AI-muziek Muziekstreamingsdienst Spotify gaat vanaf september AI-artiesten als zodanig labelen. Doel is houvast voor de luisteraar te midden van een groeiende stroom aan AI-slop die het platform overspoelt.
Het hoofdkantoor van Spotify in Berlijn.
Muziekstreamingsdienst Spotify zal vanaf september het label ‘AI persona’ gaan gebruiken voor artiesten die met behulp van kunstmatige intelligentie zijn gegenereerd. Het platform wordt overspoeld door zogenoemde AI-slop: technologisch gegenereerde muziek van lage kwaliteit die in grote hoeveelheden wordt geproduceerd. Vorige maand verwijderde de streamingsdienst nog zo’n 75 miljoen slopnummers uit de collectie.
Het label ‘AI-Persona’ is niet de eerste maatregel die Spotify hiertegen neemt. Eerder introduceerde het platform al een soort liner notes (informatie die je vindt op de hoes van een lp) genaamd AI credits, waarmee artiesten zelf kunnen aangeven hoe ze AI hebben gebruikt in hun muziek, en SongDNA, waarin luisteraars meer context kunnen opzoeken over hoe en door wie een nummer is gemaakt. Het label Verified by Spotify ontlokte de meeste kritiek: in plaats van AI-content te rapporteren, labelde Spotify welke artiesten wél echt waren.
Gebruikers van het muziekplatform maken zich zorgen over de slop. Uit onderzoek blijkt dat ruim driekwart van de Nederlanders wil weten of ze naar AI-gegenereerde muziek luisteren of naar muziek van menselijke hand. Die behoefte aan authenticiteit benoemt Spotify in een verklaring over het nieuwe label ‘AI-Persona’: „Onze luisteraars hebben duidelijk laten weten dat ze het niet prettig vinden een artiestenprofiel te zien dat menselijk overkomt, om er vervolgens achter te komen dat de persoonlijkheid door AI is gegenereerd”.
AI vormt voor muziekstreamingsdiensten als Spotify zowel een kans als een risico. Enerzijds biedt AI-gegenereerde muziek mogelijkheden voor een nieuw businessmodel. Zo heeft Spotify plannen aangekondigd met grote productiebedrijven als Universal en Warner Music. Samen willen ze „verantwoorde AI-producten ontwikkelen die meer mogelijkheden bieden en [artiesten] in contact brengen met fans”. Ook maken veel muziekproducenten gebruik van AI als inspiratiebron of hulpmiddel.
Anderzijds brengt AI de algehele muziekkwaliteit op het platform in het geding. Door de beschikbaarheid van AI-tools als Suno en Google Lyria kan ieder willekeurige gebruiker binnen enkele seconden een nummer genereren en verspreiden. Een enorme hoeveelheid producties, vaak van lage kwaliteit, overspoelt het platform de afgelopen tijd. Dat is zowel voor gebruikers als voor de zichtbaarheid van echte artiesten schadelijk.
Het ‘AI-Persona’-label werkt op basis van zelfrapportage en controle door Spotify. Artiesten kunnen via ‘Spotify for Artists’ zelf aangeven dat hun profiel een AI-persona vertegenwoordigt – kortom AI moet zichzelf in feite rapporteren. Spotify controleert daarnaast zelf profielen en kijkt onder meer naar de naam en afbeeldingen van een artiest om AI-gegenereerde identiteiten te herkennen. Ook kunnen gebruikers verdachte accounts rapporteren.
Zodra een AI-persona zodanig is gelabeld, verschijnt het label op het profiel van de artiest, in de uitleg over de artiest (‘About’), in de zoekresultaten, en in afspeellijsten. Spotify neemt AI-persona’s niet mee in redactionele of algoritmische aanbevelingen, en voegt de muziek van AI-persona’s ook niet toe aan gepersonaliseerde aanbevelingen van gebruikers, tenzij ze toevallig een AI-artiest volgen.
Nee, deze methode is niet waterdicht – het onderzoek van Spotify is oppervlakkig en richt zich niet op de muziek zelf. Een technische standaard als C2PA (Coalition for Content Provenance and Authenticity) zou die kwetsbaarheid deels kunnen ondervangen, zegt Valentijn Siebrands van Unified Streaming, een organisatie die werkt aan zulke standaarden. „C2PA functioneert eigenlijk als een pakbon”, vertelt Siebrands. Het is een cryptografisch label dat elke bewerking van een mediabestand opslaat. Het geldt als een soort handtekening, ingebed in het bestand, die de verschillende stappen van het maakproces toont.
Het gebruik van CP2A-technologie is (nog) niet standaard of verplicht, al probeert de Europese Unie het wel te stimuleren. Spotify zou op basis van deze technologie makkelijker kunnen bepalen wanneer een artiest of een nummer door AI gegeneerd is en dat ook als zodanig kunnen labelen voor de gebruiker, zegt Siebrands. Want het label ‘AI-Persona’ stelt weinig voor als het werkt op basis van zelfrapportage zonder C2PA-technologie. Bovendien is de labeling nu nog uitsluitend visueel. „Een luisteraar checkt niet bij elk nummer de metadata, dus de vraag hoe we mensen goed kunnen inlichten, blijft bestaan”, aldus Siebrands.