Dit jaar behoort tot de droogste sinds het begin van de metingen in 1906. Het regent te weinig en er verdampt te veel vocht. De landbouw kan het moeilijk krijgen, maar met het drinkwater worden geen problemen verwacht.
Hoe droog is het dit jaar?
De droogte komt vooral ongewoon vroeg in het jaar. Sinds 1 juli is er volgens de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) een ‘dreigend watertekort’.
Vrijwel iedere zomer is er een neerslagtekort: er verdampt dan meer oppervlaktewater, terwijl er minder regen valt. Maar dit jaar is uitzonderlijk droog. Volgens de prognoses van het KNMI loopt het neerslagtekort komende weken op tot meer dan 230 millimeter.
Daarmee behoort 2026 tot de 5 procent droogste jaren sinds het begin van de metingen in 1906. Het droogste jaar in Nederland was 1976, toen het neerslagtekort eind augustus bijna 400 millimeter was.
Hoge zandgronden in Noord-Brabant, Limburg, de Achterhoek en Twente hebben het meeste last van de droogte. Deze gebieden zijn volledig afhankelijk van regenval voor hun watervoorziening. Kustgebieden hebben juist last van verzilting, doordat het zoute zeewater de overhand krijgt.
Wat doen de waterschappen om gevolgen te beperken?
Waterschappen proberen zo veel mogelijk water vast te houden. Met stuwen houden ze het waterpeil in rivieren kunstmatig hoog. Er worden bochten gegraven in beken, zodat het water trager wegstroomt. Ook maken waterschappen afspraken over de verdeling van het beschikbare water bij schaarste.
Verschillende waterschappen hebben inmiddels onttrekkingsverboden ingesteld. Vooral in Noord-Brabant en Limburg is het op veel plekken verboden om gewassen en grasvelden te beregenen met water uit beken en sloten. In Waterschap Brabantse Delta geldt vanaf dinsdag zelfs een algeheel verbod om overdag oppervlaktewater te gebruiken.
Welke gevolgen heeft de droogte voor de landbouw?
In het voorjaar kwam het neerslagtekort boeren nog goed uit: de grond was daardoor al vroeg droog genoeg om gewassen te zaaien en te bemesten. Inmiddels wordt het eerder een probleem: door de warmte hebben gewassen meer water nodig, maar uit de lucht komt het niet. Door de onttrekkingsverboden kan ook besproeien op veel plekken niet.
‘De droogte en hitte zorgen ervoor dat de gewassen snel slijten of afrijpen’, zegt Hendrik Jan ten Cate, bestuurder van de zuidelijke landbouworganisatie ZLTO. ‘Dat baart ons zorgen, omdat we nog vroeg in het groeiseizoen zitten.’
Zijn tarwe heeft Ten Cate al geoogst. ‘Dat is nog nooit zo vroeg geweest.’ Gewassen als aardappels, uien en suikerbieten gaan pas in juli en augustus hard groeien. ‘Als het nu droog blijft, krijgen die het moeilijk. Zeker op plaatsen waar je geen water kunt geven.’ Ook de groente- en fruitteelt heeft het lastig.
Overigens steken de droogteproblemen van Nederlandse boeren bescheiden af tegen die van hun collega’s elders in Europa. Vooral West- en Centraal-Frankrijk, delen van Spanje, Centraal-Europa en het westen van Oekraïne moeten rekening houden met lagere opbrengsten, raamde de Europese Commissie eind juni. In Spanje is de verwachte graanoogst zelfs 30 procent lager dan vorig jaar.
Heeft de droogte ook impact op de drinkwatervoorziening?
Ja, maar meer vanwege toenemend verbruik tijdens droge periodes dan vanwege een lager aanbod. De meeste waterleidingbedrijven gebruiken diepe grondwaterbronnen voor hun drinkwater. ‘Het is belangrijker dat de winters nat genoeg zijn’, zegt Nena Kreeft van Vitens, het grootste waterleidingbedrijf van Nederland. ‘Zodat de bronnen ook in de toekomst waterrijk blijven.’
Ook drinkwaterbedrijf Evides, dat vooral oppervlaktewater uit de Maas gebruikt, zegt geen problemen te verwachten vanwege voorraden in spaarbekkens ‘voor 2 tot 3 maanden’.
Wel kan de stijgende vraag naar drinkwater tijdens droogte tot tekorten leiden. Volgens Vitens gebruikten mensen tijdens de hittegolf van vorige maand gemiddeld 150 liter per persoon per dag. Normaal is dat 119 liter.
Vitens probeert mensen met brieven te overtuigen zuiniger te zijn en het verbruik meer te spreiden over de dag. De adviezen: korter douchen, liever niet overdag de tuin sproeien en geen zwembadjes vullen. Dreigt er dan nog steeds een drinkwatertekort, kan Vitens de waterdruk terugschroeven. Dat is nu mogelijk aan de orde in Noordoost-Twente, waar Vitens al langer weinig extra voorraden heeft.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant