De Somalische scheids Omar Artan werd de toegang tot de VS geweigerd en kon dus niet op het WK fluiten – een droom in duigen. Als gebaar naar de Fifa is hij door Uefa aangesteld voor de Super Cup, woensdagavond in Salzburg. Wie is deze 34-jarige arbiter? ‘Geef niet op, wat er ook gebeurt.’
Woensdagavond fluit de Somalische scheidsrechter Omar Abdulkadir Artan als eerste niet-Europeaan de Uefa Super Cup. De Europese voetbalbond zag kans de 34-jarige arbiter aan te stellen voor de wedstrijd tussen Paris Saint-Germain en Aston Villa, nadat Artan in juni niet werd toegelaten tot de Verenigde Staten en dus niet in actie kon komen op het WK, waarvoor hij wel was vastgelegd.
Na een ondervraging van elf uur op het vliegveld van Miami, nota bene in de nacht van zijn verjaardag, werd hij door de autoriteiten teruggestuurd op verdenking van banden met vermeende leden van terroristische organisaties. De Fifa schrapte Artan van de WK-lijst.
De aanstelling van Artan voor de Super Cup kwam voort uit een samenwerkingsakkoord tussen de Uefa en de CAF, de Afrikaanse voetbalbond. In april spraken beide bonden de intentie uit intensiever te willen samenwerken, onder meer op het gebied van scheidsrechters. Gezien de timing van de bekendmaking, slechts enkele dagen nadat bekend was geworden dat de scheidsrechter niet op het WK mocht fluiten, kan de keuze voor Artan uitgelegd worden als een statement richting de Fifa.
Voor Artan was de teleurstelling groot dat hij zijn droom van het fluiten op een wereldkampioenschap voorlopig niet heeft kunnen verwezenlijken. ‘Het was een erg moeilijke periode’, geeft hij toe in een interview met de Uefa. ‘Veel mensen leefden met me mee. Ik waardeer de steun die ik wereldwijd heb gekregen enorm. Daar ben ik dankbaar voor.’
De jonge scheidsrechter ontving het nieuws van zijn benoeming voor de Super Cup begin juni, niet lang na zijn terugkeer uit de VS. ‘Toen ik dat telefoontje kreeg, was dat voor mij en mijn familie echt een heel blij moment’, zei hij tegen de Uefa. ‘Er is een grote Somalische gemeenschap in Europa en in Oostenrijk, en men is dolblij dat ik een wedstrijd als deze mag fluiten.’ Op de luchthaven van Salzburg, waar de finale plaatsvindt, werd Artan dan ook opgewacht door fans uit zijn thuisland.
Artan werd in 1992 geboren in Mogadishu, de hoofdstad van Somalië. Al van kinds af aan is hij gewend om obstakels te overwinnen. Zijn vader overleed op jonge leeftijd en hij groeide apart op van zijn moeder, dus al aan het begin van zijn reis om topscheidsrechter te worden, moest hij zijn eigen boontjes doppen.
In eerste instantie droomde Artan nog van een carrière als profvoetballer, maar blessures maakten daar al gauw een einde aan. Hij floot voor het eerst onverwachts een lokale wedstrijd op een buurtveldje in Mogadishu, na een meningsverschil over de scheidsrechter. Artan was aanwezig als toeschouwer, waarna spelers van beide teams hem vroegen om de leiding over te nemen. Hij accepteerde het verzoek en ging die rol daarna vaker vervullen.
Artan ging aan de slag als scheidsrechter bij georganiseerde competities in de stad, hoewel hij een groot deel van zijn vroege ontwikkeling doormaakte met het leiden van informele wedstrijden. Een belangrijke invloed in de vroege carrière van Artan was Osman Jama Dirac, het voormalige hoofd van de scheidsrechters in Somalië. Dirac bood Artan technische begeleiding en persoonlijke steun aan, terwijl de veiligheidssituatie in het land instabiel was. Dodelijke aanslagen dwongen Artan vaak om zijn route naar wedstrijden te wijzigen, maar het schrikte de scheidsrechter niet af.
‘Hij was als een vader voor ons’, zei Artan over Dirac in aanloop naar het WK tegen BBC Somali. ‘Hij gaf niet alleen leiding aan scheidsrechters, hij zorgde ook voor ons. Als je in Mogadishu was en niets had, zorgde hij ervoor dat je te eten kreeg en nam hij je mee naar een restaurant.’ In augustus 2017 werd Dirac vermoord. ‘Dat was heel zwaar. Hij bereidde me voor op een carrière als internationale scheidsrechter. Hij zou trots zijn geweest om te zien dat een Somaliër dit niveau bereikte.’
In 2018 werd Artan een door de Fifa officieel erkende scheidsrechter. Terwijl hij wedstrijden floot in de Somali National League, de hoogste voetbalcompetitie van het land, sprak de stoïcijnse Artan in een van zijn spaarzame interviews met lokale media over zijn ambitie om op het hoogste niveau te fluiten en Somalië op de kaart te zetten.
‘Ik heb de wil en het zelfvertrouwen, en met de hulp van Allah zal ik op een dag wedstrijden leiden op de grootste toernooien en Somalië naar een hoger niveau tillen op het wereldtoneel’, zei hij vastbesloten. In januari 2024 maakte Artan zijn debuut tijdens de Afrika Cup. Het was voor hem een eer om als eerste Somaliër ooit naar het toernooi te gaan. Hoewel voetbal zonder twijfel de populairste sport van het land is, kwalificeerde het nationale elftal van Somalië zich nog nooit.
Tijdens het toernooi kwamen in het land mensen bijeen om zijn wedstrijden te kijken. Zijn eerste wedstrijd, Namibië - Tunesië, werd bekeken door duizenden Somaliërs die benieuwd waren hoe hun leidsman met de druk zou omgaan. Zelfs als hij slechts grensrechter was in een groepsduel, kwamen de Somaliërs opdagen.
Artan, in 2025 uitgeroepen tot Afrikaans scheidsrechter van het jaar, werd begin dit jaar als een van de 52 scheidsrechters aangesteld voor het WK. Zo ver kwam het alleen niet: hoewel Artan beschikte over een geldig visum, kwam hij de VS niet binnen.
Eenmaal terug in Somalië werd de scheidsrechter als een held onthaald. Artan hoopt dat zijn verhaal anderen inspireert. ‘Als ik het kan, kan iedereen het. Je moet doen wat je wil en nooit stoppen met dromen. Als je scheidsrechter wil worden, moet je daarvoor gaan. Geef niet op, wat er ook gebeurt en ongeacht of mensen je ervan weerhouden je werk te doen.’
- Artan heeft ondanks zijn leeftijd (34) ervaring met het fluiten van finales. De afgelopen twee seizoenen had hij de leiding over de beslissende wedstrijd in de Afrikaanse Champions League.
- Ter voorbereiding op de Super Cup floot Artan naast duels in eigen land ook de beslissende wedstrijd om de titel in de Premier League van Koeweit.
- Hoewel hij niet in actie kon komen op het WK, heeft hij vorig jaar al wel mogen fluiten op het WK-onder 20 in Chili.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant