Britse politiek Bij een tussentijdse verkiezing staat Nigel Farage, de leider van Reform UK, donderdag tegenover de satirische kandidaat Count Binface. Zijn kandidatuur laat zien dat gebrek aan ernst een serieus probleem is voor het VK.
Campagnevoerders in capes en met vuilnisbakken op hun hoofd delen op 8 augustus in het Britse Clacton-in-Sea folders uit ter ondersteuning van Count Binface, de voornaamste tegenstander van Nigel Farage, leider van Reform UK, bij een tussentijdse verkiezing in het kiesdistrict die deze donderdag wordt gehouden.
De grap, die van Nigel Farage en Count Binface, begint zo: Farage gaf zijn eigen parlementszetel op om het ‘volk’ te laten kiezen tussen hem en het establishment. Het zou een spektakel worden. De hele zomer media-aandacht voor zijn strijd tegen de gevestigde partijen. Maar de gevestigde partijen deden niet mee en de stunt viel dood. Tot zich een tegenstander meldde: de ervaren satirische kandidaat Count Binface, Graaf Prullenbakhoofd, afkomstig van planeet Sigma IX. Net nu de Britse politiek niet dwazer leek te kunnen worden.
Gebrek aan ernst is een serieus probleem voor het imago van het VK. Keir Starmer, de onlangs opgestapte Britse premier, vond ‘onserieus’ een bruikbaar verwijt. In zijn eerste jaar in functie noemde hij oppositieleider Kemi Badenoch zeker twaalf keer ‘onserieus’. In het Lagerhuis werd het woord dat jaar vaker gebruikt dan in de drie voorgaande jaren bij elkaar opgeteld, berekende een verslaggever van The New Statesman. Starmer was naar de smaak van zijn Britse publiek juist té serieus, of: zijn verschijning had te weinig humor.
Count Binface op 4 mei 2024 bij de aankondiging van de uitslag van de burgemeestersverkiezingen in Londen, waarbij hij kandidaat was.
De opeenstapeling van blamages (Brexit, de kosten van het levensonderhoud-crisis, wachttijden bij de gezondheidszorg, zeven premiers in een decennium) weerklinkt in hoe andere landen naar het VK kijken. Politicoloog Anne-Marie Houde aan de University of Oxford publiceerde in 2026 een onderzoek naar hoe internationale media het VK weergeven in de jaren na Brexit. Ze zag een beeld van een land dat „gebroken’ en „depressief” is, en een „mikpunt van spot”. Zie in zo’n land maar eens serieus te blijven. De meeste grappen hoef je niet eens zelf te verzinnen.
Haast iedereen leek de afgelopen weken een duit in het zakje te doen sinds Reform-partijleider Farage begin juli zijn zetel opgaf, waardoor de tussentijdse verkiezing nodig werd. „Als Farage de hele zomer wil discussiëren met een prullenbak”, zei toen-nog minister van Financiën Rachel Reeves, „dan houd ik hem niet tegen”.
Als dit een strijd is tussen het establishment en het volk, dan lijkt Binface de kandidaat van het volk te zijn, zei Conservatieven-fractievoorzitter Badenoch. In een brief aan de bewoners van Clacton-on-Sea, het betreffende kiesdistrict, schreef ze: „Jullie hebben hem gekozen om jullie te vertegenwoordigen, in plaats daarvan roept hij nu jullie hulp in om zich te onttrekken aan publiek toezicht.” Met zijn afleidingsmanoeuvre probeert Farage zich te onttrekken aan onderzoek naar een gift van vijf miljoen pond die hij kreeg van crypto-ondernemer Christopher Harborne en die hij als parlementariër niet heeft opgegeven. Dat onderzoek kan er ook ná zijn waarschijnlijke herverkiezing toe leiden dat hij zijn zetel opnieuw moet opgeven.
De keuze voor de mensen van Clacton-on-Sea lijkt nu: willen ze een politicus die haast nooit in de kustplaats is, die ze zonder schaamte gebruikt voor eigen gewin, en zich niet echt bezighoudt met hun noden? Of toch liever een prullenbak? Het wordt zeer waarschijnlijk Farage, zijn partij is populair in Clacton-on-Sea.
Voor Britten is het helemaal niet zó gek als verkiezingen gaan tussen een ervaren politicus en een man met een prullenbak op zijn hoofd. Het is traditie: satirische of onserieuze kandidaten horen er gewoon bij.
Screaming Lord Sutch was misschien de eerste. In 1963 maakte hij zijn debuut als kandidaat, twintig jaar later richtte hij de Official Monster Raving Loony Party op. Die partij bracht onder meer Howling Laud Hope, Nick the Flying Brick, en Baron von Thunderclap voort.
Muzikant Screaming Lord Sutch (David Sutch) maakt schreeuwend een sprong, september 1961.
De satirische Lords, Barons, Counts en Bricks zijn er niet om verkiezingen te winnen. Ze zijn er om met hun aanwezigheid kritiek te uiten. Soms is dat systeemkritiek, soms is hun punt heel concreet; Lord Sutch vond dat de stemleeftijd omlaag moest en was daarom in 1963 verkiesbaar met de National Teenage Party. En dan is er Captain Beany, een man die bonen getatoeëerd heeft op de plaats van zijn wenkbrauwen en al dertig jaar deelneemt aan verkiezingen.
De buitenaardse Binface is niet zómaar een satirische kandidaat, hij is een bekende voor veel Britten. Hij probeerde twee keer burgemeester van Londen te worden, en nam deel aan verkiezingen tegenover Andy Burnham, en oud-premiers Boris Johnson, Rishi Sunak en Theresa May. De man onder de prullenbak is John Harvey, een Britse komiek die voor de BBC werkte. Harvey studeerde klassieke talen aan Oxford, zijn vader drumde destijds in een band met Screaming Lord Sutch.
Count Binface (links) op 19 juni met Andy Burnham, inmiddels premier van het VK, en de kandidaat voor Protect British Wildlife, bij de bekendmaking van de uitslag van tussentijdse verkiezingen in Makerfield, in de regio Manchester, die werden gewonnen door Burnham van de Labour-partij.
In zijn lijst met standpunten voor de verkiezing deelt de graaf met zijn luide, knarsende stem steken uit naar Farage: híj zal geen giften van vijf miljoen pond van cryptomiljonairs aanvaarden, en parlementariërs die halverwege opstappen worden geweerd bij de volgende verkiezing. Binface heeft een paar Clacton-specifieke punten; Clacton moet gastheer worden van het Eurovisie Songfestival, de Walton Pier moet net zo geweldig worden als die van Clacton, en mensen die met een irritant luide uitlaat langs het station van Clacton rijden, verliezen hun rijbewijs. Verder herhaalt hij wat oude grappen: Adele (de zangeres) nationaliseren, ten minste één betaalbaar huis bouwen, en de handdroger in de mannen-wc van het Great Himalayas restaurant in Southport moet op een logischer plek geïnstalleerd worden.
Een interview met Binface gaat bijvoorbeeld zo. Eerste vraag van een BBC-interviewer, in juli: waarom wil een intergalactic space warrior parlementariër worden voor de Britse kustplaats Clacton? Antwoord: „Waarom niet?” Lange stilte.
En hoe verwacht hij, vraagt de BBC, dat hij meer stemmen krijgt dan in Makerfield? Toen kreeg hij er maar 95. Binface ziet het probleem niet. „95, dat is een Dolly Parton.”
Waarom denkt hij dat de gevestigde partijen niet meedoen? Binface: misschien waren ze verblind door zijn schitterende pracht, of dachten ze, wij houden ons kruit droog voor de volgende verkiezing. Maar „als mensen nú op mij stemmen, en Farage niet wint, dan hoeft er helemaal geen tweede verkiezing te komen.” Die bovendien, benadrukt hij, veel geld kost: 380.000 pond.
Dat Binface zijn enige tegenstander is „zegt veel meer over de andere partijen dan over mij”, zegt Farage tegen GB News. Die andere partijen, vermoedt hij, durven gewoon niet. Een Lagerhuislid van Reform UK zei dat politiek „geen grap is”, en viel uit naar de gevestigde partijen die hun steun uitspreken voor de prullenbak.
Meestal is Farage juist degene die de stunt uithaalt en zo andere politici te slim af is. „Nu wordt hij met gelijke munt terugbetaald”, zegt Madelijn Strick, humor-onderzoeker aan de Universiteit Utrecht. „Dat is ook het slimme van satire. Als het goed wordt uitgevoerd, is het héél moeilijk je er tegen te verweren.”
Dat was oud-premier Boris Johnson misschien wel gelukt. Johnson was nagenoeg immuun voor satire door „zijn eigen satiricus te zijn”, aldus de Britse schrijver Jonathan Coe. Johnson buitte zijn eigen tekortkomingen uit, waarmee hij iedereen de wapens uit handen sloeg. Hij scheen te weten, schreef Coe in de London Review of Books, „dat om hem lachen, kritische gedachten vervangt”. Want lachen, meent Coe, is ineffectief protest, stellingnemen zonder daadwerkelijk iets te doen. Het VK loopt het gevaar om „al giechelend in de zee te zinken”, citeert Coe de Britse satiricus Peter Cook.
Dat komt wat cynisch over, maar humor-onderzoeker Madelijn Strick weet: het is een gangbare kritiek. Die kritiek is volgens haar deels ook van toepassing op Binface: „inhoudelijk maakt hij veel onzinnige punten”. Het publieke gesprek lijkt volgens Strick „vooral over Farage als persoon te gaan, en minder over de morele vragen rond zijn financiële handelen, of welke regels we voor politici hanteren”.
Een journalist maakt op 29 juli een selfie met Count Binface na een interview in een studio in Londen.
Tegelijkertijd benadrukt Count Binface de absurditeit van de verkiezing met zijn deelname: omdat het Farage uitkomt, moeten de kiezers van Clacton-on-Sea zich naar de stembus bewegen. „Hij ondermijnt zo het verhaal van Farage, dat hij een strijd tegen het establishment voert”, zegt Strick. Zo „ontmaskert hij Farage als een showman”.
Wat Binface in Clacton anders maakt dan al die andere satirische kandidaten, vindt Tine Munk, meme-onderzoeker aan de Nottingham Trent University, is dat hij zoveel mensen mobiliseert die online campagne voor hem voeren, zijn optredens delen, campagneleuzen- en posters in elkaar knutselen. Reform UK is een populaire partij, maar Farage is de minst populaire oppositiepoliticus in het VK, volgens een peiling van Ipsos. Door Binface-memes te delen, kunnen mensen daar uiting aan geven.
Ook in de fysieke wereld mobiliseert Binface mensen. In het laatste weekend voor de verkiezing in Clacton gingen twéé groepen zonder formele connectie met Binface voor hem de straat op.
Onder hen is Jay Chan, van de groep Clean up Clacton, verenigd in een appgroep die laat op de avond tot leven komt. De eerste actiedag, op een woensdag, was met tien mensen. Op de grote actiedag waren ze met dertig mensen, en stopten ze een paar duizend folders in de brievenbus.
Ze zijn van verschillende politieke gezindten, zegt Jay Chan, maar verenigd in hun verontwaardiging, of woede zelfs, over deze verkiezing. „Ik vind niet dat het inherent fout is om 5 miljoen pond te ontvangen. Maar weigeren om daar verantwoording over af te leggen: dat gaat in tegen de regels die je aanvaardt als je een publiek ambt bekleedt.”
In werkelijkheid is de keuze voor de mensen van Clacton iets breder. Het stembiljet is ondanks de afwezigheid van de gevestigde partijen negentig centimeter lang, met 34 kandidaten. Daarop staan wel meer excentrieke figuren. Joseph 77 bijvoorbeeld, een man die zijn campagne belooft te voeren in liederen en verzen.
Een verkiezingsaffiche voor Count Binface met een ludieke belofte voor ‘minder affiches van politici’, voorafgaand aan de tussentijdse verkiezingen in het kiesdistrict Clacton-on-Sea, 6 augustus.
Een verslaggever van The Times trok naar Clacton en deed een poging om alle kandidaten te spreken. Sommigen, concludeerde hij, „zijn best normaal”. Het zijn 28 mannen, drie kandidaten van de Official Monster Raving Loony Party, en Laurence Fox van de Reclaim Party, een club die poogt Farage rechts in te halen. Er zijn de „rabbit hole”-kandidaten, die over ‘genocide op witte mensen’ beginnen of vinden dat kinderen op een boerderij opgevoed moeten worden, beschermd tegen sociale media. De paar serieuzere kandidaten maken geen kans; het gaat tussen Binface en Farage.
Inwoner Donna had naar een verkiezingsdebat gekeken omdat ze wilde weten wie van de 34 kandidaten echt was, en welke een grap. Ze had graag meer serieuze kandidaten gezien, vertrouwt ze Essex County News toe. Een andere bewoner over het debat: „Het was niet goed. De kwaliteit die je hier ziet maakt dat je op Count Binface wil stemmen.”
Als het onderzoek naar Farage later tot nóg een verkiezing leidt, zullen de Conservatieven wel een kandidaat naar voren schuiven, heeft Badenoch al aangekondigd. Iemand die „begrijpt dat het vertegenwoordigen van Clacton een baan is”.