U kent de Saoedische kroonprins natuurlijk van zijn spectaculaire ontwikkelingsprojecten (zijn mensenrechtenschendingen krijgen minder publiciteit), maar hij heeft een nieuwe, gevaarlijke hobby: defensie-allianties. Misschien heeft u al gelezen dat Turkije, een aanzienlijke militaire macht met groeiende regionale invloed, zich op 7 augustus heeft aangesloten bij het Saoedische defensiepact met atoommacht Pakistan van september 2025. Dat heet nu Mekka Gemeenschappelijke Defensie Overeenkomst naar de plaats van plechtige ondertekening, en moet in zijn gewapende gezamenlijkheid agressors afschrikken en de veiligheid vergroten.
Twee weken daarvoor maakte het Saoedische bewind bekend de Multinationale Maritieme Defensie Alliantie te hebben gevormd om de cruciale vrijheid van scheepvaart in de Rode Zee, het Bab el-Mandeb-knelpunt en aanliggende wateren te waarborgen tegen de Jemenitische, door Iran gesteunde Houthi’s en andere kwaadwillenden. Dit verbond telt vooralsnog behalve Saoedi-Arabië dertien landen waaronder alweer Turkije en Pakistan, maar ook Egypte, Bangladesh en nog enkele Arabische en Afrikaanse landen. Er volgen er nog meer, is aangekondigd. Europa en de Verenigde Staten met name mogen ook deelnemen, maar die zijn in de Rode Zee al actief in respectievelijk de maritieme missie Aspides en Combined Task Force 153. Het raakt best vol met oorlogsvloten in de Rode Zee.
Dat terwijl er sinds 2021 ook al het Verenigd Militair Commando van de vereniging van de zes Arabische Golfstaten (GCC) bestaat dat bedreigingen van de veiligheid van het Arabisch schiereiland moet afwenden. Ik noem voor de volledigheid ook nog de Islamitische Antiterrorisme Coalitie van 43 staten in Azië en Afrika, die in december 2015 eveneens door Saoedi-Arabië werd opgericht.
Nee, ze voelen zich niet veilig, die Saoediërs, dat is wel duidelijk. Geen wonder, met de Houthi’s vlak over de grens en de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen overbuurman Iran die maar niet voorbij wil gaan en die het Iraanse regime over de hele regio heeft uitgebreid. Maar agressief en gevreesd Iran en zijn internationale As van Verzet zijn niet de enige bedreiging. Een bedreiging is ook de onbetrouwbaarheid van de vroegere Amerikaanse beschermheer. Die blijft met liefde zoveel mogelijk wapens verkopen in ruil voor zoveel mogelijk Saoedische miljarden, maar was niet bereid die totaal zinloze oorlog tegen Iran te schrappen.
En niemand is vergeten dat president Trump in 2019 in zijn eerste termijn elke hulp weigerde nadat een Iraanse aanval op olie-installaties van Aramco de Saoedische olieproductie had gehalveerd. De Amerikaanse bases in de regio bieden geen bescherming maar zuigen vooral Iraanse aanvallen aan. Vandaar dat de Saoedische kroonprins zoveel mogelijk nieuwe partners verzamelt.
De afgelopen weken heeft Trump weer Saoedi-Arabië opgeroepen officiële betrekkingen met Israël aan te knopen; specifiek in ruil voor een nucleair programma. Maar het Israël-van-vandaag is juist de derde bedreiging waartegen de Saoediërs zich wapenen. Wegens de onderdrukking van de Palestijnen, maar veel meer wegens de naakte militaire macht die Israël in het hele gebied tentoonspreidt.
De medeleden van het defensieakkoord van Mekka maken er geen geheim van wat ze van Israël vinden. De dag na de ondertekening verklaarde de Pakistaanse minister van Defensie dat ”Israël een bedreiging vormt voor de hele islamitische wereld”. Hij riep op tot een ”verenigd militair front” ertegen. Vorige maand beschreef de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Israël als een ”last die de mensheid niet langer kan dragen”.
Ik kon maandag nog geen officiële Israëlische reactie op de nieuwe, soennitische alliantie vinden behalve die van minister van Diaspora Amichai Chikli die haar ,,heel, heel gevaarlijk voor ons” noemde. Het gaat dan om de combinatie van Turkse en Pakistaanse militaire macht en mankracht en Saoedisch kapitaal en islamitisch gezag. Premier Netanyahu heeft eerder al gewaarschuwd voor zo’n ontluikende as. Stel nu dat ook Egypte gaat meedoen, wat waarschijnlijk is. Ik weet toch niet of deze ontwikkelingen de Midden-Oosterse veiligheid gaan vergroten.