Twee weken nadat zo’n zeventigduizend voornamelijk Marokkaanse jongeren de levensgevaarlijke zwemtocht naar Ceuta ondernamen, zijn de Spaanse autoriteiten bang voor een herhaling. Op sociale media gaan plannen rond voor aanstaande zaterdag.
‘Voor al onze broeders en zusters die van ver naar het noorden komen!’, zo begint de post van een Facebookgebruiker die zich Morad Barsa noemt, in een openbare groep met bijna 23 duizend leden. ‘Als je uit een ver weg gelegen stad komt, plan dan nu je trip en licht je vrienden in, zodat ze niet verrast zijn (...). Laten we er allemaal zijn, zodat we de 15de in een grote groep naar Fnideq kunnen gaan.’
Vanuit die Marokkaanse kustplaats is het nog maar een paar kilometer naar de Spaanse exclave Ceuta.
Lezers krijgen specifieke instructies om de tocht naar Ceuta komende zaterdag tot een succes te maken. Barsa instrueert hen om al een paar dagen eerder naar Tetouan of de omliggende regio te komen, vooral mensen die afhankelijk zijn van een taxi of bus. ‘Als je van plan bent te komen, wacht dan niet tot de laatste minuut!’
De reacties onder de post zijn verdeeld. ‘Ik zweer het, jullie brengen alleen jezelf in de problemen. Ze hebben een meedogenloze groep van de veiligheidsdiensten en de hulptroepen klaargezet, en ook nog in burger’, schrijft een Facebookgebruiker.
Een ander schrijft juist: ‘Voor wie geïnteresseerd is: ik breng jullie met de auto tot aan Castillejos (de Spaanse benaming voor Fnideq, red.), voor 1.000 dirham (circa 93 euro) per persoon. Niemand die jullie zal aanhouden.’
Bijna twee weken nadat eind juli ruim zeventigduizend Marokkanen naar Ceuta zwommen, worden er op sociale media nieuwe oproepen gedaan om massaal de Spaanse exclave te bereiken. De beoogde datum: 15 augustus, een nationale feestdag in Spanje.
‘Laat een hartje achter als je van plan bent te komen’, schrijft een Instagramgebruiker met ruim 60 duizend volgers.
Op Facebook worden wetsuits en opblaasbootjes aangeboden. Ook worden mensen doorgestuurd naar gesloten WhatsAppgroepen om gevoelige en concrete informatie te bespreken. Ze worden bijvoorbeeld aangemoedigd om vooral in de dagen in aanloop naar de 15de al de oversteek te maken, omdat het anders te druk zou worden, meldt het Spaanse onderzoeksplatform Maldita, dat toegang kreeg tot meerdere WhatsAppgroepen.
Groepsdeelnemers vragen naar de mogelijkheden om de verscherpte grenscontroles te omzeilen, en of ze ditmaal beter over land of via het water kunnen komen. Volgens Maldita circuleert er bovendien nepnieuws over het openstellen van de Spaanse grenzen op 15 augustus, om zo ‘urgente gevallen te kunnen opvangen en de doorstroom te bevorderen’. Hier is volgens Spaanse autoriteiten geen sprake van.
De Spaanse inlichtingendienst CNI concludeerde op basis van analyses van de berichten dat de gecoördineerde oproepen om opnieuw naar Ceuta te trekken geloofwaardig zijn. Er zijn daarom extra maatregelen genomen. Zo krijgen medewerkers van de Guardia Civil en het ministerie van Defensie in de regio geen verlof. De Spaanse premier Pedro Sánchez stuurde eerder al extra militair personeel naar Ceuta, waar ook fregatten aanwezig zijn en drones rondvliegen om de situatie vanuit de lucht te monitoren.
Experts betwijfelen of mensen nu net zo massaal als eind vorige maand gehoor zullen geven aan de oproep om de oversteek te wagen. De Marokkaanse techondernemer Marouane Lamharzi Alaoui reconstrueerde in een veel gedeeld draadje op X de gebeurtenissen die voorafgingen aan de bestorming op 30 juli. ‘Op die dag kwamen unieke omstandigheden samen’, zegt hij.
Als belangrijkste aanjager zien Alaoui en anderen een verkeerd geïnterpreteerde uitspraak van 29 juni van het Spaanse hooggerechtshof, dat stelde dat mensen die zwemmend Ceuta bereiken niet zonder juridisch proces mogen worden teruggestuurd.
‘Dat arrest verleende geen automatisch recht op toegang of verblijf, maar is online een compleet eigen leven gaan leiden, met name door een socialemediapost van de Spaanse krant El Faro de Ceuta, die de suggestie wekte dat migranten niet meer worden teruggestuurd.’
Daarnaast gingen er berichten en video’s rond van mensen die Ceuta zwemmend hadden bereikt. Het meest in het oog springt een filmpje van de lokale nieuwszender El Faro op 28 juli, waarin twee jonge vrouwen, hun haren nog glad van het zeewater, vanuit Ceuta vrolijk een vredesteken naar de camera maakten.
Alaoui: ‘Die video werd meer dan dertig miljoen keer bekeken. De route kreeg door dat filmpje een menselijk gezicht en werd voor velen een haalbare optie.’
Ook speelde volgens Alaoui andere factoren een rol, zoals het Marokkaanse troonfeest op 30 juni, waardoor een deel van de veiligheidsdiensten elders werd ingezet. Bovendien stond het water die ochtend laag, zegt hij, waardoor mensen korte tijd naar Ceuta konden lopen.
Alaoui verwacht geen drukte op 15 augustus. ‘Ik zie dat ook niet terug op sociale media. Er worden wel berichten geplaatst, maar de reacties zijn vaak sceptisch.’
Ook socioloog Mehdi Alioua, verbonden aan de Internationale Universiteit van Rabat, verwacht geen herhaling van 30 juli. ‘Mensen worden nu veel eerder tegengehouden, de grensbewaking is enorm opgevoerd.’
Toch zullen migranten blijven proberen via de exclaves Europa te bereiken, dat gebeurt al decennia. Alioua: ‘De term daarvoor is harraga. Daarin zit het werkwoord ‘verbranden’, een verwijzing naar het gebruik van migranten om hun identiteitsbewijs te verbranden als ze eenmaal Ceuta hadden bereikt.’
Harraga (soms ook gespeld als haraga) is online ook een veelgebruikte hashtag bij posts waarin tips over de gevaarlijke oversteek worden gedeeld. Maar, stelt Alioua: ‘Je moet de rol van sociale media niet overschatten: deze mensen willen weg omdat ze wanhopig zijn. Er is geen bestaanszekerheid of perspectief voor jongeren in Marokko. Die willen vrij zijn, een eigen leven opbouwen, maar nu wonen ze vaak noodgedwongen bij hun ouders.’
De jongeren hebben dezelfde verlangens als hun Europese generatiegenoten. ‘Ze kijken ook naar Netflix en krijgen online veel berichten mee over jonge migranten die in Europa wel werk vinden.’
Zolang hun geen perspectief wordt geboden, zullen ze blijven proberen Europa te bereiken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant