ziet de kijker na een kleine twintig minuten de eerste dino het beeld binnenstappen.
Neill overleed maandag op 78-jarige leeftijd in zijn gedeeltelijke woonplaats Sydney, zo meldden zijn nabestaanden op sociale media. De afgelopen jaren werd hij behandeld voor bloedkanker; in april verklaarde hij nog kankervrij te zijn. Waaraan hij is overleden, is niet bekend. ‘Het verlies was plots en onverwacht’, schreef zijn familie.
Dat hij een bekende acteur zou worden, kon Neill niet vermoeden. ‘Op de een of andere manier gebeurde het gewoon’, zei hij in 2023 tegen CNN. ‘Niemand was daar meer verbaasd over dan ik.’
Neill werd geboren in Noord-Ierland. Op zijn 7de verhuisde zijn gezin naar Nieuw-Zeeland, het land van zijn vader. In zijn autobiografie Did I ever tell you this? (2023) omschrijft Neill zijn jongere zelf als een onzeker kind. Hij stotterde en maakte zich druk om het accent dat hij van zijn Engelse moeder had meegekregen.
Tot overmaat van ramp hadden zijn ouders hem de oer-Britse voornaam Nigel gegeven. Op zijn 11de besloot hij die te veranderen in Sam, een naam die hij in de bioscoop vaak tegenkwam in westerns. ‘Dat was de beste beslissing uit mijn leven’, zou hij later zeggen. ‘Stel je voor dat je een acteur bent met de naam Nigel Neill.’
Naar eigen zeggen was hij een luie student die het acteren pas ontdekte na een mislukte rechtenstudie. In Nieuw-Zeeland bevond hij zich op filmgebied in een woestijnlandschap. ‘Ik kende niemand die als acteur werkte’, zei Neill in de Nieuw-Zeelandse krant The Dominion Post. ‘De routekaart om daar te komen bestond niet.’
Mede door Neill kwam die er alsnog. ‘Zijn talent hielp onze filmindustrie worden zoals die nu is’, reageerde de Nieuw-Zeelandse premier Christopher Luxon op het overlijden van Neill. In het spoor van de acteur wisten ook anderen, zoals Russell Crowe (Gladiator, A beautiful mind), Karl Urban (The Boys, Mortal kombat) en regisseurs Taika Waititi (Jojo Rabbit, Thor: Ragnarok) en Peter Jackson (Lord of the Rings), de weg naar Hollywood te vinden.
Het duurde even voordat Neill internationaal naam had gemaakt. In zijn begindagen als acteur stond hij voor een paar tientjes per week op het toneel voor scholieren. Hij speelde vervolgens vooral in Nieuw-Zeelandse tv-films en series. De actiethriller Sleeping dogs (1977) waarin hij een rol kreeg, was een van de weinige Nieuw-Zeelandse films die internationaal vertoond werden.
Aan het einde van de jaren zeventig verhuisde Neill naar Australië, waar de lokale filmindustrie tot bloei was gekomen. Hij kreeg een prominente rol in de dramafilm My brilliant career (1979), die ook in het buitenland goed werd ontvangen. Niet veel later werd hij opgemerkt door Hollywood, waar hij zijn eerste hoofdrol kreeg in de horrorfilm The final conflict (1981).
Na 1993 wist iedereen wie hij was. Vooral door zijn rol in Jurassic Park, maar ook door zijn werk in het met meerdere Oscars bekroonde The Piano, dat zich afspeelt in Nieuw-Zeeland. Neill was plotseling een ster, al gedroeg hij zich daar niet naar. Op de wijnboer uit de regio Central Otago kreeg de glamour van Hollywood nooit vat.
Meer dan andere filmsterren zocht Neill privé de luwte op. ‘Mijn leven op de boerderij is een tegenwicht voor mijn acteerwerk’, zei hij in een interview uit 2020. Uit alles bleek dat Neill zichzelf niet al te serieus nam. ‘Als je maar lang genoeg blijft hangen, kom je vanzelf een keer in aanmerking’, grapte hij bij het ontvangen van een oeuvreprijs.
In 2009 weigerde Neill geridderd te worden omdat hij de titel van Sir te veel eer vond in die fase van zijn leven. In 2023 accepteerde hij die alsnog, vooral omdat hij het einde van zijn leven zag naderen. Voor de dood was hij niet bang, verklaarde Neill twee jaar geleden in een interview met de Australische tv-zender ABC. ‘Ik vind sterven vooral heel irritant.’
3x Sam Neill
In 1986 deed Neill auditie voor de rol van James Bond. Hij werd gezien als mogelijke opvolger van Roger Moore, maar moest het afleggen tegen Timothy Dalton.
Voor de rol van Alan Grant in zijn film Jurassic Park had Steven Spielberg oorspronkelijk acteur Harrison Ford in gedachten. Die vond het personage niet bij hem passen, waarna Neill werd gevraagd.
De alleenstaande Neill laat vier kinderen na; twee uit twee verschillende relaties, een geadopteerde zoon en een zoon die hij als twintiger ter adoptie opgaf en met wie hij in 1994 werd herenigd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant