Zhu Rongji (1928-2026) | oud-premier China Als premier van China leidde Zhu Rongji de onderhandelingen over toetreding van zijn land tot de Wereldhandelsorganisatie. Hij gold als de architect van China’s groei tot tweede economie van de wereld.
De Chinese premier Zhu Rongji tijdens een persconferentie met de Amerikaanse president Bill Clinton, in 1999. Zhu leidde de onderhandelingen over toetreding van China tot de wereldhandelsorganisatie WTO in 2001.
De Chinese oud-premier Zhu Rongji is woensdag in Beijing op 97-jarige leeftijd aan een niet nader omschreven ziekte overleden, melden Chinese staatsmedia. Hij kreeg vooral bekendheid als leider van de onderhandelingen over China’s toetreding, in 2001, tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO).
Een officiële necrologie omschrijft hem als een „loyale communistische strijder”. Onvermeld blijft dat Zhu, die zich in het oprichtingsjaar van de Volksrepubliek (1948) bij de partij had aangesloten, daar tien jaar later uit werd gezet. Dat gebeurde nadat hij was ingegaan op de uitnodiging van Mao Zedong om kritiek te leveren op het jonge staatsapparaat – de Honderd Bloemen-campagne. Hij had Mao’s economisch beleid, met zeer hoge groeidoelstellingen, „irrationeel” genoemd. Tijdens de Culturele Revolutie werkte hij vijf jaar als arbeider op het Chinese platteland.
Pas na de dood van Mao, in 1976, werd Zhu gerehabiliteerd. Daarna maakte hij snel carrière binnen partij en overheid, met name als econoom in verschillende staatscommissies. In 1988 werd hij burgemeester van Shanghai, waar hij het achtergebleven stadsdeel Pudong hielp omvormen tot een van China’s belangrijkste financiële centra, met een indrukwekkende skyline die symbool staat voor de opkomst van het land als economische supermacht.
Deng Xiaoping, de Chinese leider die Mao was opgevolgd en de Volksrepubliek veranderde van een strak geleide planeconomie in een amalgaam van communisme en kapitalisme dat hij „socialisme met Chinese kenmerken” noemde, haalde Zhu in 1991 als vicepremier naar Beijing.
In die rol, en later als premier onder Jiang Zemin, speelde Zhu een voorname rol bij verdere economische hervormingen. Hij dempte de gevolgen voor China van de financiële crisis in Azië (1997) met kapitaalbeperkingen, grote infrastructurele investeringen en flinke bezuinigingen op de overheidsbureaucratie.
Een andere pijler van zijn beleid, de privatisering van onrendabele staatsbedrijven, maakte het land concurrerender, maar kostte ook tientallen miljoenen banen. Daardoor groeide de kloof tussen arm en rijk, en ontstond veel onzekerheid onder de Chinese beroepsbevolking. Met die problemen kampt het land nog altijd. Ook hervormde Zhu de woningmarkt: huizenbezit werd aangemoedigd en de commerciële vastgoedsector kwam op. Die branche speelde een belangrijke rol bij de hoge economische groei in de eerste decennia van deze eeuw, maar verkeert sinds enkele jaren in een diepe crisis.
Zhu Rongji in 1995.
Zhu was een fel bestrijder van corruptie. In 1994 zou hij tijdens een bezoek aan de provincie Heilongjiang een lokale partijbaas ter plekke hebben ontslagen toen die pronkte met een luxe aansteker die hij zich met zijn salaris niet zou hebben kunnen veroorloven. Hij had de reputatie vaker fel uit de hoek te komen, bijvoorbeeld toen hij de zwakke dijken langs de rivier de Yangtze vergeleek met „tofu-pulp”, aangelegd door „parasieten”.
Zhu’s belangrijkste bijdrage aan de economische opkomst van China is waarschijnlijk dat hij de onderhandelingen leidde over het lidmaatschap van zijn land van de Wereldhandelsorganisatie. China trad tot deze WTO toe in 2001. Mede daardoor haalde het land in 2011 Japan in als tweede economie ter wereld, een positie die China niet meer heeft losgelaten.
Zijn economische liberalisme bezorgde Zhu in het Westen de bijnaam „China’s Gorbatsjov”, naar de leider van de Sovjet-Unie die economische en politieke vrijheden introduceerde. Die vergelijking zinde hem niet. „Ik ben niet China’s Gorbatsjov”, zou hij in 1990 op bezoek in de Verenigde Staten hebben gezegd. „Ik ben China’s Zhu Rongji.”