De strijd die feministische organisaties voeren, is de goede. Maar waarom blijven ze oorverdovend stil over de vrouwen en meisjes die op grote schaal verkracht en mishandeld worden in Soedan.
Een gang langs de websites van verscheidene media en feministische organisaties laat een waaier aan onderwerpen zien: van Het Nieuwe Spelalfabet (van Ali tot Zeynep) tot een artikel over inclusie in de kinderopvang, maar niets over Soedan. Een reportage in de Volkskrant gaat langs een Utrechtse feminist die het woord ‘schaamlip’ wil vervangen door ‘vulvalip’.
Feministische organisaties hebben een cruciale rol gespeeld in het bevorderen van mensenrechten, het bestrijden van discriminatie en het aan de kaak stellen van gendergerelateerd geweld over de hele wereld. Dat werk heeft levens veranderd. Toch roept dit een ongemakkelijke vraag op: waarom heeft een van de meest systematische oorlogsmisdaden van seksueel geweld tegen vrouwen in de recente geschiedenis tot nu toe zo weinig aandacht gekregen?
Over de auteurs
Jos Hummelen is presentator van De Africast. Fatima Zainalabdin is oprichter van Sudan Futures Platform.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Uit onderzoek van Unicef blijkt dat tussen januari 2024 en februari 2025 minstens 221 kinderen in Soedan slachtoffer werden van verkrachting, onder wie zestien kinderen jonger dan 5 jaar. Vier van hen waren nog maar één jaar oud. Sinds 2025 is het geweld tegen vrouwen toegenomen. Onderzoekers van de Verenigde Naties documenteerden massaverkrachtingen in en rond El Fasher, waar vrouwen en meisjes van zeven tot zeventig jaar oud werden verkracht, soms voor de ogen van hun eigen familie. Mensenrechtenorganisaties beschrijven bovendien hoe vrouwen door milities worden vastgehouden en als seksslaaf worden ingezet.
Soedanese vrouwen zijn namelijk veel meer dan alleen slachtoffer. Ze zijn al eeuwenlang leiders. Van de Kandakes, de krijgshaftige koninginnen van het oude koninkrijk Kush, tot hun voortrekkersrol in de revolutie van 2019, waarin vrouwen letterlijk en figuurlijk vooraan liepen in de protesten tegen het regime van Omar al-Bashir. Ook nu, te midden van huiveringwekkend seksueel geweld, houden vrouwen hun gemeenschappen draaiende. Ze draaien gaarkeukens, vangen ontheemden op, starten kleine bedrijfjes, geven kinderen les en houden zo het verzet in leven. Juist daarom is het geweld tegen hen gericht: als je vrouwen raakt en ontmenselijkt, dan ontwricht je de hele gemeenschap.
Geweld tegen vrouwen in Soedan is dan ook geen neveneffect. Het wordt strategisch ingezet om gemeenschappen te terroriseren, sociale structuren kapot te maken en vrouwen die van oudsher politiek actief zijn, het zwijgen op te leggen. Zoals een Soedanese activiste het onlangs verwoordde tegenover het Global Fund for Women: nergens in Soedan is een vrouw nog werkelijk veilig.
Wat nodig is, gaat verder dan geld alleen en morele steun. Een goed voorbeeld van waar die steun naartoe zou moeten gaan, is het recente initiatief Sudan Civic Convergence Tracks, waarin vrouwen en maatschappelijke organisaties uit alle provincies van Soedan samenwerken aan een gedeelde agenda voor vrede. Vrouwen aan tafel: een goede zaak. Ook moet er een speciaal tribunaal komen voor de vervolging van daders van verkrachting en seksueel geweld, zodat straffeloosheid niet de norm blijft.
Daarnaast springt de rol van sociale media in het oog. De des- en misinformatie over Soedanese vrouwen voedt vrouwenhaat. Wie klopt er eigenlijk aan bij X, TikTok of Meta om hen daarvoor ter verantwoording te roepen?
Kan Nederland daarin een rol spelen? De strijd die feministische organisaties voeren, is de goede. En misschien is de strijd van die Utrechtse activiste wel dezelfde: het vrouwelijk lichaam behoort namelijk niet toe aan de man, haar lichaam is niets om voor te schamen. Toch heeft een gevluchte Soedanese zwangere vrouw in een vluchtelingenkamp in Tsjaad er niets aan als het woord ‘vulvalip’ wordt opgenomen in de dikke Van Dale.
Daarom is het goed om iets meer van dezelfde energie te kanaliseren richting Afrika. Naar vrouwen in Soedan, die het zwijgen worden opgelegd, juist omdat ze vrouw zijn. Soedanese vrouwen vragen niet om medelijden. Ze vragen om dezelfde solidariteit, aandacht en rechtvaardigheid die feministische bewegingen overal ter wereld nastreven.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant