Meer weten over de oorlog in Oekraïne? Lees hier al onze artikelen.
Een serie verklaringen aan het einde van een ontmoeting tussen zo'n 25 naties die Oekraïne steunen, maandag in Parijs, belooft flinke extra Europese steun voor het land. Tien Europese landen gaan samen met Oekraïne militaire oefeningen houden in de regio.
Doel is de vastberadenheid te tonen van Europese Navo-landen inzake steun voor Oekraïne, alsmede het voorbereiden van een multinationale vredesmacht voor wanneer het Russisch-Oekraïens conflict voorbij is.
Maandag werd ook bekend dat Oekraïne voor miljarden aan Franse wapensystemen bestelt. Daaronder zestien Rafale-gevechtsvliegtuigen en meerdere SAMP/T-luchtafweersystemen. Frankrijk gaat Oekraïne ook helpen door de productie van Franse bommen, luchtafweer en kruisraketten op Oekraïense bodem op te starten.
De overeenkomst komt te midden van tekorten aan Amerikaanse Patriot-luchtafweerraketten, die schaars zijn door de Iran-oorlog. Zelensky zei zaterdag dat Oekraïne maandelijks honderd van deze raketten nodig heeft, nu Rusland haar aanvallen op Oekraïense stedelijke centra intensiveert.
Maandag maakten tien landen, waaronder Nederland, bekend te gaan werken aan een gezamenlijk raketschild met Oekraïne. Maar dat zal zeker een jaar duren, zei Zelensky.
'Wij hebben een winterpakket met luchtverdedigingsraketten nodig', schreef de Oekraïense president op Telegram. 'Dat pakket moet 100 Patriot-raketten per maand bevatten, 300 raketten voor de winter. Ik vraag u dit voorstel te overwegen.
Remco Andersen
Europese landen gaan samen met Oekraïne militaire oefeningen uitvoeren in buurlanden van dat land. Dat zei de Franse president Immanuel Macron maandagavond. 'De oefeningen zijn om aan te tonen dat we voorbereid, vastberaden en geloofwaardig zijn', aldus Macron na afloop van een 25-landenberaad in Parijs, waar ook Oekraïne bij aanwezig was.
Ook Nederland zal deelnemen, zei premier Rob Jetten na de aankondiging van Macron. In Parijs besloten tien landen, waaronder Nederland en Oekraïne, te gaan samenwerken om een robuust en betaalbaar schild te ontwikkelen tegen Russische ballistische raketten. Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië doen ook mee.
Het meest effectieve middel tegen Russische ballistische raketten is op dit moment de Patriot-luchtafweerraket. Die kost minimaal 4 miljoen dollar per stuk en er is een groot tekort sinds de VS en Iran in februari in conflict raakten. Mogelijk krijgt Oekraïne toestemming om zelf Patriots te produceren, maar dat kan nog jaren duren.
Rusland zet ondertussen ballistische raketten in om de energievoorziening van Oekraïne te bombarderen. Er is daarom grote haast bij een meer effectieve verdediging daartegen, voor de winter invalt.
Remco Andersen
Nederland, Duitsland, Frankrijk en Finland hebben vandaag de Russische ambassadeur in hun land ontboden op het ministerie van Buitenlandse Zaken. In Den Haag zal dat gesprek dinsdag plaatsvinden, zegt een woordvoerder van minister Tom Berendsen. Andere landen volgen mogelijk nog.
Het opmerkelijke gecoördineerde ontbieden van ambassadeurs, een zwaar diplomatiek protestmiddel, komt nadat inlichtingendiensten AIVD en MIVD afgelopen vrijdag waarschuwden voor een sterke toename in Russische cyberaanvallen op Oekraïne en Navo-lidstaten die dat land steunen. Volgens een EU-verklaring zijn die het werk van het tot nu toe onbekende '16e centrum' van de Russische inlichtingendienst FSB.
De Russische inlichtingendienst richt zich daarbij onder meer op camera's van particulieren en bedrijven in Nederland. Het AIVD/MIVD-rapport specificeert slechts dat het gaat om 'IP-camera's', dus camera's die verbonden zijn met het internet. Dat kunnen beveiligingscamera's zijn van bedrijven, maar ook Ring-deurcamera's of camera's die zijn geïnstalleerd op het dashboard van voertuigen.
Doel is om militaire transportroutes te bespioneren, en informatie te verkrijgen over het aantal en het type wapensystemen dat richting Oekraïne gaat. Het advies van de AIVD/MIVD: gebruik een VPN, verander standaard wachtwoorden, livestream niet, blur irrelevante omgeving en richt de camera niet op openbare infrastructuur zoals wegen, spoorlijnen, havens en laadzones. En voer software-updates altijd direct uit.
De EU vaardigde vandaag sancties uit tegen negen Russische entiteiten en personen, waaronder hoge inlichtingenofficieren.
Remco Andersen
Minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen (CDA) heeft maandagmiddag de Russische ambassadeur in Den Haag, Vladimir Tarabrin, ontboden op het ministerie. De regering beklaagt zich over Russische cyberaanvallen op Nederlandse digitale infrastructuur.
Remco Andersen
Europese landen hebben in de eerste helft van dit jaar een recordhoeveelheid vloeibaar aardgas (lng) geïmporteerd van de Russische producent Yamal LNG. Dat meldt de Financial Times. Het overgrote deel van de productie van de fabriek op het Siberische schiereiland Jamal gaat naar EU-lidstaten. Dit terwijl de import van Russisch gas naar de EU per 1 januari 2027 verboden wordt, als onderdeel van de sancties tegen Rusland.
EU-landen hebben het afgelopen halfjaar 18 procent meer lng geïmporteerd uit Jamal dan een jaar eerder. Daarvoor betaalde zij naar schatting zo’n 6 miljard euro, schrijft de Financial Times. Het onderhoud van de ijsbrekers die nodig zijn om het gas over zee te kunnen vervoeren, vindt volgens de FT eveneens grotendeels plaats op Europese scheepswerven. Het vloeibare aardgas gaat vooral naar Frankrijk, België en Spanje, zo blijkt uit gegevens van analysebedrijf Kpler. Ook Nederland is een afnemer van lng uit Jamal.
Door het Europese verbod moet Rusland vanaf 1 januari op zoek naar een andere afzetmarkt voor het Siberische gas. Alternatieve importeurs, bijvoorbeeld in Aziatische landen, moeten een langere route afleggen dan Europese landen. De kortste route naar Oost-Azië voert bovendien door de Noordelijke IJszee, die alleen in de zomermaanden begaanbaar is zonder ijsbrekers.
Daan de Vries
Het Oekraïense leger zegt dat het vannacht opnieuw vijftien Russische schepen heeft aangevallen in de Zee van Azov, waaronder zeven olietankers. Dat meldt Robert Brovdi, commandant van de drone-eenheid van het Oekraïense leger, op Telegram. Volgens Brovdi heeft Oekraïne in de afgelopen acht dagen in totaal 105 schepen getroffen.
Rusland heeft de aanvallen van vannacht niet bevestigd. Persbureau Reuters, dat zich baseert op bronnen in de graanindustrie, meldt dat de Russische autoriteiten de scheepvaart over de Zee van Azov gedeeltelijk hebben stilgelegd.
Deze vaarroute is voor Rusland een belangrijke exportroute, onder meer voor graan en fossiele brandstoffen. Ongeveer een kwart van de Russische graanexport wordt vervoerd over de Zee van Azov. Met de aanvallen op vrachtschepen wil Oekraïne deze handel verstoren en de Russische economie schaden.
De Zee van Azov ligt ten noordoosten van de Zwarte Zee, tussen Rusland en Oekraïne. De zee is via de nauwe Straat van Kertsj verbonden met de Zwarte Zee en via een reeks rivieren en kanalen met de Kaspische Zee, eindigend in de stad Rostov-aan-de-Don.
Daan de Vries
Bij een oliedepot in de Zuid-Russische provincie Stavropol is brand uitgebroken na een Oekraïense droneaanval. Dat concludeert het onafhankelijke Russische Telegramkanaal Astra op basis van foto’s en videobeelden van de aanval. Gouverneur Vladimir Vladimirov van Stavropol maakt wel melding van een Oekraïense aanval, maar zegt niets over het doelwit.
De aanval vond plaats in het dorp Vjazniki, ten noorden van provinciehoofdstad Stavropol, op ruim 300 kilometer van de grens met Oekraïne. Vorige week donderdag trof Oekraïne ook al een ander oliedepot in hetzelfde dorp. Het Oekraïense leger heeft zijn aanvallen op de Russische oliesector de afgelopen maanden flink opgevoerd. De aanvallen zijn onder meer gericht op olieraffinaderijen, oliedepots en tankers op de Zwarte Zee. Door de droneaanvallen hebben steeds meer Russische provincies te maken met brandstoftekorten.
Volgens het Russische ministerie van Defensie heeft Oekraïne vannacht ruim driehonderd drones afgevuurd op verschillende Russische provincies. In de provincie Moskou kwam een neergehaalde Oekraïense drone neer in bewoond gebied, waardoor drie mensen werden gedood. Drie mensen raakten gewond, schrijft gouverneur Andrej Vorobjov van de provincie Moskou.
Daan de Vries
Oekraïne zegt in de nacht van zaterdag op zondag opnieuw 14 schepen van de Russische schaduwvloot te hebben aangevallen. Het gaat volgens de commandant van de Oekraïense dronedivisie om tien tankers en vier veerboten. Daarmee komt het aantal schepen dat het Oekraïense leger deze week naar eigen zeggen heeft vernietigd op 90. Bij de aanvallen van afgelopen nacht zijn tot dusver geen slachtoffers gemeld.
Met de aanvallen op de vloot hoopt Oekraïne de Russische economie te verzwakken. De schepen vervoeren volgens het Oekraïense leger vaak olie of andere aardolieproducten, waarmee Rusland internationale sancties zou omzeilen, en dus geld zou verdienen om de oorlog in Oekraïne voort te zetten.
De drone-commandant van Oekraïne zegt dat de vloot ‘zichtbaar krimpt’ en dat Rusland de Straat van Kertsj niet langer kan gebruiken. Die straat verbindt de Zee van Azov met de Zwarte Zee en is voor Moskou van groot economisch en militair belang, onder meer voor de export van olie, graan en staal. De Russische autoriteiten hebben nog niet op de uitspraken gereageerd.
Naast de aanvallen op de vloot zet Oekraïne ook vooral in op aanvallen op olieraffinaderijen om de Russische economie te schaden. Vannacht werd ook een raffinaderij in de stad Syzran geraakt, zo’n 800 kilometer van de Oekraïense grens. Rusland lijkt de gevolgen van de aanvallen steeds meer te merken: in de meeste regio's kampt het land met brandstoftekorten. Inmiddels is de export van benzine, kerosine en diesel verboden om aan de binnenlandse vraag te kunnen blijven voldoen.
Uma Kagenaar
Lees hier het volledig liveblog over de oorlog in Oekraïne van vorige week terug.
Source: Volkskrant