Bijna een kwart van de mensen met een ernstige psychiatrische aandoening krijgt geen zorg en is niet in beeld bij de geestelijke gezondheidszorg. Ze vallen bijvoorbeeld tussen wal en schip als ze ontslagen worden uit een kliniek of als ze na een celstraf terugkeren in de maatschappij.
is regioverslaggever van de Volkskrant in Amsterdam en omstreken.
Dat blijkt uit een analyse van de knelpunten in de ggz, die woensdag is gepubliceerd. Op zo’n kwetsbaar overgangsmoment ontbreekt het vaak aan een hulpverlener of instantie die verantwoordelijk is. Daardoor raken mensen uit zicht. Bovendien bestaat het risico dat ze dakloos worden of opnieuw in een crisissituatie terechtkomen.
‘Het gaat vaak om mensen die niet zelf in staat zijn om zorg te regelen’, zegt Ruth Peetoom van branchevereniging De Nederlandse GGZ. ‘Dat kan je ook niet van hen verwachten.’ Wat Peetoom betreft is sprake van een ‘giftige cocktail’ van knelpunten waardoor de problemen toenemen. Zo kampen klinieken met wachtlijsten, zijn er na de behandeling te weinig passende woningen en raken hulpverleners geregeld verstrikt in een wirwar van ingewikkelde financieringsregels.
Het gevolg is dat zo’n 62.500 van de 250 duizend volwassenen met een ernstige psychiatrische aandoening, niet de zorg krijgen die ze nodig hebben. Ze komen vaak pas weer in beeld nadat het mis is gegaan. ‘Dan ontstaat een crisissituatie, waarin de problemen veel groter zijn geworden en daardoor ook duurder.’
Volgens Peetoom is dit alleen op te lossen door naar de hele keten te kijken. Zo pleit De Nederlandse GGZ er onder meer voor dat er in alle gemeenten bemoeizorg beschikbaar is. Bij deze vorm van zorg kunnen hulpverleners ook contact leggen met zorgmijdende patiënten.
Daarnaast zouden er meer passende behandelplekken en woningen moeten komen. Nu wachten patiënten soms lange tijd op een behandeling, waardoor hun situatie verslechtert. Ook is het lastig om – als het beter gaat – vanuit een beschermde woonvoorziening door te stromen naar een corporatiewoning.
Zo kwamen er in 2023 1.320 corporatiewoningen beschikbaar voor uitstroom uit beschermd wonen, terwijl er jaarlijks 3.980 nodig zijn. ‘We realiseren ons dat de problemen op de woningmarkt ernstig zijn’, zegt Peetoom. ‘Maar wil je dit probleem oplossen, dan moeten er passende plekken en woningen bijkomen. Het is heel moeilijk om iemand met ernstige psychiatrische problemen goed te helpen, als hij of zij dakloos is.’
De afgelopen jaren verschenen meer onderzoeken over de problemen in de ggz. Aanleiding zijn vaak incidenten waarbij het gruwelijk mis is gegaan, zoals de dood van een 11-jarig meisje in 2025 in Nieuwegein. Zij werd op straat doodgestoken door een psychotische man. Uit onderzoek bleek dat de zorg voor de dader tekortschoot. Veiligheidsrisico’s werden verkeerd ingeschat en belangrijke informatie werd voorafgaand aan de fatale steekpartij onvoldoende gedeeld door de betrokken partijen.
Na die zaak pleitte de politie voor een ‘fundamentele verbetering van de zorg’, en ook twee inspecties concludeerden dat de zorg voor ‘verwarde en gevaarlijke’ personen zo complex georganiseerd is, dat niemand het stelsel nog overziet.
Afgelopen voorjaar deed ook de Onderzoeksraad voor de Veiligheid aanbevelingen om het systeem te verbeteren. ‘Ik heb het gevoel dat dit onderwerp bij het huidige kabinet echt op de agenda staat’, zegt Peetoom van De Nederlandse GGZ. ‘Maar het is niet alleen een probleem dat het Rijk kan oplossen, er ligt ook een opdracht voor gemeenten, de politie en natuurlijk voor onszelf: de ggz.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant