Een Syrische rechtbank heeft oud-dictator Bashar al-Assad dinsdag ter dood veroordeeld. De rechtbank acht Assad schuldig aan oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Ook zijn broer Maher kreeg de doodstraf. De broers verblijven momenteel in Rusland.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Van 2011 tot 2016 was hij correspondent in het Midden-Oosten, en deed verslag vanuit de Syrische burgeroorlog.
Bashar al-Assad (60) was hoofdverantwoordelijk voor een veertien jaar durende, uiterst bloedige burgeroorlog. Een half miljoen mensen stierven, delen van Syrië en Irak kwamen in handen van jihadisten, aanslagen teisterden Europa.
Assad ontvluchtte Syrië eind 2024, toen rebellen onder leiding van de huidige president Ahmed al-Sharaa de hoofdstad Damascus binnentrokken. Samen met zijn jongere broer en veiligheidschef Maher kreeg Assad onderdak in Rusland.
Maher al-Assad leidde de notoire Vierde Divisie, een elite-onderdeel van de strijdkrachten, dat was belast met bescherming van het regime en de hoofdstad Damascus. Later leidde hij volgens de nieuwe machthebbers ook de productie van synthetische drugs, Captagon, die voor het regime een belangrijke inkomstenbron werden.
De broers Assad werden bij verstek veroordeeld. Wel aanwezig in de rechtbank was een van Assads neven, Atef Najib (65). Hij stond aan het hoofd van de veiligheidsdiensten in de zuidelijke stad Daraa, waar in 2011 de opstanden tegen het regime-Assad begonnen. Najib verscheen in gestreept gevangenisuniform en hoorde zijn doodstraf aan vanuit een kooi in de hoofdzaal van het Paleis van Justitie in Damascus.
Najib leidde de bloedige respons tegen protestacties in Daraa, die begonnen nadat tieners graffiti tegen het regime op een muur hadden gespoten. Daarbij liet hij kinderen martelen tot de dood erop volgde. Scherpschutters openden destijds het vuur op de protesterende menigte. Dat leidde al snel tot solidariteitsacties elders in Syrië, waaronder de hoofdstad Damascus.
De Syrische autoriteiten reageerden met een landelijke golf van extreem geweld, waarbij de dodentallen razendsnel opliepen. Vanaf eind 2011 liepen delen van de Syrische strijdkrachten die weigerden op hun landgenoten te schieten over naar de oppositie. Zo ontstond een gewapende burgeroorlog.
Enkele jaren later ontstond uit de wetteloosheid en chaos de beweging Islamitische Staat, die grote delen van Irak en Syrië in handen kreeg en van daaruit aanslagen op Europese steden kon organiseren.
Op verschillende plekken in Syrië trokken mensen dinsdag de straat op om de doodstraffen te vieren. In Daraa hielden betogers een foto vast van Hamza al-Khatib, een 13-jarige jongen die door veiligheidstroepen in 2011 werd ontvoerd, gemarteld en vermoord.
‘Deze straf is net zo groot als het lijden van de Syriërs de afgelopen vijftien jaar’, zei Noha al-Masri, wier broer in 2011 in Daraa gedood werd, tegen persbureau Reuters.
De huidige president van het land, Ahmed al-Sharaa, was lang een invloedrijk leider van Al Qaida in Syrië. Inmiddels heeft hij zich ontpopt tot de grote gematigde hoop voor Syrië. Sinds hij uit het strijdgewoel naar voren kwam als leider van de sterkste rebellengroep en het regime ten val bracht, hebben vele westerse leiders hem steun toegezegd. Al-Sharaa zegt een overgangsregering te leiden naar democratische verkiezingen. Maar hij wordt sterk gewantrouwd door religieuze en etnische minderheden in het land.
De regering maakt nu vaart met het vervolgen van kopstukken uit Assads regime, onder een juridisch overgangssysteem. Assads proces duurde vier maanden.
Er is echter ook kritiek. ‘Niemand overhandigt een crimineel aan een land dat een doodstraf heeft uitgevaardigd’, zegt Anwar al-Bunni, hoofd van het Syrische Centrum voor Juridische Studies en langjarig prominent lid van de oppositie tegen Assad, tegen persbureau Reuters. ‘Dit zal het onmogelijk maken voor Assad en vele andere criminelen om in Syrië gestraft te worden.’ Het vonnis tegen Assad is volgens hem geen gerechtigheid, maar een ‘performance’.
Bashar al-Assad stond aan het hoofd van een dictatoriale familiedynastie die Syrië met uiterst harde hand regeerde sinds zijn vader, Hafez al-Assad, in 1970 het land onder controle kreeg middels een militaire machtsgreep. De decennia die volgden, werden gekenmerkt door brute onderdrukking van alle oppositie, terwijl Assad senior en later junior hun invloed in het Midden-Oosten uitbreidden.
Het regime-Assad speelde een hoofdrol in de Libanese burgeroorlog van 1975-1989. Nog altijd zoeken familieleden naar tienduizenden Libanezen die in die tijd spoorloos zijn verdwenen. Ook onder Bashar werkte het Assad-regime nauw samen met Iran en de Libanese groep Hezbollah.
Nadat het regime in Syrië eind 2024 was gevallen, volgde een spoor van nieuw ontdekte massagraven. Vele duizenden gevangenen die decennialang in erbarmelijke omstandigheden vastzaten, kwamen vrij.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant