Oorlog Oekraïne Met het sturen van tienduizenden extra militairen en 120 ballistische raketten breidt Noord-Korea volgens Kyiv zijn steun uit aan de Russische oorlog tegen Oekraïne. De vriendschap met Moskou heeft het bewind van Kim Jong-un veel opgeleverd.
De woning van de familie Voronov in het Oekraïense Radoesjne werd eind juli verwoest bij een Russische luchtaanval waarbij volgens Kyiv zeker één Noord-Koreaanse raket werd gebruikt. Tien mensen, onder wie zeven kinderen, kwamen om het leven.
„Vandaag klinkt voor de kinderen de laatste schoolbel”, snikt directeur Tetjana Oesenko van de school van Radoesjne tegen een lokale nieuwszender. „Die had in september het begin van het nieuwe schooljaar moeten inluiden, maar in plaats daarvan symboliseert ze onvervulde dromen, nooit geschreven opstellen en verloren liefdes.” In het kleine dorp in centraal Oekraïne nemen inwoners met bloemen en pluche knuffeldieren afscheid van de tien doden, onder wie zeven kinderen, die vielen bij een zware Russische aanval met drones en raketten. Het huis van de familie Voronov incasseerde een voltreffer, het jongste slachtoffer was achttien maanden oud.
Volgens de Oekraïense president Volodymyr Zelensky was ten minste één van de raketten die op 30 juli in Radoesjne neerkwamen van Noord-Koreaanse makelij. Het zou gaan om een Hwasong-11A, een ballistische korteafstandsraket gebaseerd op de Russische Iskander, met een maximaal bereik van zo’n negenhonderd kilometer. Het was de eerste gedocumenteerde inzet van een Noord-Koreaanse korteafstandsraket sinds een jaar in Oekraïne, maar het lijkt slechts een voorproef van het leed dat het land te wachten staat. Dinsdag werden volgens Zelensky bij aanvallen in Zaporizja en Kyiv ook Noord-Koreaanse raketten gebruikt.
De Oekraïense militaire inlichtingendienst zei begin deze maand dat Noord-Korea een raketeenheid naar de Russische regio Voronezj stuurt. Uitgerust met zes lanceerinstallaties en 120 Hwasong-11-raketten kunnen de Noord-Koreanen vrijwel ongehinderd dood en verderf zaaien nu Oekraïne nauwelijks meer over adequate luchtafweer beschikt.
Daarmee lijkt Noord-Korea zijn steun voor de Russische oorlog uit te breiden. Naast de raketten zou het van plan zijn dertig- tot vijftigduizend militairen naar Rusland te sturen, zei Zelensky zondag. Een nieuwe brug over de grensrivier de Tumen vergemakkelijkt de uitzending.
De innige vrienden Noord-Korea en Rusland voeren samen een „heilige strijd” tegen het „verenigde kwaad”, zoals de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un het zei toen hij in 2023 de Russische president Vladimir Poetin bezocht op een raketbasis in het oosten van Siberië. Maar welbegrepen eigenbelang speelt minstens zo’n grote rol bij de Noord-Koreaanse deelname aan de Oekraïne-oorlog. De uitgebreide Noord-Koreaanse steun voor de oorlog heeft het land geen windeieren gelegd.
Recente bezoekers aan Pyongyang kregen te maken met een fenomeen dat daar tot voor kort niet voorkwam: files. De eerder vrijwel lege boulevards van de Noord-Koreaanse hoofdstad staan regelmatig vol gloednieuwe personenwagens, veelal van Chinese makelij. Kim Jong-un maakte privébezit van auto’s twee jaar geleden mogelijk, en mede dankzij de economische bloei die de oorlog heeft veroorzaakt, kunnen steeds meer leden van de elite zich de aanschaf veroorloven. Zij staan regelmatig stil op de wegen naar nieuwe buitenwijken met glimmende appartementencomplexen, die de laatste jaren als paddenstoelen uit de grond schieten.
Persbureau Bloomberg becijferde vorige week dat Noord-Korea tussen 2022 en 2025 zo’n 19 miljard euro aan buitenlandse inkomsten heeft verdiend, bijna vier keer zoveel als in de vier jaar daarvoor. Op een geschat bruto nationaal inkomen van ruim 29 miljard euro (2025) is dat een enorm bedrag.
Noord-Korea krijgt onder andere voor iedere uitgezonden soldaat ongeveer 1.700 euro per maand, nog los van een extra uitkering voor iedere gesneuvelde militair. Het meeste geld wordt verdiend met de verkoop van wapens en munitie. Aanvankelijk kocht Rusland voorraden Noord-Koreaanse artilleriegranaten – vooral in de gewilde kalibers 122 en 152 mm – een erfenis uit de Sovjettijd.
Inmiddels produceert Noord-Korea flink om aan de vraag te voldoen. De website Daily NK, die zich baseert op een netwerk van anonieme bronnen in het land, meldde maandag dat de autoriteiten in sommige gebieden de stroom voor gewone gebruikers hebben afgesloten om die aan munitiefabrieken te kunnen leveren. Vanwege een aanhoudende hittegolf was de vraag naar elektriciteit voor bijvoorbeeld ventilatoren flink toegenomen, terwijl de waterkrachtcentrales die een belangrijk deel van Noord-Korea’s stroom opwekken door de droogte juist minder kunnen leveren.
Het is maar een van de voorbeelden die laten zien hoe gewone Noord-Koreanen lijden onder de oorlogsinspanningen van het regime van Kim Jong-un. Dat geldt ook voor de naar schatting vijftienduizend militairen die Pyongyang tot nu toe naar Rusland stuurde: volgens Britse inlichtingen zijn zeker zesduizend van hen omgekomen.
De oorlog biedt de Noord-Koreanen die het overleven de kans om gevechtservaring op te doen en hun wapentuig in de praktijk te testen. „Hoe meer Noord-Koreaanse aanvallen er zijn hier in Oekraïne, in Europa, hoe meer hun raketten en soldaten hier worden ingezet, hoe meer ze hun tekortkomingen en blinde vlekken kunnen corrigeren en hoe groter het gevaar straks is voor Japan, Zuid-Korea, de Filippijnen en andere landen in de regio”, waarschuwde Zelensky dinsdag in een videoboodschap.
Zo zouden de Hwasong-raketten dankzij Russische technologische hulp een stuk nauwkeuriger zijn geworden dan eerder in de oorlog: in 2024 kwamen ze vaak kilometers van hun doelwit neer – nu zou de afwijking nog hooguit vijf meter zijn, zei een Oekraïense inlichtingenbron tegen het Japanse Kyodo. Bij een eventueel conflict met Zuid-Korea zouden de raketten daardoor gericht doelen kunnen bestoken.
De uitvaart van de familie Voronov, van wie een groot deel omkwam bij een Russische aanval eind juli, waarbij hun woning werd getroffen door een raket.
Dat is niet het enige voordeel voor Noord-Korea. Volgens een rapport uit 2025 van het Multilateral Sanctions Monitoring Team – dat schendingen van het sanctieregime tegen Noord-Korea in kaart brengt – heeft Rusland zijn partner onder meer geavanceerde apparatuur voor elektronische oorlogvoering en Pantsir-luchtafweersystemen geleverd. Zo’n Pantsir-systeem werd geïnstalleerd op de Choe Hyon, een torpedobootjager die Noord-Korea in slechts dertien maanden ontwikkelde. Dat kan, zeggen deskundigen, zo snel alleen maar met hulp van Moskou gebeurd zijn: het marineschip lijkt sterk gebaseerd op een bestaand Russisch fregat.
Het grootste gevaar is misschien wel dat Rusland hulp biedt bij de verdere ontwikkeling van kernwapens. Noord-Korea beschikt over zeker vijftig tot zestig kernkoppen en over een flink arsenaal intercontinentale raketten, maar of het al in staat is die puzzelstukken samen te brengen, is twijfelachtig. Met name is onzeker of het over de hitteschildtechnologie beschikt om een raket met kernkop succesvol door de atmosfeer te laten terugvallen op aarde, en of de richtsystemen nauwkeurig genoeg zijn.
Daar zou Rusland bij kunnen assisteren, al zijn er nog geen bewijzen dat het dat ook doet. De Britse defensiedenktank RUSI concludeerde in mei dat Moskou waarschijnlijk niet zit te wachten op „een gemoderniseerde, capabele kernmacht aan zijn grenzen, voor het geval de verhoudingen verzuren en doelwitten in Rusland gevaar lopen”.
De Russische president Vladimir Poetin ontving in juli de Noord-Koreaanse minister van Buitenlandse Zaken Choe Son Hui in het Kremlin. Noord-Korea is een cruciale bondgenoot voor Rusland in zijn oorlog tegen Oekraïne,
Toch draagt Rusland minstens indirect bij aan de versnelling van het Noord-Koreaanse kernwapenprogramma. Niet alleen door de flinke financiële injectie en de levering van technologie, maar ook door hulp op het wereldtoneel. De Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov noemde ‘denuclearisering’ van Noord-Korea in 2024 een ‘gepasseerd station’. Eerder dat jaar had Rusland in de VN-Veiligheidsraad al het toezicht getorpedeerd op de VN-sancties die het Noord-Koreaanse wapenprogramma moeten tegengaan.
Het laat zien dat Pyongyang dankzij de aangehaalde band met Rusland bovenal een belangrijke bondgenoot heeft gevonden. Dat stelt Noord-Korea ook in staat om zich onafhankelijker op te stellen tegenover China, het buurland waarvan het economisch sterk afhankelijk is, en dat zo veel invloed op Noord-Korea kon uitoefenen. Toen China met Japan en Zuid-Korea in 2024 opriep tot ‘denuclearisering’ van het Koreaanse schiereiland noemde Pyongyang dat een „grove politieke provocatie”.
In juni reisde de Chinese leider Xi Jinping voor het eerst sinds 2019 naar Pyongyang om Kim Jong-un te bezoeken en de relatie te repareren. Over initiatieven om het Koreaanse schiereiland te vrijwaren van kernwapens sprak hij dit keer met geen woord.